استناد به اصل عدم تبرع در استرداد نصف مهر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۰۲/۰۵
برگزار شده توسط: استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند

موضوع

استناد به اصل عدم تبرع در استرداد نصف مهر

پرسش

در یک عقد نکاح برادر زوج متعهد پرداخت مهر می شود و آن را به زوجه پرداخت می کند. در دوران عقد و پیش از مواقعه زوجین به صورت توافقی از یکدیگر جدا می شوند نصف مهر که باید از سوی زوجه مسترد شود به زوج تعلق می گیرد یا به پرداخت کننده؟

نظر هیئت عالی

آنچه مسلم است برادر زوج تعهد پرداخت مهر همسر برادرش را کرده است و اکنون قبل از دخول طرفین با توافق متارکه کرده اند. چون برحسب مقررات ماده ۲۶۵ قانون مدنی اصل بر عدم تبرع است نصف مهر حق برادر زوج است و باید به وی پرداخت شود مگر این که تعهد برادر زوج در پرداخت مهر زوجه حاکی از پرداخت مهر به قصد تبرع باشد.

نظر اکثریت

با استفاده از ملاک ماده ۲۶۵ قانون مدنی می توان گفت ظاهر در عدم تبرع فرد ثالثی است که مهر را پرداخت کرده است لذا زوج می تواند نصف مهری را که زن به جهت عدم دخول مستحق آن نبوده است مطالبه و آن را به خود پرداخت کننده مسترد نماید این موضوع را می توان از مفهوم مخالف ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی نیز برداشت کرد. ضمن این که اسباب مالکیت مشخص است و مالک شدن زوج نسبت به نصف مهر غیرعادلانه است؛ چطور می شود شخص ثالث مهر را پرداخته باشد ولی به هنگام استرداد نصف آن به زوج پرداخت شود؟

نظر اقلیت

از ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی این نکته برداشت می شود که نصف مهر باید به شوهر برگردد نه پرداخت کننده که متبرع بوده است زیرا مدیون اصلی زوج است و پرداخت کننده در واقع ضامن می باشد و با وقوع عقد ذمه زوج به پرداخت کننده منتقل می شود و با طلاق مالکیت متزلزل زوج نسبت به مهر تثبیت می شود؛ لذا استرداد نصف مهر نیز باید به او باشد.