تاثیر وقوع فوت زوج قبل از اصلاح ماده ۹۴۶ قانون مدنی و عدم تقسیم ماترک وی در تعیین سهم الارث

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۸/۱۱/۰۲
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم

موضوع

تاثیر وقوع فوت زوج قبل از اصلاح ماده ۹۴۶ قانون مدنی و عدم تقسیم ماترک وی در تعیین سهم الارث

پرسش

در مورد فردی که قبل از اصلاح ماده ۹۴۶ قانون مدنی فوت نموده و ماترک وی تاکنون تقسیم نشده است نسبت به سهم زوجه متوفیٰ قانون لاحق (اصلاحی) حاکم است یا قانون سابق؟

نظر هیئت عالی

در ارتباط با زمان اجرای ماده ۹۴۶ قانون مدنی اخیرالتصویب (مصوب ۶/۱۱/۱۳۸۷) چنان چه فردی قبل از مصوبه مذکور فوت کرد و ماترک وی تا زمان لازم الاجرا شدن آن قانون تقسیم نشده باشد نسبت به سهم زوجه متوفیٰ با توجه به الحاق تبصره به ماده مرقوم در تاریخ ۲۶/۵/۱۳۸۹ که به موجب آن مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن فوت کرده ولی هنوز ترکه او تقسیم نشده است نیز لازم الاجرا است. بنابراین قطع نظر از زمان فوت در صورت عدم تقسیم ماترک قانون جدید مرعی و لازم الاجرا است.

نظر اکثریت

طبق ماده ۴ قانون مدنی قانون اصلاحی عطف به ماسبق نمی¬شود. همان طوری که در خصوص مهر هم همین سوال مطرح بود که با صدور رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عالی کشور مشخص گردید که موضوع مطالبه مهر عطف به ما سبق خواهد شد؛ اما در مانحن فیه تا مادامی که همین قانون؛ یعنی اصلاحیه وجود دارد نمی¬توان گفت این قانون عطف به ما سبق می¬شود؛ یعنی ملاک قانون زمان فوت متوفیٰ است.

نظر اقلیت

هر چند قول مشهور بر سهم زن به عنوان یک هشتم از اعیان و بهای ابنیه و اشجار است که در قانون مدنی هم آمده است؛ اما قول خلاف مشهور همین است که در قانون اصلاحی آمده و شورای نگهبان هم در رابطه با تایید آن سکوت کرده است. پس به هر صورت قانون است؛ لذا این قانون به قبل از تصویب خود نیز تسری پیدا می¬کند؛ یعنی اگرچه زمان فوت زوج سال ها قبل بوده ولی حال که ارث تقسیم نشده باید طبق قانون اصلاحی عمل شود. در همین رابطه مسیله قسامه را مطرح می کنند که نظر مقام معظم رهبری با نظر مشهور فقهی مخالف بود؛ لکن در بحث قسامه طبق نظر معظم له عمل می شود.