بررسی مالکیت شاکی در طرح دعوای تصرف عدوانی
صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۷-۵۲۹۳
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۳/۱۲
برگزار شده توسط: استان لرستان/ شهر نورآباد
موضوع
بررسی مالکیت شاکی در طرح دعوای تصرف عدوانی
پرسش
در یک پرونده مطروحه در شعبه تحقیق دادسرا خانم الف شکواییه ای به طرفیت آقایان الف و ب دایر بر تصرف عدوانی ملک کشاورزی متعلق به شوهرش که فوت نموده است مطرح می نماید. حال با امعان نظر به ماده ۹۴۶ قانون مدنی و ماده ۹۴۸ قانون مدنی و ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ که شرط شکایت کیفری در آن ماده را مالکیت شاکی اعلام نموده است (در فرضی که خانم الف تنها و ارث شوهرش باشد و همچنین در فرضی که خانم الف تنها و ارث شوهرش نباشد) تکلیف و وظیفه دادسرا در رسیدگی و صدور قرار چیست؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال زوجه ذینفع در موضوع محسوب می گردد و استماع شکایت از مشارالیها موجه و قانونی است بالنتیجه نظریه اکثریت صحیح و صایب می باشد.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مقرر می دارد مرتکب املاک متعلق به دیگری را تصرف نموده و یا اقدامات متجاوزکارانه نسبت به آن انجام گیرد و تعلق مال به معنای احراز مالکیت از طریق دلایلی از جمله سند مالکیت و سایر دلایل دیگر می باشد از طرف دیگر با عنایت به اینکه به موجب ماده ۹۴۶ و ۹۴۸ قانون مدنی زوجه از قیمت اموال غیر منقول (ازجمله عرصه) ارث می برد و در صورت عدم پرداخت قیمت می تواند حق خود را از اموال غیرمنقول (ماترک) استیفا نماید بنابراین در فرض سوال زوجه (چه در فرض تعدد و چه در فرض انحصار) حق مالکیت نسبت به ماترک شوهر خود را داشته و در نتیجه با فراهم بودن سایر شرایط ذینفع در طرح شکایت بوده و می توان به شکایت وی رسیدگی نمود.
نظر اقلیت
برابر با ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی احراز مالکیت شاکی جهت طرح شکایت کیفری لازم می باشد. در خصوص رابطه زوجه با اموال غیرمنقول (ماترک متوفی) آنچه که قابل طرح می باشد این است که رابطه ای از نوع عینی تبعی به مانند حق رهنی است بنابراین تا زمان برقراری رابطه مالکیت از نوع عینی زوجه مالک محسوب نشده و نمی تواند شکایت کیفری طرح نماید. همچنین اصل برایت مثبت این نظر است و دادسرا می بایست قرار اناطه صادر نماید و در صورت استقرار و اثبات مالکیت زوجه به ماترک می توان رسیدگی نمود.