بررسی شمول ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات بر اخذ پورسانت
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۲/۱۹
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر سمنان
موضوع
بررسی شمول ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی در بخش تعزیرات بر اخذ پورسانت
پرسش
مامور خرید یکی از ادارات دولتی در معامله مربوط به اداره مذکور اقدام به انجام معامله برای آن اداره مینماید. به سوالات ذیل پاسخ دهید:
۱. در صورتی که در منطقه مذکور مرسوم است که فروشنده برای هر معامله پورسانت نپرداخته بلکه صرفاً به عنوان عیدی مبلغی را به کارمند مذکور بپردازد؛ جرمی اتفاق افتاده است یا خیر؟ (حسب ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی)
۲. اگر مامور خرید مذکور بدون تغییر در کمیت یا کیفیت مال خریداری شده مالی یا مبلغی اضافه از فروشنده دریافت کند چه جرمی مرتکب شده است؟
۳. اگر کارمندی که مستخدم یک اداره است، خریدهای اداره دیگری را به دستور رئیس اداره خود انجام دهد و پورسانت اخذ کند؛ آیا مشمول ماده ۶۰۳ ق.م.ا میباشد؟
نظر هیات عالی
۱- شمول ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مستلزم این است که کارمند در معامله و اموری که برای دستگاه متبوع انجام میدهد نفعی برای خود یا دیگری منظور بدارد. در واقع منظور داشتن این نفع جزئی از معامله است اما اگر بدون تغییر یا دخالت دادن در معامله به مناسبتی عرفی عیدی دریافت کند یا هدیهای بگیرد چون این عمل ضمن معامله دولت و دخیل از کیفیات آن معامله و شرط مکتوم آن نبوده مشمول ماده ۶۰۳ نیست.
۲- اگر رفتار مشمول ماده ۶۰۳ مذکور باشد (با توضیحات بند ۱) عدم تغییر در کم و کیف مال یا قیمت آن مانع مجرمیت کارمند نیست و ماده ۶۰۳ صراحت دارد. وقوع تغییر را جداگانه موجب تشدید مجازات قرار داده است.
۳- با توجه به تعبیر صریح قانون «مربوط به دستگاه متبوع» «از طرف دستگاه متبوعه» به این معنی است که معامله و غیرآن باید متوجه دستگاه متبوع خود کارمند باشد تا جرم موضوع ماده ۶۰۳ واقع شود.
نظر اکثریت
اگرچه این مسئله از نظر شرعی حرام است اما موضوع مشمول ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی نمیباشد چراکه اخذ پورسانت باید در معامله خاص اتفاق بیفتد و با توجه به ماده مذکور توافق طرفین لازم است.
نظر اقلیت
این موضوع مشمول ماده ۶۰۳ قانون مجازات اسلامی میباشد چراکه در هر حال مبلغ مرتبط با موضوع معامله میباشد. در صورتی که آن معامله واقع نمیشد این عیدی نیز پرداخت نمیشد؛ فلذا عیدی نتیجه معامله مذکور است.