تعدد جرم حدی دارای مجازات واحد

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۱/۰۳
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بندر گناوه

موضوع

تعدد جرم حدی دارای مجازات واحد

پرسش

فردی مرتکب زنای به عنف می‌شوند و همچنین مرتکب زنای محصنه هم می‌شوند حال دادگاه طبق ماده ۱۳۲ قانون مجازات اسلامی چه مجازاتی باید تعیین کنند؟حال اگر هر دو مجازات تعیین شود کدام یک از آنها باید اجرا شود؟

نظر هیات عالی

اولاً ذیل ماده ۱۳۲ قانون مجازات اسلامی صراحت دارد که اگر جرایم و مجازات ها یکسان باشند، تنها یک مجازات اجرا خواهد شد. در فرض سوال، جرائم ارتکابی از نظر نوع جرم متفاوت‌اند (زنای به عنف و زنای محصنه)، اما هر دو مجازات سلب حیات دارند که نتیجه آن‌ها یکی است. ثانیاً براساس اصول فقهی و قواعد تفسیر قوانین کیفری، تعدد در مجازات‌های منجر به سلب حیات در یک پرونده به معنای عدم امکان اجرای هر دو مجازات به طور هم‌زمان است. از این رو، باید یکی از این دو مجازات به عنوان مجازات نهایی و اصلی اجرا شود. ثالثاً قاعده اجرای مجازات اشد و نظر به شدت بیشتر اعدام در مقایسه با رجم، اجرای مجازات اعدام را در این موارد موجه‌تر می‌سازد. توضیح این که در مورد اشد بودن کیفر « رجم» یا «قتل» این استدلال مطرح شده که ملاک در کیفر اشد، نتیجه است نه فعل. با این توضیح که اگر مراد از اشد به لحاظ عمل باشد، رجم اشد است زیرا این که انسان به خوردن سنگ یکی پس از دیگری به تدریج جان دهد، خیلی سخت‌تر از این است که با طناب‌دار در چند ثانیه یا دقیقه بمیرد. منتهی اگر اشد به لحاظ نتیجه باشد به نظر می‌رسد قتل اشد از رجم باشد زیرا در قتل هیچ راه فرار از مرگ وجود ندارد به خلاف رجم که اگر با اقرار زانی ثابت شده باشد و او بتواند از گودال فرار کند، کسی حق برگرداندن دوباره او را به گودال ندارد. بنابراین ملاک در کیفر اشد، نتیجه است نه فعل، در نتیجه قتل، اشد از رجم است و باید طبق مبنای اشد، قتل مورد حکم قرار گیرد. بنابراین نظر اقلیت قضات محترم دادگستری شهرستان بندر گناوه استان بوشهر مورد تایید است.

نظر اکثریت

براساس ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی مجازات زنای به عنف اعدام می‌باشد و همچنین براساس ماده ۲۲۵ قانون مجازات اسلامی مجازات زنای محصنه رجم می‌باشد حال اگر به صدر ماده ۱۳۲ مراجعه کنیم باید دو مجازات تعیین شود و اگر مطابق ذیل آن عمل کنیم با توجه به اینکه هر دو جرم، مجازات واحد که همان سلب حیات است فقط یک مجازات تعیین می‌شود.
با توجه به اینکه نوع جرایم و میزان مجازات آن‌ها یکسان است پس طبق ذیل ماده ۱۳۲ قانون فقط یک مجازات تعیین و اعمال می‌شود.

نظر اقلیت

با توجه به اینکه جرایم ارتکابی یکسان می‌باشد و هر دو زنا می‌باشد لیکن چون مجازات‌های جرایم متفاوت است باید دو مجازات تعیین شود.
هر چند در اجرای هر یک از این دو مجازات قانون ساکت است ولی با توجه به اینکه مجازات اعدام سنگین‌تر از رجم می‌باشد به نظر می‌رسد اجرای اعدام موجه‌تر باشد.