بررسی لزوم رسیدگی به صدمات متعدد ناشی از ضربه واحد منجر به فوت مجنی علیه در جنایات غیر عمدی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۶/۰۵
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اصفهان

موضوع

بررسی لزوم رسیدگی به صدمات متعدد ناشی از ضربه واحد منجر به فوت مجنی علیه در جنایات غیر عمدی

پرسش

در صورتی که در جنایات غیرعمدی ( مانند بی احتیاطی در امر رانندگی) با ضربه واحدی صدمات متعدد ایجاد گردد که تعدادی از صدمات منتهی به فوت مجنی علیه گردد و تعدادی از صدمات نیز تاثیری در فوت نداشته باشد آیا می بایست در خصوص صدمات اخیرالذکر جداگانه رسیدگی و کیفرخواست صادر گردد یا با توجه به اینکه کلیه صدمات و فوت در اثر ضربه واحدی ایجاد شده است موضوع مشمول قسمت اخیر بند ب ماده ۵۳۹ قانون مجازات اسلامی (مصوب ۱۳۹۲) نمی گردد و صرفا نسبت به قتل غیرعمدی رسیدگی و کیفرخواست صادر می گردد؟

نظر هیئت عالی

در قتل های غیرعمدی (مانند تصادفات مربوط به رانندگی یا سقوط از ساختمان به علت عدم رعایت نظامات مربوط به کار...) چنانچه آسیب یا آسیب های بدنی وارده به متوفی در اثر یک رفتار مجرمانه مرتکب باشد و حادثه نیز بلافاصله منتهی به فوت مصدوم شود مقصر تنها باید به پرداخت دیه نفس محکوم شود؛ لکن در صورتی که حادثه منتهی به مصدومیت فرد شده و متعاقبا مصدوم در اثر سرایت صدمه یا صدمات فوت نماید موضوع مشمول مقررات ماده ۵۳۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ و حسب مورد مشمول بندهای الف یا ب این ماده است.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه اولا: اصل در قانون مجازات اسلامی بر تعدد دیات است و تداخل دیات استثنایی است بر اصل مذکور لذا باید به آنچه در قانون بیان شده است اکتفا کرد. ثانیا: کلمه سرایت همانگونه که نظریه مشورتی شماره ۱۹۸۶/۹۲/۷ مورخه ۹۲/۱۰/۱۴ نیز بدان اشاره نموده است به معنای اثر کردن است. یعنی صدمه وارده منتهی به فوت گردد و در این امر نیز تفاوتی میان اینکه مجنی ‎علیه بلافاصله پس از ایراد صدمه فوت نماید یا مدت زمانی سپری و سپس صدمه وارده منتهی به فوت وی گردد وجود ندارد. ثالثا: ماده ۵۳۹ قانون مجازات اسلامی مجزای از مواد۵۴۱ تا ۵۴۳ این قانون است. در این ماده (۵۳۹) بحث تعدد ضربات مطرح نیست و بحث در خصوص سرایت یا عدم سرایت صدمه وارده است. لذا با توجه به مراتب فوق در فرض سوال متهم به پرداخت دیه نفس و صدمات غیر مسری در فوت محکوم می گردد و می بایست در دادسرا نیز در خصوص اتهام متهم دایر بر قتل غیرعمدی و ایراد صدمه بدنی غیرعمدی کیفرخواست صادر گردد چه اینکه صدمات بر اثر ضربه واحدی ایجاد شده باشد یا ضربات متعدد. نظر ابرازی: بحث در ماده ۵۳۹ قانون مجازات اسلامی در خصوص سرایت و عدم سرایت صدمه وارده است و سرایت یعنی مدت زمانی از ایراد صدمه سپری شود سپس آن صدمه باعث فوت مجنی علیه گردد. لذا در صورتی که بلافاصله پس از ایراد صدمات وارده مجنی علیه فوت نماید چه اینکه علت فوت ایراد یکی از صدمات باشد یا مجموع آنها با توجه به اینکه بحث سرایت منتفی است موضوع از شمول ماده۵۳۹ خارج است و متهم فقط به دیه نفس محکوم می گردد. لکن در صورت اثبات سرایت (وجود فاصله زمانی بین ایراد صدمه و فوت) فرقی میان اینکه صدمات با ضربه واحدی ایجاد شده باشد یا ضربات متعدد وجود ندارد و متهم به پرداخت دیه نفس و صدمات غیرمسری محکوم می گردد.