بذل اجرت المثل در قبال طلاق خلع

رأی خلاصه جریان پرونده

یکم:در تاریخ ۱۳۹۲/۶/۵ آقا ا. ک. پ. بوکالت از خانم ش. م. ارس با ارائه دادخواست بطرفیت آقای ح. ل. بخواسته صدور گواهی عدم امکان سازش و طلاق به ضمیمه وکالتنامه اش و تصاویر مصدق از شناسنامه و کارت ملی موکله اش و از رو نوشت سند ازدواج طرفین به شماره ترتیب .. تاریخ وقوع و ثبت عقد ۱۳۸۸/۴/۶ تنظیمی در دفتر رسمی ثبت ازدواج شماره .... کرج و نیز از دو فقره آرای استنادی توضیح داد: موکله در تاریخ مقید در سند ازدواج ابرازی به عقد دائمی خوانده در آمده لیکن برابر اظهار موکله و اسناد (آرای ) ارائه شده مکرراً توسط همسر خویش مورد ضرب و جرح قرار گرفته که برابر رأی کیفری بپرداخت دیه و نیز بعلت عدم پرداخت نفقه محکومیت یافته است بدلیل وجود خطرات قطعی ودر عسر و حرج قرار گرفتن موکله و مستنداً به قانون مدنی و قانون حمایت خانواده تقاضای رسیدگی و صدور حکم بخواسته مزبور را دارد با ارجاع پرونده به شعبه ۲۸ دادگاه خانواده کرج تحت کلاسه ۹۲۰۹۳۳یا ۹۲۶-/۹۲ به ثبت رسید . برابر تصویر مصدق دادنامه شماره ۷۰۳-/۹۱ مورخ ۱۳۹۱/۶/۱۳ شعبه اول دادگاه تجدیدنظراستان البرز در پرونده کلاسه ۹۱۰۱۷۸ تجدیدنظر خواهی آقای ا. ج. بوکالت از آقای ح. ل. نسبت به محکومیت موکل اش موضوع دادنامه شماره ۶۳-/۹۰ در پرونده کلاسه ۹۰۰۵۰۳ شعبه ۱۱۸ دادگاه جزائی کرج به اتهام (شرکت در ضرب و جرح عمدی نسبت به م. م. (ظاهراً برادر زوجه ) مباشرت در ضرب و جرح عمدی زوجه و ترک انفاق نسبت به خانم ش. م. به پرداخت دیه و حبس و جزای نقدی غیر موجه تشخیص ورد و دادنامه معترض عنه تایید شد و قطیت یافت و برابر تصویر مصدق دادنامه دیگری به شماره ۹۷۵-/۹۲ مورخ ۱۳۹۲/۵/۱ شعبه ۲۸ دادگاه خانواده کرج در پرونده کلاسه ۹۱۱۰۳۰ ضمن صدور حکم بر بی حقی زوج در مورد دو فقره دعاوی مطروحه وکلای مشارالیه به طرفیت زوجه بخواسته های الف = الزام زوجه به تمکین (به لحاظ وجود خوف ضرر بدنی و . . . برای زوجه برابر دادنامه کیفری ۱۰۶۳-/۹۰ مورخ ۱۳۹۰/۱۰/۱۹ شعبه ۱۱۸ دادگاه جزائی کرج که به موجب آن زوج به پرداخت دیه در حق زوجه بجرم ایراد ضرب و جرح عمدی شدید محکوم شده است ) ب = مطالبه و استرداد هدایا و لوازم شخصی و عکس. . . حکم بر محکومیت زوج بپرداخت نفقه در حق زوجه حسب نظریه هیئت سه نفره کارشناسان دادگستری از تاریخ ۱۳۹۰/۶/۱۵ لغایت ۱۳۹۱/۱/۱ ماهیانه بمبلغ ۱/۹۰۰/۰۰۰ ریال و از ۱۳۹۱/۱/۱ لغایت ۱۳۹۱/۱۰/۱۵ هر ماهه ۲/۲۰۰/۰۰۰ ریال و از ۱۳۹۱/۱۰/۱۵ لغایت صدور حکم نیز ماهیانه ۲/۲۰۰/۰۰۰ ریال صادر که ظرف مهلت مقرر قانونی قابل تجدیدنظر خواهی اعلام شد . تصاویر آرای یاد شده به ضمیمه دادخواست تقدیم گردیده است ، چون خوانده با ارائه استشهادیه ای که توسط چند نفر گواهی و تسجیل اعلام کرد استطاعت مالی برای انتخاب و معرفی وکیل ندارد برای او وکیل انتخاب شود با اعلام مراتب به کانون وکلای دادگستری آقای ک. گ.در تاریخ ۱۳۹۱/۱۰/۷ به عنوان وکیل معاضدتی از نامبرده وکالتنامه ارائه نمود. برابر گزارش دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی بهزیستی زوج با طلاق زوجه موافق نبوده و اظهار داشته زوجه با او مشکل ندارد و تحت تاثیر اطرافیان تصمیم به طلاق گرفت اما زوجه با اعلام اینکه در منزل زوج امنیت ندارد و از ادامه زندگی با زوج کراهت دارد ، امکان سازش بین آنان برای واحد مددکاری موصوف مقدور نگردید . در اولین جلسه مقرر رسیدگی بتاریخ ۱۳۹۲/۹/۲۵ که وکیل خواهان و خوانده حاضر شدند وکیل خواهان اظهار نمود خواسته بشرح دادخواست تقدیمی است اما خوانده ضمن اعلام عدم قبول درخواست و ابراز علاقمندی نسبت به عیالش با طلاق مخالفت کرد۰دادگاه علاوه بر قرار ارجاع امر به داوری جهت اصلاح ذات البین و معرفی زوجه جهت تست بارداری به آزمایشگاه دستور تجدید وقت رسیدگی و دعوت از طرفین افزود از زوجه خواسته شود در وقت رسیدگی شهود و دلایل خود را حاضر نماید . مراتب مزبور حضوراً به وکیل خواهان و خوانده ابلاغ شد . در وقت مقرر رسیدگی جدید بتاریخ ۱۳۹۲/۱۰/۷ وکیل خواهان حاضر نگردید فقط خوانده حضور یافت دادگاه رسیدگی ماهوی را مقدور ندانست . و لایحه تقدیمی آقای ک. گ. بوکالت معاضدتی از خوانده برای جلسه مزبور بدون ثبت پیوست می باشد نامبرده در لایحه یاد شده اعلام کرد بنا به اظهار موکل او علت تصمیم خواهان به تقدیم دادخواست طلاق ناشی از اختلافات و دخالت های بلا وجه خانواده همسرش با موکل است و موکل راضی به طلاق نیست و از دادگاه محترم درخواست ارشاد یاد شده را به چشم پوشی از بعضی از حقوق خویش جهت بقای زندگی مشترک و . . . دارد حکم محکومیت موکل او بپرداخت نفقه قطعیت نیافته است بعد از معرفی داور برای هر یک از زوجین و طی تشریفات هر کدام از داوران جداگانه نظریه شان را اعلام کردند که مفاداً حکایت از عدم توفیق شان در ایجاد سازش بین زوجین دارد . آقای وکیل زوجه به ضمیمه لایحه ای گواهی آزمایشگاه مبنی بر منفی بودن تست بارداری موکله اش در تاریخ معاینه را ارائه نمود که پیوست پرونده شد بعلاوه طی لایحه دیگری ضمن تکرار مطالب معنونه قبلی افزود حسب اظهار موکله قبل از اعلام اولین شکایت علیه زوج مکرراً از طرف زوج مورد ضرب و جرح قرار گرفته که در هیچیک از آن موارد به دادگاه مراجعه نداشته است لیکن بعد از تنگ شدن عرصه زندگی به مشارالیها و قادر نبودن به تحمل جو حاکم بر زندگی مشترک تحت هیچ شرایطی و نگران بودن از بین رفتن جانش بلحاظ بیم جراحات خطر ناک بدلیل ایراد ضرب و جرح عمیق بدلیل شکستگی بینی از طرف همسرش برابر رأی شعبه ۱۱۸ دادگاه جزائی زوج بپرداخت ۱۰% دیه کامل بابت صدمه مذکور و نیز مقادیر دیگر دیات بلحاظ جرائم دیگر محکوم شد که رأی صادره قطعی شده است و نیز بدلیل ارتکاب بزه ترک انفاق به جزای نقدی مقرر بدل از حبس محکوم شد . و دعوی زوج بطرفیت زوجه بخواسته الزام زوجه به تمکین در همین دادگاه وارد تشخیص نشد و محکوم به بی حقی شد ولی در مورد مطالبه معوقه مورد مطالبه زوجه بپرداخت نفقه محکوم شده است و قبل از تقدیم دادخواست طلاق اقدامات او برای ترغیب زوجه به ادامه زندگی مشترک موثر واقع نگردید . بنا بمراتب دادخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و طلاق بائن موکله را دارد. بعلاوه قبل از تشکیل جلسه مقرر رسیدگی بعدی بتاریخ ۱۳۹۳/۱/۲۶ لایحه دیگری توسط وکیل خواهان ارائه و ضمیمه شده است که علاوه بر تکرار مطالب معنونه قبلی افزود دادنامه شماره ۸۳-/ ۹۱ مورخ ۱۳۹۱/۲/۱۱ که در مورد تخریب جهیزیه موکله بوده تنظیم و ابلاغ شده است بلحاظ عدم امنیت جانی و خوف ضرر از ناحیه زوج به موکله و قطعیت یافتن ایراد ضرب و جرح و در عسرت و تنگدستی قرار گرفتن موکله بعلت عدم پرداخت نفقه وتخریب جهیزیه موکله و رد دعوی تمکین از ناحیه زوج تقاضای طلاق بائن از دادگاه محترم دارد. و در جلسه مقرر رسیدگی اخیرالذکر وکلای طرفین حاضر شدند وکیل زوجه اظهار نمود زوجه درخواست طلاق دارد بعلت ایراد ضرب و جرح عمدی و داوری نظریه خود را تقدیم داشته است زوجه بار دار نمیباشد و فرزند مشترک ندارند مهریه و نفقه را طی دعاوی جداگانه مطالبه کرده و جهیزیه خود را گرفته است و اجرت المثل ایام زندگی را بذل مینماید و زوج قبول بذل نمی نماید لیکن دادکاه بذل زوجه را قبول می نماید وکیل زوج پاسخ داد زوج همسرش را دوست دارد و نظریه داوری را تقدیم داشته است و ضرب و جرح ادعایی زوجه جزء عسر و حرج نمیباشد زوجه بعد از ضرب و جرح ادعایی خود با زوج زندگی میکرده است لذا از موارد عسر و حرج نمیباشد . دادگاه با اعلام ختم رسیدگی و ارائه نظریه قاضی مشاور دادگاه خانواده (مبنی بر اعلام عقیده به صدورگواهی عدم امکان سازش بمنظور اجرای صیغه طلاق بلحاظ موثر واقع نشدن تلاش دادگاه و داوران در ایجاد صلح و سازش بین طرفین و مقرون به صحت دانستن ادعای عسر و حرج زوجه در ادامه زندگی مشترک به استناد موارد قانونی مندرج ) طی دادنامه شماره ۱۸۷-/۹۳ مورخ ۱۳۹۳/۱/۲۷ با شرح دعوی و خواسته و احراز زوجیت طرفین و موثر واقع نشدن تلاش دادگاه و سعی داوران در اصلاح ذات البین و نظریه قاضی مشاور، ادعای زوجه مبنی بر عسر و حرج در ادامه زندگی مشترک ناشی از ایراد ضرب و جرح عمدی مقرون به صحت تشخیص و به استناد مواد ۲۶ و ۲۷ و ۲۹ و۳۱ و ۳۳ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ و مواد ۱۱۱۹ و ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی حکم به اجری صیغه طلاق برای زوجه صادر و مهلت اعتبار حکم از تاریخ ابلاغ رأی قطعی ۶ ماه و زوجه حسب اقرارخود و گواهی آزمایشگاه باردار نبوده و نامبرده می تواند به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه و با وکالت در توکیل به غیر از طرف زوج خود را به طلاق خلع مطلقه سازد در مورد مهریه و نفقه از طریق دعوی جداگانه اقدام و مطالبه کرده و جهیزیه را گرفته و اجرت المثل ایام زندگی را بذل نموده و فرزند مشترک ندارند و دادگاه بعلت عدم قبول (ما) بذل از ناحیه زوج بذل اجرت المثل زوجه را قبول نمود رأی صادره حضوری و ظرف مهلت قانونی قابل تجدیدنظر خواهی و . . . اعلام گردید.دوم=تجدیدنظرخواهی آقای ک. گ.بوکالت معاضدتی اززوج موصوف درمهلت مقررقانونی بخلاصه اینکه دادگاه بدوی به نظریه داور زوج که ادامه زندگی را بصلاح طرفین اعلام داشته توجه ننمود و علت طلاق زوجه را عسر وحرج ذکر نموده در حالیکه پس از درگیری فیزیکی بین زوجین، زوجه به ادامه زندگی مشترک رضایت داده و مدتها در منزل مشترک بسر میبرده و امنیت روحی و جسمی داشته و در کنار یکدیگر زندگی می کردند فقط اطرافیان مانع ادامه زندگی آنان شده اند درخواست نقض رأی معترض عنه را کرد و با ارائه لایحه دفاعیه زوجه تجدیدنظر خوانده که مدعی عسر وحرج خویش و سوء رفتار زوج و مورد کتک کاری قرار گرفتن توسط زوج و نداشتن تامین جانی و بناچار اقامت گزیدن در منزل پدر خود و عدم پرداخت نفقه ای که به او تعلق گرفته شد افزود به دلیل سوء رفتار زوج مصمم به طلاق است بموجب دادنامه شماره ۱۱۸۷- /۹۳ مورخ ۱۳۹۳/۹/۲۵ در پرونده کلاسه ۹۳۰۹۷۴ شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان البرز با رد اعتراض بعمل آمده دادنامه تجدیدنظر خواسته تایید و رأی تجدیدنظری ظرف مهلت مقرر قانونی قابل فرجام خواهی اعلام شد .سوم= پس از ابلاغ رأی تجدیدنظری مزبور در تاریخ ۱۳۹۳/۱۰/۸ به وکیل معاضدتی موصوف زوج تجدیدنظر خواه و ثبت فرجام خواهی زوج در تاریخ ۱۳۹۳/۱۰/۲۳ و نیز به ثبت رسیدن لایحه ابرازی زوجه فرجام خوانده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به کلاسه بالا ثبت و به شعبه هشتم ارجاع شده است که هنگام شور توسط اعضای هیئت لوایح طرفین قرائت میگردد.هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای سیروس کیقبادی عضو ممیز و اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره مذکور فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجام خواهی آقای ح. ل. نسبت به دادنامه شماره ۱۱۸۷-/۹۳ مورخ ۱۳۹۳/۹/۲۵ شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان البرز که در مقام تایید دادنامه بدوی و مفاداً متضمن حکم بر احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده وارد و موجه نیست زیرا که وکیل زوجه خواهان بدوی بشرح دادخواست تقدیمی و توضیحات بعدی در جلسات دادرسی و لوایح ابرازی اعلام داشته زوجه مکرراً توسط همسرش مورد ایراد ضرب و جرح عمدی قرار گرفته و پس از محکومیت زوج برابر دادنامه شماره ۶۳-/۹۰ – ۱۳۹۰/۱۰/۱۹ شعبه ۱۱۸ دادگاه جزایی کرج به جرم شرکت در ضرب و جرح عمدی نسبت به م. م. (ظاهراً برادر زوجه ) و مباشرت در ضرب و جرح عمدی زوجه و ترک انفاق مشارالیها بپرداخت دیه و حبس و جزای نقدی اعتراض وکیل او طی دادنامه شماره ۷۰۳-/۹۱ مورخ ۱۳۹۱/۶/۱۳ شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان البرز رد و دادنامه معترض عنه قطعیت یافته است و طی دادنامه شماره ۹۷۵-/۹۲ مورخ ۱۳۹۲/۵/۱ شعبه ۲۸ دادگاه خانواده کرج دعاوی وکلای زوج بطرفیت زوجه بخواسته الف الزام به تمکین بلحاظ وجود خوف ضرر بدنی و۰۰۰ برای زوجه و ب = استرداد هدایا و لوازم شخصی و . . . محکوم به بی حقی شد بعلاوه زوج وفق نظریه تقویمی هیئت سه نفره کارشناسان بپرداخت نفقه معوقه از تاریخ ۱۳۹۰/۶/۱۵ لغایت ۱۳۹۰/۱/۱ بمبلغ ماهیانه ۱/۹۰۰/۰۰۰ ریال و از تاریخ ۱۳۹۱/۱/۱ لغایت ۱۳۹۱/۱۰/۱۵ و نیز از تاریخ اخیر لغایت صدور حکم بپرداخت ماهیانه مبلغ ۲/۲۰۰/۰۰۰ ریال بابت نفقات معوقه و جاری در حق زوجه محکوم شده است زوجه قبل از اولین شکایت اش علیه زوج مکرراً از طرف زوج مورد ضرب و جرح قرار میگرفته لیکن در هیچ یک ازآن موارد به دادگاه مراجعه نداشته بعد از تنگ شدن عرصه زندگی بر مشارالیها و قادر نبودن به تحمل جو حاکم بر زندگی مشترک و نگران بودن از بین رفتن جانش بلحاظ بیم جراحات خطرناک بدلیل ایراد صدمات بدنی عمدی منتهی به شکستگی بینی استخوانش که برابر آرای استنادی زوج بپرداخت ۱۰% دیه کامل و نیز مقادیر دیگر دیات بلحاظ ارتکاب جرائم دیگر محکوم شد و رأی صادره قطعیت یافته است و نیز محکومیت زوج به جزای نقدی بدل از حبس به جرم ترک انفاق و مردود شدن دعوی زوج بطرفیت زوجه بخواسته تمکین و نیز بپرداخت نفقات معوقه ایام مورد مطالبه و جاری زوجه در حق مشارالیها و بلحاظ عدم امنیت جانی و در عسرت و تنگدستی قرار گرفتن زوجه بدلیل عدم پرداخت نفقه وتخریب جهیزیه زوجه و مطالبه مهریه و نفقه طی دعاوی جداگانه و بذل اجرت المثل ایام زندگی مشترک درخواست طلاق دارد و دادگاه با توجه به محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و عدم توفیق واحد مددکاری بهزیستی در اصلاح ذات البین و ارجاع امر به داوری و عدم توفیق دادگاه و داوران در ایجاد صلح و سازش بین آنان با وارد دانستن دعوی حسب نظریه قاضی محترم مشاور دادگاه بلحاظ احراز ادعای زوجه مبنی عسر و حرج در ادامه زندگی مشترک و مقرون به صحت دانستن دعوی مشارالیها باستناد مقررات مواد ۲۶ و ۲۷ و ۲۹ و ۳۱ و ۳۳ قانون حمایت خانواده و مواد ۱۱۱۹ و ۱۱۲۹ و ۱۱۳۰ قانون مدنی حکم به اجازه اجرای صیغه طلاق برای زوجه صادر تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق با وکالت در توکیل به غیر از طرف زوج خود را به طلاق خلع در قبال بذل اجرت المثل ایام زندگی و قبول ما بذل توسط دادگاه بشرح مرقوم مطلقه نماید از اینرو دادنامه فرجام خواسته که متکی بر ارزیابی ادله اثباتی و قرائن و امارات موجود در پرونده و مبتنی بر استنباط قضائی و تشخیص دادگاه بوده و با توجه به جامع اوراق پرونده و مستندات پیوست آن و رسیدگی های معموله موجهاً و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات فرجام خواه در حدی نیست که بر مبانی استنباط و تشخیص دادگاه و اساس دادنامه معترض عنه خدشه و خللی وارد و موجبات نقض آنرا ایجاب نماید فلذا با قید باینکه چون استحقاق زوجه نسبت به اجرت المثل ایام زندگی مشترک هنوز به اثبات نرسیده و حق مسلم و ثابت شده ای برای وی محسوب نبوده تا جهت اجرای صیغه طلاق از نوع خلع قابلیت بذل را داشته باشد بنابمراتب زوجه برای اجرای صیغه طلاق از نوع خلع بایستی مال دیگری را بهنگام اجرای صیغه طلاق به زوج بذل نماید بنابراین با اصلاح مرقوم در فوق ضمن رد فرجامخواهی فرجامخواه مستنداً به ماده ۳۷۰ قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام میگردد.
شعبه ۸ دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار و عضو معاون
حسن عباسیان - سیروس کیقبادی - جعفر پوربدخشان