بررسی ارتکاب یا عدم ارتکاب بزه افتراء در موارد رجوع شاهد از شهادت شرعی خود پس از قطعیت حکم

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۰/۰۸/۱۳
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر رامسر

موضوع

بررسی ارتکاب یا عدم ارتکاب بزه افتراء در موارد رجوع شاهد از شهادت شرعی خود پس از قطعیت حکم

پرسش

شخصی به اتهام ارتکاب جرمی محکوم می‌گردد که ادله اثبات جرم، شهادت دو شاهد مرد بوده است که این حکم قطعی می‌گردد. پس از قطعیت رای و پیش از اجرای مجازات، یکی از شهود از شهادت خود رجوع می‌نماید. حال در این فرض، محکوم‌علیه پرونده اخیر از این شاهد تحت عنوان افترا شکایت می‌نماید. آیا در این فرض بزه افترا از سوی شاهد رخ داده است؟

نظر هیات عالی

عدول از شهادت الزاماً به معنای کذب بودن آن نمی‌باشد.بنابراین همانگونه که در نظریه اکثریت آمده، شاهد در واقع در مقام انتساب بزه به متهم به ‌صورت مستقیم نمی‌باشد. نتیجتاْ بزه افترا منتفی است. مع‌الوصف با احراز شرایط با عنوان شهادت کذب قابلیت رسیدگی دارد.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه در فرض سوال، شاهد امری را به محکوم‌علیه نسبت داده است و طبق تشریفات قانونی، توانسته صحت آن را اثبات نماید (به عبارت بهتر ادعای شهود در محکمه و از طریق قانون اثبات گردیده است) لذا یکی از ارکان بزه افترا که همان ناتوانی شخص در اثبات صحت ادعا است، مفقود می‌باشد و رفتار ارتکابی از سوی شاهد نمی‌تواند تحت عنوان افترا قابلیت تعقیب داشته باشد هر چند که به هر علتی از شهادت خود رجوع کرده باشد. مضافاً اینکه شاهد به موجب قانون بزه ارتکابی از سوی متهم را اثبات نموده و متعاقباً مطابق قانون، حق رجوع از شهادت را داشته و شهادت خود را پس گرفته است. بنابراین نمی‌توان شخصی را که در پرتو و سایه قانون و مقررات قانونی حرکت می‌کند به دلیل ارتکاب چنین رفتاری مجرم قلمداد نمود.

نظر اقلیت

با توجه به رجوع شاهد از شهادت خود قاضی اجرای احکام کیفری می‌بایست مراتب را به دادستان اعلام نماید و دادستان نیز تقاضای اعاده دادرسی نماید که در این حالت برای محکوم‌علیه تجویز اعاده دادرسی صادر و شخص تبرئه می‌گردد؛ لذا النهایه شاهدی که در دادگاه علیه متهم شهادت داده است، نتوانسته صحت ادعای خود را از طریق قانونی اثبات نماید. بنابراین صرف‌نظر از اینکه شاهد به چه دلیلی از شهادت خود رجوع نموده است، این رفتار مقدمات ارتکاب بزه افترا را فراهم می‌نماید و در صورت تجمیع سایر شرایط می‌توان شاهد را تحت عنوان افترا تحت تعقیب کیفری قرار داد.