بخشنامه وزیر دادگستری راجع به ۲۸ واژه جدید از اصطلاحات ریاضی مصوب ۱۳۱۸/۰۵/۱۶

در فرهنگستان برای ۲۸ کلمه از اصطلاحات ریاضی برابرهائی برگزیده شده و به تصویب پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی نیز رسیده است که در پائین درج:
۱- چندی به جای کمیت (عربی) وQuantite فرانسه - این کلمه در کتابهای فارسی هزارسال پیش مانند دانشنامه علائی تالیف ابوعلی سینا بهمین معنی به کار رفته است.
۲- چونی به جای کیفیت عربی و Qualite فرانسه- این کلمه را نیز ابوعلی‌سینا در کتاب خویش به کار برده است.
۳- پیکر به جای رقم عربی و Chiffre فرانسه و Eigure انکلیسی [انگلیسی] برگزیده شد - توضیح آنکه هر عدد مرکب است از شکل‌هائی که آن را تاکنون رقم میگفتند و مقصود از رقم شکل و پیکر اجزاء آن عدد میباشد- مثلا عدد۵۳۶ دارای سه پیکر شش و سه و پنج است.
۴- درست به جای صحیح عربی و Entier فرانسه برگزیده شده عددی را که خرده نداشته باشد در اصطلاح حساب تاکنون عدد صحیح میگفتند و این اصطلاح چندان مناسب نبود زیرا که صحیح در مقابل غلط است به جای صحیح عدد درست مناسبتر به نظر رسیده است.
۵ - یکه (بی تشدید کاف) به جای واحد.
۶ - یکان به جای آحاد.
۷- دهه به جای عشره.
۸ - دهه گان به جای عشرات.
۹- سده به جای مائه.
۱۰- سدگان به جای مآت.
۱۱- هزاره به جای الف.
۱۲- هزارگان به جای الوف.
۱۳- دهدهی به جای اعشاری عربی وDecimal فرانسه اختیار شده است.
۱۴- مانده به جای تفاضل عربی وReste فرانسه اختیار شده است.
۱۵- سازه به جای عامل عربی و Facteur فرانسه برگزیده شده است.
هر عدد مانند ۱۲ عبارت است از ۴X۳ که هر یک از۳ یا ۴ را تا کنون عامل ۱۲ میگفتند و از این ببعد سازه آن گفته میشود زیرا که ۱۲ از ۳ و ۴ ساخته شده است.
۱۶- برخه به جای کسرعربی وFraction فرانسه - برخه در کتابهای قدیمی و فرهنک [فرهنگ] های فارسی همیشه بمعنی پاره از هر چیز و کسری از هر عدد ضبط شده است.
۱۷- برخه شمار به جای صورت کسر.
۱۸- برخه نام به جای مخرج کسر.
۱۹- برخه دوری به جای کسر متناوب - برخه۱۵۱۵۱۵۱۵۰۰۰۰ر۳ را تاکنون کسر متناوب میگفتند و باید از این ببعد برخه دوری گفته شود زیرا که دور ۱۵ پیوسته در آن تکرار میشود.
۲۰- پیاپی به جای متوالی عربی و Successive فرانسه.
۲۱- آمیزه به جای اختلاط و امتزاج یکی از اعمال حساب است.
۲۲- پایه به جای مبنی و Base در اصطلاح حساب.
۲۳- نما به جای اکسپزان Exposant
۲۴- توان به جای قوه در اصطلاح حساب که بزبان فرانسه Puissance گفته میشود مثلا ۳۵ را تاکنون قوه پنجم ۳ یا ۳ اکسپزان ۵ تلفظ میکردند و از این ببعد توان پنجم ۳ یا سه نما تلفظ خواهند کرد.
۲۵- دو کرانه طرفین تناسب.
۲۶- دو میان به جای وسطین تناسب.
۲۷- اندازه به جای مقدار عربی و Mesure فرانسه
۲۸- بالا و بلندی به جای ارتفاع عربی و Hauteur فرانسه.
و لزوماً ابلاغ میشود بعد از این واژه‌های جدید را به کار ببرید.

وزیر دادگستری دکتر متین دفتری