بررسی لزوم تحمل حد نصاب یک چهارم برای اعمال ماده ۶۲ ق.م.ا در صورت تقلیل مجازات به واسطه ماده ۴۴۲ ق.آ.د.ک
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۴/۱۹
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
بررسی لزوم تحمل حد نصاب یک چهارم برای اعمال ماده ۶۲ ق.م.ا در صورت تقلیل مجازات به واسطه ماده ۴۴۲ ق.آ.د.ک
پرسش
فردی به جرم نگهداری ۵ گرم هروئین حسب بند ۴ ماده ۸ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر محکومیت ۶ سال حبس داشته (درجه ۴) و با درخواست اعمال ماده ۴۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری مجازات وی به ۴ سال و ۶ ماه تقلیل یافته باشد (درجه ۵)؛
در صورتی که محکوم درخواست مراقبت تحت نظارت سامانه الکترونیک را مستند به ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی داشته باشد؛ جهت بررسی شرایط شمول ماده مذکور ۲ فرض مطرح میباشد که در اتخاذ تصمیم موثر در مقام میباشد؛
الف: محکوم جهت استفاده از نهاد مذکور مستند به تبصره دو الحاقی به ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی ملزم به گذراندن حدنصاب ۴/۱ مجازات میباشد؛
ب: با توجه به اعمال ماده ۴۴۲ آیین دادرسی کیفری و تقلیل مجازات به درجه ۵ مستند به صدر ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی الزامی به تحمل حدنصاب جهت شمول ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی را ندارد.
نظر هیات عالی
ملاک احتساب در فرض سوال برای شمولیت حبس تحت نظارت سامانههای الکترونیکی موضوع ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی گذراندن یک چهارم موضوع مجازات حبس مقرره در حکم میباشد.
نظر اکثریت
نیاز به گذراندن میزان یکچهارم از مجازات به دلایل زیر:
۱- در ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی مجازات جرائم با توجه به اهمیت آن اولویتبندی گردیده (درجه۵-۸) (درجه۲-۴)؛ لذا در احتساب، میزان مجازات قانونی ملاک بوده نه مجازات مندرج در حکم؛ مضافاً اینکه رای وحدت رویه در مقام حل اختلاف است و قابلیت اخذ وحدت ملاک را ندارد؛ لذا در اعمال ماده ۶۲ ق.م.ا و احتساب حد نصاب درجه جرم و شدت مجازات قانونی ملاک است و در فرض سوال مذکور هرچند میزان مجازات با اعمال ماده ۴۴۲ ق.ا.د.ک از درجه ۴ به درجه ۵ تقلیل یافته محکوم جهت شمول ماده ۶۲ ق.م.ا بایستی میزان حد نصاب ۴/۱ را تحمل نماید.
۲- حسب تبصره ماده ۴۵ محکومیت قطعی را اعلام نموده که در احتساب سابقه ملاک میباشد؛ اما در ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی بیان شده حبس تعزیری؛ لذا اگرچه با تخفیف ماده ۴۴۲ قانون مجازات اسلامی به درجه ۵ تقلیل یافته، بایستی حدنصاب ۴/۱ را تحمل نموده تا مشمول اعمال ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی گردد.
۳- در قانون آیین دادرسی کیفری مفید و الزامی بودن تعقیب را مطرح نموده که این موارد تبعاتی دارد؛ لذا در خصوص متهم و محکوم تا چه اندازه بایستی تاسیسات تخفیفی و ارفاقی را اعمال نمود؛ لذا در فرض سوال به جهت رعایت حتمیت و قطعیت مجازات در صورت تخفیف مجازات از درجه ۴ به درجه ۵ محکوم بایستی حد نصاب ۴/۱ را گذرانده باشد.
۴- در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی که موضوع آزادی مشروط را بیان کرده، صحبتی از درجه مجازات گفته نشده؛ در ماده ۶۲ که درجات جرم را بیان کرده و اعلام نموده در مجازاتهای تعزیری با وجود شرایط تعویق صدور حکم. .. مستند به نظر مشورتی در فرض سوال محکوم بایستی حد نصاب ۴/۱ را بگذراند.
نظر اقلیت
نیاز به گذراندن حد نصاب نمیباشد، به دلایل زیر:
۱- مستند به رای وحدت رویه ۸۲۶ با توجه به اینکه ماده ۴۵ الحاقی با هدف کاهش مجازات آمده و مبنای اعمال مجازات سابقه محکومیت قابل اجرا ملاک است؛ لذا با اخذ وحدت ملاک از رای وحدت رویه مذکور، ملاک در احتساب حد نصاب مورد نیاز در ماده ۶۲ قانون مجازات لازمالاجرای قضایی است؛ لذا در فرض سوال در صورتی که با اعمال ماده ۴۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری درجه جرم از ۴ به درجه ۵ تقلیل یافته باشد؛ نیازی به تحمل حد نصاب نمیباشد.
۲- در فرض سوال تحمل حدنصاب ۴/۱ ملاک نیست؛ باید دید پابند الکترونیک نهاد ارفاقی است یا شیوه اجرای مجازات. به نظر پابند الکترونیک شیوه اجرای مجازات بوده و محدود کننده آزادی فرد است که محکوم بایستی مدت مورد حکم را به جای زندان در محدوده جغرافیایی مشخصی بگذراند. همچنین در اخذ سابقه حسب رای وحدت رویه، سابقه مجازات قطعی ملاک است. در فرض سوال نیز مجازات تخفیف یافته قانونی ملاک است؛ لذا گذراندن حد نصاب ۴/۱ جهت شمول ماده ۶۲ قانون مجازات اسلامی ملاک نمیباشد.