بررسی صلاحیت دادگاه عمومی بخش به عنوان شعبه هم عرض در رسیدگی به جرم قتل

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۹-۶۷۹۹
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۱۰/۲۰
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز

موضوع

بررسی صلاحیت دادگاه عمومی بخش به عنوان شعبه هم عرض در رسیدگی به جرم قتل

پرسش

در پرونده ای فردی متهم به قتل عمدی سه نفر و ایراد صدمه بدنی عمدی از طریق آتش زدن در حوزه قضایی گوگان می باشد. شعبه اول دادگاه عمومی آذرشهر متهم را به سه فقره قصاص نفس محکوم و متعاقبا متهم نسبت به رای صادره اعتراض و شعبه ۲۶ دیوانعالی رای اصداری آذرشهر را نقض و جهت رسیدگی به شعبه هم عرض ارجاع می نماید. شعبه ۱۰۱ دادگاه عمومی جزایی آذرشهر وارد رسیدگی شده و قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه کیفری استان صادر و شعبه مذکور پرونده را اعاده و جهت حل اختلاف به دادگاه تجدیدنظر ارسال و شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر شعبه ۱۰۱ آذرشهر را صالح به رسیدگی دانسته و شعبه مذکور نیز بعد از رسیدگی حکم به محکومیت متهم به پرداخت دیه و سه فقره قصاص نفس محکوم نموده است. وکیل متهم نسبت به رای اصداری اعتراض و شعبه ۲۶ دیوانعالی کشور مجددا پرونده را جهت رسیدگی به شعبه هم عرض ارجاع نموده و دادگستری آذرشهر پرونده را به دادگستری شهرستان اسکو جهت رسیدگی ارسال و شعبه مذکور با این استدلال که دادگستری آذرشهر علاوه بر یک شعبه کیفری دو حوزه قضایی مستقل بنام گوگان و ممقان دارد که همگی صلاحیت رسیدگی به پرونده های کیفری دو را دارند و از سویی هرچند دادگاه گوگان در زمان وقوع جرم تشکیل نگردیده بود لیکن در حال حاضر با توجه به اینکه محل وقوع قتل و نزدیک ترین شعبه هم عرض برای شعبه ۱۰۱ کیفری دو آذرشهر می باشد لذا قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه عمومی بخش گوگان صادر و ارسال نموده است. حال با توجه به اینکه گوگان بصورت دادگاه بخش بوده و فاقد دادسرا می باشد آیا می تواند به عنوان شعبه هم عرض مدنظر شعبه دیوانعالی کشور به پرونده رسیدگی نماید؟ در صورت منفی بودن پاسخ نحوه اقدام به چه صورت باید باشد؟ با توجه به تبصره ماده ۲۹۶ آیین دادرسی کیفری چه تشریفاتی در رسیدگی می بایست رعایت شود؟

نظر هیئت عالی

در فرض سوال نزدیک ترین دادگاه کیفری یک واقع در استان آذربایجان شرقی صالح به رسیدگی است نظریه شماره ۷/۹۶/۲۱۱۱ مورخ ۹۶/۹/۱۱ اداره حقوقی به شرح زیر موید استنتاج امر مرقوم است.

نظر اکثریت

دادگاه گوگان صالح به رسیدگی است. زیرا در دادگاه عمومی بخش صلاحیت دادگاه کیفری دو به دادگاه بخش تفویض شده است و دادگاه بخش با رعایت تبصره ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری صالح به رسیدگی می باشد. زیرا بموجب ماده ۲۹۹ قانون مزبور دادگاه بخش وظایف دادگاه کیفری دو را انجام می دهد فلذا دادگاه گوگان که وظایف دادگاه کیفری دو را انجام می دهد در مانحن فیه نیز صالح به رسیدگی است.

نظر اقلیت

دادگاه اسکو صالح است. زیرا دادگاه عمومی گوگان در واقع دادگاه کیفری دو نیست و فقط قانون وظایف دادگاه کیفری دو را به آن محول کرده است و در مازاد بر وظایف دادگاه کیفری دو که استثنایا قانون یا دیوانعالی کشور به عهده آن قرار داده دادگاه عمومی بخش نمی تواند در موارد استثنایی اقدام نماید و از تبصره ۳ ماده ۲۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری نیز مستفاد است که دادگاه عمومی بخش نمی تواند هم عرض دادگاه کیفری دو باشد و در جرایم کیفری یک دادگاه بخش به عنوان جانشین بازپرس عمل می کند و مانحن فیه که از جرایم مربوط به دادگاه کیفری یک است و استثنایا در دادگاه کیفری دو رسیدگی می شود و دادگاه بخش در آن حد نیست که هم عرض دادگاه کیفری دو محسوب شود. بنابر مراتب دادگاه کیفری دو اسکو صالح به رسیدگی است.