تصویبنامه هیات وزیران راجع به اصلاح تصویبنامه تقسیم املاک خالصه مصوب ۱۳۲۵/۰۸/۱۲
هیات وزیران در جلسه ۱۲ آبانماه بنابر پیشنهاد شماره ۱۲۸۴۷ مورخ ۱۱/۸/۲۵ وزارت کشاورزی و موافقت شماره۴۷۸۲۵ مورخ ۱۱/۸/۳۲۵ وزارت دارائی اصلاحات زیر را در تصویبنامه مورخه ۱۵تیرماه ۱۳۲۵ راجع به تقسیم املاک خالصه تصویب نمودند:
۱- ماده۱- بخانوادهائیکه سرپرست آنها کشاورز بوده و مشغول خدمت در نظام وظیفه میباشند و یا فوت کرده است و یا این که ضمن عمل کشاورزی ناقصالاعضاء و یا علیل المزاج شده است با رعایت مقررات مربوط زمین و آب داده خواهد شد.
در مورد اول مادام که خود زارع غایب است و در مورد دوم مادام که ورثه نمیتوانند مستقلاً امور زراعت را انجام دهند و در موارد سوم و چهارم مادام که هیچ یک از افراد این خانوادهها نمیتوانند امر زراعت را انجام دهند زمین تحت مراقبت شورای ده بنفع خانوادههای نامبرده کشت و برداشت میشود.
۲-ماده۲- بانک کشاورزی موظف است قبل از تقسیم اراضی هر قریه یک هکتار از زمینهای متصل بده را از تقسیم مجزا و برای محلهای عمومی از قبیل درمانکاه.[درمانگاه] دبستان. مسجد و غیره با آب متناسب اختصاص دهد و چنانچه در دهاتیکه از حیث جمعیت استعداد تاسیس درمانکاه[درمانگاه]. دبستان روستائی دارد عمارت اربابی وجود داشته باشد که برای درمانکاه[درمانگاه]. دبستان مناسب باشد عمارت نامبرده بضمیمه حیاط یا باغچه آن با آب متناسب به وزارت بهداری یا فرهنک[فرهنگ] واگذار خواهد شد.
مادام که در اراضی نامبرده بالا ابنیه ساخته نشده است به وسیله شورای ده کشت و برداشت شده و درآمد مالکانه آن تحویل صندوق تعاون محل خواهد کردید[گردید].
۳- ماده۳- یکسهم از آب قنات قریه حصار امیر واقع در بخش ورامین که پس از تقسیم آن بین کشاورزان مشمول این تصویبنامه اضافه آمده برای مصرف درمانکاه[درمانگاه] و دبستان چهارکلاسه دولتی قریه مذکور تخصیص داده خواهد شد.
۴- ماده ۸ به شرح زیر اصلاح میشود:
اشخاصی که در نتیجه اجرای این تصویبنامه صاحب زمین و آب میشوند حداکثر بیش از ده هکتار زمین مالک نخواهند شد و نبایستی در سایر نقاط کشور بیش از دو هکتار زمین زراعت داشته باشند.
ملاک عمل برای هر آیش سه هکتار خواهد بود بدین معنی در محلهائی که دو آیش میشود برای هر کشاورز شش هکتار و در محلهائی که سه آیش میشود برای هر کشاورز نه هکتار تخصیص داده میشود و در هر صورت یک هکتار برای باغچه طویله و غیره نیز علاوه داده میشود.
۵ - سه تبصره زیر به ماده۸ اضافه میشود:
تبصره۱- مقدار زمین زراعتی را که اشخاص مشمول این تصویب نامه در دهات غیرخالصه مالک هستند از مقدارزمینی که طبق مقررات به آنها تعلق میگیرد موضوع و بقیه به آنها واگذار میگردد.
تبصره۲- در صورتی که در موقع تقسیم اراضی از نظر فنی و اجبار سهم یک یا چندنفر از اشخاصیکه به آنها زمین واگذار میشود کمتر از سهمی سایرین بشود در صورت وجود اراضی بایر در مجاورت سهم اشخاص نامبرده و در صورت تمایل آنها از نظر ترمیم و جبران کسری حداکثر تا میزان سه برابر مقدار کسری نیز از زمینهای بایر مجاور به طور مجانی به آنها واگذار خواهد شد.
تبصره۳- چنانچه پس از نقشهبرداری و موقع تقسیمبندی اراضی به علت قناسی و وجود تپه و یا عبور جاده قطعات کوچکی در اطراف تقسیمات بوجود آید که به علت کمی مقدار قابل استفاده تقسیم نباشد این قبیل قطعات بصاحبان قطعات مجاور اضافه بر سهمی و حد نصاب معینه به طور مجانی واگذار خواهد شد.
۶ - بند ۱ - ماده۱۰ به طریق زیر اصلاح میشود.
۱- اشخاصی که به موجب اجرای مقررات این تصویبنامه صاحب زمین و آب میشوند عرصه و اعیانی منازلی که فعلا در آنها سکونت دارند و متعلقات آن از قبیل طویله و زاغه و باغچه و غیره بخود آنها مجانی واگذار میشود و عرصه آن از یک هکتار زمینی که به موجب ماده ۸ برای باغچه و طویله و غیره واگذار میشود کسر نمیگردد ولی در صورتی که علاوه بر ساختمان مسکونی زارعین ساختمانی داشته باشند که در اجاره باشد یا میزان زمین منزل آنها که در اصطلاحات محلی [پیش باغچه] نامیده میشود بیش از هزار متر مربع بوده و دارای محصول سردرختی قابل بهرهبرداری باشد عرصه مازاد بر هزار متر از یک هکتار زمینی که برای باغچه و طویله و زاغه و غیره بهر زارع داده میشود کسر خواهد شد.
عرصه اعیانی منازلی که در موقع تقسیم خوشنشینها در آن سکونت دارند با متعلقات آن از قبیل طویله. زاغه. باغچه و غیره در صورتی بآنان مجانی واگذار میشود که کمافیالسابق در آن ده سکونت نمایند.
۷- این تبصره به نام تبصره ۱به بند۲ ماده ۱۰ تصویبنامه مورخ ۱۵تیرماه ۱۳۲۵ اضافه و تبصره سابق به نام تبصره۲ اصلاح میگردد.
تبصره۱- اگر باغ بمقداری باشد که سطح آن نسبت به تعداد اشخاصیکه بایستی بین آنها تقسیم گردد ناچیز بوده و در صورت تقسیم از حیز انتفاع بیفتد در این صورت این باغ از تقسیم مستثنی و جزو یک هکتاریکه برای تاسیس اماکن عمومی از قبیل دبستان و غیره در نظر گرفته میشود منظور خواهدشد و تا موقعیکه اماکن نامبرده احداث نگردیده مواظبت و بهرهبرداری این باغات به عهده شورای ده و بنفع صندوق تعاون محل خواهد بود.
۸ - تبصرههای زیر به بند۳ ماده ۱۰ اضافه میشود.
تبصره۱- از آسیاهائیکه در ملک خالصه واقع و از آب خالصه گردش میکنند و همچنین آسیائی که در ملک دیگران واقع و از آب خالصه گردش میکنند حقالماء و حقالارض که تا این تاریخ به دولت میپرداختهاند به وسیله شورای ده وصول و تحویل صندوق تعاون محل خواهد گردید.
تبصره۲- برای آسیاهائیکه در ملک خالصه واقع و از آب قراء دیگر گردش میکند وزارت کشاورزی حقالارض مناسب تعیین خواهد نمود.
حقالارض تعیین شده باید به وسیله شورای ده وصول و تحویل صندوق تعاون محل گردد.
۹- تبصرههای زیر به ماده۱۰ اضافه میگردد:
-تبصره۱- ماده۱۰ - اشخاصیکه مقیم دهات خالصه یا دهات اربابی مجاور خالصه بوده و زارع نیستند لیکن در اراضی خالصه ساختمان نموده و باغ احداث کردهاند در صورتی که قبلاً حقالارض به دولت میپرداختهاند از این به بعد نیز همان حقالارض توسط شورای ده وصول و تحویل صندوق تعاون محل خواهد گردید. در صورتی که حق ساختمان و احداث باغ را به طریق دیگری تحصیل نمودهاند حقالارض مناسب به وسیله وزارت کشاورزی تعیین و توسط شورای ده بنفع صندوق تعاون محل وصول خواهد گردید.
تبصره۲ ماده۱۰- اشجاری که سابقاً در کنار خیابانها و هرنج قنوات و انهار غرس شده و اکنون وجود دارد در موقع تقسیم اراضی به تحویل شورای ده داده خواهدشد و شورای ده بهر نحوی که مقتضی بداند برای بهرهبرداری اشجار مزبور اقدام و درآمد حاصله را تحویل صندوق تعاون مربوط خواهد نمود.
-تبصره ۳- ماده۱۰- اشجاری که به وسیله زارعین در کنار انهار غرس شده و دو پنجم از محصول را به دولت میدادهاند در صورتی که صاحبان آنها به موجب تصویبنامه تشویق خرده مالکین صاحب زمین شوند سهمی دولت مجاناً بآنها واگذار خواهد شد.
-تبصره ۴- ماده۱۰ - از اشجاری که در کنار انهار و قنوات مربوط بقراء اربابی کاشته شده و از اراضی خالصه عبور مینمایند طبق معمول بهره مالکانه به وسیله شورای ده وصول و تحویل صندوق تعاون محل خواهد گردید.
۱۰- ماده۱۱ به شرح زیر اصلاح میشود:
ماده۱۱- دولت میتواند به وسیله بانک کشاورزی و از محل اعتباریکه بانک در اختیار دارد در هر نقطه املاکی را که مالکین آن مایل بفروش به دولت باشند طبق نظر خبره از طریق ارزیابی مطابق معمول خریداری نموده و قیمت آن را در مدت سه سال باقساط متساویه چهارگانه پرداخت نماید و پس از خریداری طبق مقررات این تصویب نامه بزارعین واگذار خواهد شد.
از طرف نخست وزیر