بررسی لزوم علم متهم به جرم ارتکابی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۵/۱۲
برگزار شده توسط: استان هرمزگان/ شهر بندر عباس

موضوع

بررسی لزوم علم متهم به جرم ارتکابی

پرسش

در پرونده‌ای از متهم میزان ۸ کیلوگرم مواد مخدر از نوع شیشه و ۲۰ کیلوگرم تریاک کشف می‌شود. متهم در مقام دفاع در مراحل دادرسی به حمل مواد مخدر اقرار دارد لکن بیان داشته که علم بر تریاک بودن موادها داشته اما نمی‌دانسته ماده مکشوفه شیشه می‌باشد والا حاضر به حمل آن نبوده و در مراحل دادرسی همین اقرار را مطرح می‌نماید. سوال اینکه چنانچه برای مقام رسیدگی کننده یقین حاصل گردد که متهم علم به حمل بیست کیلو تریاک داشته لکن به حمل هشت کیلوگرم شیشه علم نداشته، حال به چه نحو می‌بایست اقدام گردد؟

نظر هیات عالی

نظریه اداره حقوقی به شماره ۱۰۷۶ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۲۱ به شرح زیر مورد تایید است. مطابق ماده ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۹۲ برای تحقق جرائم عمدی، علاوه بر علم مرتکب به موضوع جرم، باید قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز شود و لذا در فرض سوال که مرجع قضایی رسیدگی کننده با توجه به دلایل متقن موجود در پرونده احراز نموده که متهم قصد حمل تریاک را داشته و قصد حمل مواد مخدر از نوع شیشه نداشته است، نمی‌توان او را به صرف رفتار مادی ارتکابی به لحاظ حمل شیشه مجازات نمود، ولیکن با تطبیق فرض سوال با مقررات ماده ۱۲۲ قانون یاد شده و تبصره آن، عمل ارتکابی از مصادیق شروع به جرم (شروع به جرم حمل تریاک به میزان منظور) بوده و مطابق آن قابل مجازات خواهد بود. ضمناً در خصوص مواد مخدر شیشه مکشوفه باید مطابق مقررات ماده ۱۴۸ قانون آیین دارسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ تعیین تکلیف شود.

نظر اکثریت

با توجه به اینکه در موضوع مطروحه علم متهم در تحقق بزه ضروری می‌باشد و عنصر روانی در تحقق جرم حمل مواد روان‌گردان ضرورت دارد و از سویی برای قاضی محرز گردیده که متهم علم به وجود مواد روان‌گردان نداشته و نیز با توجه به میزان مواد روان‌گردان و نوع مجازات مقرر در قانون مبارزه با مواد مخدر و حفظ دماء مسلمین می‌بایست حمل مواد مخدر از نوع تریاک در نظر گرفته شود نه مجازات حمل مواد روان‌گردان از نوع شیشه.

نظر اقلیت

با توجه به اینکه متهم در خصوص حمل مواد مخدر علم اجمالی داشته و آنچه که حمل نموده و کشف گردیده علاوه بر تریاک، شیشه نیز می‌باشد و قاضی نیز به این علم رسیده که متهم علم به وجود مواد مخدر از نوع تریاک داشته؛ لذا می‌بایست بر اساس نوع مواد حکم صادر نماید و متهم را محکوم به حمل تریاک و شیشه مکشوفه نماید.