تعیین دستورالعمل صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایران - اسلامی مصوب ۱۳۹۲/۰۵/۰۷
تصمیم نمایندگان ویژه رئیس جمهور در شورای عالی سیاستگذاری طب سنتی ایرانی - اسلامی به استناد اصل یکصدوبیستوهفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر برای اجرا ابلاغ میشود:
دستورالعمل تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایرانی - اسلامی به شرح پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، تعیین میشود.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی
دستورالعمل اجرایی کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایرانی - اسلامی
مستندات قانونی:
به استناد مصوبه پانصدوسومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ ۱۳۸۱/۶/۵، بند ۳ و تبصره ۱۱ بند ۵ آییننامه ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی در زمینه طب سنتی ایران از بخش ۵ سند توسعه طب سنتی (مصوبه ۱۳۹۲/۴/۲۸) هیات محترم وزیران که براساس سند چشمانداز بیست ساله ایران ۱۴۰۴ بهتصویب رسیده و نیز بند «ه» ماده ۲۱ و بند «ه» ماده ۳۴ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، نقشه جامع علمی سلامت کشور، نقشه تحول نظام سلامت مورخ ۱۳۹۱/۱/۲۶ ابلاغی توسط هیات محترم وزیران، سیاستهای کلان نظام در حوزه سلامت در افق چشمانداز ایران ۱۴۰۴ و تبصره ۳ ماده ۲ دستورالعمل اجرایی ارائه خدمات طب سنتی مصوب وزارت مورخ ۱۳۹۱/۴/۴، به منظور ساماندهی و تعیین ضوابط فعالیت خبرگان بدون مدرک این آییننامه در ۹ ماده و ۱۰ تبصره تدوین گردیده است.
ماده ۱- تعاریف:
در این دستورالعمل اصطلاحات ذیل در معانی مشروحه به کار میرود:
سند: سند توسعه طب سنتی ایرانی - اسلامی
وزارت متبوع: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
کمیسیون: کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی
کمیته: کمیته تخصصی کارشناسی
خبرگان: خبرگان بدون مدرک دانشگاهی
ماده ۲- اعضاء کمیسیون:
اعضاء کمیسیون عبارتند از:
۱- معاون طب سنتی وزارت متبوع،
۲- معاون درمان وزارت متبوع،
۳- معاون آموزشی وزارت متبوع،
۴- معاون تحقیقات و فناوری وزارت متبوع،
۵ - رئیس سازمان غذا و دارو
۶ - رئیس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران (یا یکی از روسای سایر دانشکدههای طب سنتی)، به انتخاب وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی
۷- پنج نفر از صاحبنظران و متخصصان طب یا داروسازی سنتی با انتخاب شورایعالی طب سنتی ایران
تبصره - ریاست کمیسیون با معاون طب سنتی ایرانی اسلامی است و دبیر کمیسیون، مدیر کل نظارت و اعتبار بخشی معاونت میباشد.
ماده ۳- نحوه تصمیمگیری
جلسات کمیسیون با حضور حداقل ۸ نفر از اعضاء رسمیت خواهد داشت و کلیه مصوبات و تصمیمات کمیسیون با رای مثبت ۷ نفر از حضار لازمالاجراست.
ماده ۴- شرح وظایف کمیسیون:
وظایف کمیسیون به شرح ذیل است:
۱-۴- تعیین و اعلام:
- ضوابط و شرایط لازم احراز خبرگی متقاضیان
- نوع مجوز صادره برای خبرگان
- مدت اعتبار مجوزهای صادرشده برای خبرگان
- اعضای ممتحنه
- ضوابط تمدید مجوز ارائه خدمات سلامت خبرگان
- نحوه برگزاری و زمانبندی آزمونهای کتبی، شفاهی و مصاحبه
- اعضای کمیته کارشناسی طب سنتی و طب مکمل
- صلاحیت خبرگان طب مکمل
۲-۴- بررسی مدارک و احراز صلاحیت خبرگان
۳-۴- ارائه نظرات مشورتی در خصوص تعرفه ارائه خدمات سلامت توسط خبرگان
۴-۴- بررسی پروندههای ارجاعی از کمیته طب مکمل
ماده ۵ - زمان تشکیل کمیسیون:
جلسات کمیسیون به دعوت رئیس کمیسیون، حداقل ماهی یکبار تشکیل میگردد، مگر آنکه به تشخیص رئیس کمیسیون موجبی برای تشکیل آن نباشد.
ماده ۶ - ردهبندی خبرگان:
خبرگان به گروههای ذیل تقسیم میشوند:
الف - خبرگان طب مکمل: در حوزه طب مکمل یک کمیته کارشناسی مستقل تشکیل گردیده و دستورالعمل اجرایی نحوه ارزیابی خبرگان در حوزه طب مکمل را تهیه نموده و جهت تصویب نهایی به کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی ارائه میدهند. همچنین مدارک متقاضیان حوزه طب مکمل با بررسیهای کارشناسی و تعیین سطح و حوزه فعالیت آنها جهت بررسی نهایی به کمیسیون ارجاع میشود.
ب - خبرگان طب سنتی
با توجه به بند ۳ و تبصره ۱۱ آییننامه ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان سند مصوب هیات وزیران، کلیه خبرگان در «۹» سطح زیر ردهبندی میشوند:
۱ - حکیم
به کسی گفته میشود که ضمن داشتن دانش، نگرش و مهارت کافی در علوم پایه (علوم چهاردهگانه مندرج در کتاب خلاصهالحکمه) در پزشکی ایرانی نیز دارای قوه استنباط باشد.
۲- حکیمیار خبیر
به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان کلیه بیماریهای مندرج در بند ۳-۱ تا ۳-۱۴ خبره است.
۳- حکیمیار
حکیمیار با توجه به میزان اطلاعات نظری و عملی بسته به مورد به سطوح زیر ردهبندی میشوند:
۳-۱- حکیمیار گوارش: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای داخلی خبره است.
۳-۲- حکیمیار زنان: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای زنان خبره است.
۳-۳- حکیمیار اطفال: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای اطفال خبره است.
۳-۴- حکیمیار مغز و اعصاب: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای مغز و اعصاب خبره است.
۳- ۵ - حکیمیار پوست، مو و زیبایی: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای پوست، مو و زیبایی خبره است.
۳-۶ - حکیمیار غدد: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای غدد خبره است.
۳-۷- حکیمیار قلب و تنفس: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای قلب و تنفس خبره است.
۳- ۸ - حکیمیار باهیه: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای باهیه خبره است.
۳-۹- حکیمیار حلق، دهان و دندان: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای حلق، دهان و دندان خبره است.
۳-۱۰- حکیمیار استخوان و مفاصل: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای استخوان و مفاصل خبره است.
۳ -۱۱- حکیمیار عفونی: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای عفونی خبره است.
۳-۱۲- حکیمیار تغذیه: به فردی اطلاق میشود که در امر تغذیه بیماریها خبره است.
۳-۱۳- حکیمیار ورزش: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای ورزش خبره است.
۳-۱۴- حکیمیار بیماریهای نوپدید: به فردی اطلاق میشود که در شناخت و درمان بیماریهای نوپدید خبره است.
تبصره ۱- تفاوت سطوح حکیم، حکیمیار خبیر و حکیمیار به مثابه استاد، دانشیار و استادیار است.
تبصره ۲- در صورتی که حکیمیاری در سایر حوزههایی که ذکر نشده است خبره باشد، عنوان مربوطه را دریافت مینماید.
تبصره ۳- در صورتی که حکیمیاری در چند حوزه دارای خبرویت باشد، میتواند چند عنوان خبرویت را کسب نماید.
۴- طبیبیار
طبیب یار به کسی اطلاق میشود که در ارایه خدمات مراقبتهای بالینی طب سنتی ایرانی - اسلامی اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. طبیبیار با توجه به میزان اطلاعات نظری و عملی بسته به مورد به سطوح زیر ردهبندی میشوند:
۴-۱- طبیبیار ممتاز: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با بندهای ۴-۲ تا ۴- ۱۵ اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۲- طبیبیار مدبر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با سته ضروریه اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۳- طبیبیار مدلک: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با تدلیک (ماساژ) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۴- طبیبیار مغمز: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با غمز (فشاردرمانی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴- ۵ - طبیبیار مجبر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با خلع، وثی، وهن و جبر (شکستهبندی و ضرب دیدگی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۶ - طبیبیار مربط: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با شدالاطراف و زخمبندی اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۷- طبیبیار تولگیر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با تولگیری اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴- ۸ - طبیبیار کهنگگیر: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با کهنگگیری اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۹- طبیبیار حجام: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با حجامت اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۱۰- طبیبیار فصاد: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با فصد اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۱۱- طبیب یار مقیّء: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با قی آوردن اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۱۲- طبیبیار محقن: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با حقنه اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۱۳- طبیبیار معلق: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با الصاق علق (زالواندازی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۱۴- طبیبیار مزرق: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با آبزن و نصب قاثاطیر (سوندگذاری) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
۴-۱۵- طبیبیار مزین: به فردی اطلاق میشود که در رابطه با تخضیب، تغمیر و تقشیر و زینت اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد.
تبصره ۱- در صورتی که طبیبیاری در سایر حوزههایی که ذکر نشده است خبره باشد عنوان مربوطه را دریافت مینماید.
تبصره ۲- در صورتی که طبیبیاری در چند حوزه دارای خبرویت باشد، میتواند چند عنوان خبرویت را کسب نماید.
۵ - دارویار خبیر
به کسی اطلاق میشود که در زمینه شناخت، ساخت و ابداع داروهای طبیعی و صناعی اعم از داروهای مفرده و مرکبه طب سنتی ایرانی - اسلامی، دانش و تبحر کافی داشته باشد.
۶ - دارویار طبیعی
به کسی اطلاق میشود که در رابطه با شناخت و ساخت داروهای طبیعی (مفردات و مرکبات) دانش و تبحر کافی داشته باشد.
۷- دارویار صناعی
به کسی اطلاق میشود که در رابطه با شناخت و ساخت داروهای صناعی (کشتهجات، انواع تدابیر داروهای معدنی) دانش و تبحر کافی داشته باشد.
۸ - عطار خبیر
به کسی اطلاق میشود که دانش و تبحر کافی در رابطه با نسخهپیچی داشته باشد.
۹- عشاب
به کسی گفته میشود که در رابطه با شناخت داروها و محل رویش آنها، همچنین جمعآوری تخصصی گیاهان، دانش و تبحر کافی داشته باشد.
ماده ۷- نحوه ارزیابی خبرگان:
کلیه خبرگان متقاضی تعیین صلاحیت پس از کسب شرایط و ضوابط و ارائه مدارک مندرج در سند، به نحو زیر توسط کمیسیون، ارزیابی و سطحبندی میشوند.
| رده | آزمون کتبی بر اساس متون | مصاحبه | آزمون شفاهی و علمی | مدارک |
| حکیم | علوم پایه ۱۴ گانه، قانون کامل | دارد | دارد | تاییدیه ۱۵ سال سابقه کار عملی و ۵ سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی- اسلامی + رساله ای در طب سنتی ایرانی - اسلامی که حاوی نظریه یا کشف جدید در حیطه طب سنتی ایرانی- -اسلامی (مورد تایید هیات ممتحنه) |
| حکیم یار خبیر | قانون کامل | دارد | دارد | تاییده ۱۰ سال سابقه کار عملی و ۳ سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| حکیم یار | قانون کتاب اول، دوم، پنجم و بیماریهای مختصه | دارد | دارد | تاییده ۱۰ سال سال سابقع کار عملی و ۱ سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی- اسلامی |
| طبیب یار ممتاز | مفرح القوب کامل | دارد | دارد | تاییده ۵ سال کار عملی و اشتهار در موضوعات مربوطه |
| طبیب یار | مقاه اول و پنجم کتاب مفرح القبوب | دارد | دارد | تاییده ۳ سال کار عملی در موضوع ادعا شده |
| دارو یار خبیر | پنج مقاله اول قانونچه + مخزن الادویه + پنچ فصل تشخیص رابع و خامس کتاب تحفه حکیم مومن + کتاب مدخل تعلیمی رازی | دارد | دارد | تاییده ۱۰ سال سابقه کار عملی و ۳ سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| دارویار طبیعی | کتاب مخزن الادویه | دارد | دارد | تاییدیه ۳ سال سابقه کار عملی و ۱ سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| دارویار صناعی | دستور اول از تشخیص خامس کتاب تحفه حکیم مومن + کتاب مدخل التعلیمی رازی | دارد | دارد | تاییدیه ۳ سال سابقه کار عملی و ۱ سال تدریس در یکی از دانشکده های طب سنتی ایرانی - اسلامی |
| عطار خبیر | آشنایی با مفردات رایج در بازار دارویی کشور بر اساس اطلاعات کتاب تحفه حکیم مومن + آشنایی با محصولات و فرآورده های طب سنتی | دارد | دارد | تاییدیه ۱۰ سال سابقه کار عملی |
| عشاب | آشنایی با مفردات + محل رویش + اصول جمع آوری و نگهداری | دارد | دارد | تاییدیه ۵ سال سابقه کار عملی و اشتهار در حرفه عشایی |
تبصره ۱- طبیب یاران و همچنین طبیب یاران ممتاز واجد شرایط، در صورت حسن اشتهار در امور مندرج در بندهای ۳-۱ تا ۳-۱۵ میتوانند با در خواست کتبی و با رای مثبت کمیسیون تعیین صلاحیت فقط در آزمون شفاهی شرکت کنند.
تبصره ۲- آزمون شفاهی و علمی توسط هیات ممتنحه انجام میشود.
ماده ۸- حدود اختیرات خبرگان:
| رده | حدود اختیرات | حوزه فعالیت |
| حکیم | حکیم، میتواند در دو حوزه تدریس و در مان در کلیه امور پزشکی در چهار چوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی دخالت نمایند | در مراکز آموزشی و درمانی دانشگاهی و سلامتکده های مصوب طب سنتی طبق ضوابط آن مرکز |
| حکیم یار خبیر | حکیم یار خبیر، مجاز است در دو حوزه تدریس و درمان در چهارچوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی طبق کتاب قانون یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع عمل نماید. | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| حکیم یار | حکیم یار، مجاز است در دو حوزه تدریس و درمان در چهارچوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی طبق کتاب قانون با یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع عمل نماید | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| طبیب یار ممتاز | طبیب یار ممتاز، میتواند در کلیه امور مندرج در بند ۳ ۱ تا ۳ ۱۴ طبق کتاب مفرح القلوب یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع به ارایه خدمت بپردازد | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| طبیب یار | طبیب یار، میتواند در امور مندرج در بند مختص به خود طبق کتاب مفرح القلوب با یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع به ارایه خدمت بپردازد. | کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول |
| دارویار خبیر | دارویار خبیر، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگا هها و ساخت و ابداع دارو اقدام نماید | کلیه مراکز طب سنتی ایرانی اسلامی |
| دارویار طبیعی | دارویار طبیعی، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگاه ها و ساخت فرآورده های طبیعی اقدام نماید | کلیه مراکز طب سنتی ایرانی اسلامی |
| دارویار صناعی | دارویار صناعی، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگاه ها و ساخت فرآورده های صناعی اقدام نماید | کلیه مراکز درمانی طب سنتی ایرانی اسلامی |
| عطار خبیر | عطار خبیر، میتواند به امر نسخه پیچی و ارائه داروها و فرآورده های مفرده و مرکبه دارای مجوز طب سنتی ایرانی اسلامی اقدام نماید | کلیه مراکز درمانی، عطاریها و داروخانه های سنتی |
| عشاب | عشاب، میتواند در امر شناسایی، جمع آوری و نگهداری گیاهان دارویی طبق براساس کتب طب سنتی ایرانی اسلامی اقدام نماید | کلیه مزارع و مراتع طبق ضوابط قانونی کشور |
ماده ۹- مراحل اعطای مجوز به خبرگان
- بررسی اولیه مدارک و مستندات توسط معاونت طب سنتی دانشگاه
- ارسال در خواست همراه با مدارک به معاونت طب سنتی وزارت متبوع
- بررسی اولیه مدارک و مستندات توسط کمیته کارشناسی معاونت طب سنتی وزارت متبوع
- برگزاری آزمون کتبی در صورت صلاحدید کمیسیون و دریافت حداقل امتیاز
- مصاحبه متقاضی توسط حداقل ۲ تن از اعضاء کمیته
- گذراندن ۳۰۰ ساعت آموزش تئوری در صورت صلاحدید کمیسیون
- گذراندن دوره آموزش عملی یا بازآموزی برحسب ادعای مطرح شده توسط متقاضی در صورت صلاحدید کمیسیون
- ارزیابی نهایی توسط کارشناس مربوطه و ارائه خلاصه پرونده به کمیسیون
- طرح پرونده در کمیسیون و تایید نهایی و نهایتاً امضا فرم شماره۳
- صدور مجوز فعالیت در حیطه فعالیت مشخص با امضا مقام وزارت برای زمان مشخص شده در دستورالعمل
تبصره - در دانشگاههایی که دارای معاونت طب سنتی نمیباشند، اقدامات فوق و تحویل و ارسال مدارک توسط معاونت درمان انجام خواهد شد.
فرم شماره۱
«اظهارنامه متقاضی خبوریت»
معاونت طب سنتی / معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی. ................. اینجانب:. .......................................... فرزند:. ............................ شماره ملی:. ................................ آدرس:
تلفن ثابت: همراه:
به این وسیله اعلام می نمایم که در حوزه طب سنتی در رابطه با موارد مشروحه زیردارای خبرویت هستم:
۱-
۲-
۳-
۴-
۵-
همچنین به این وسیله آمادگی خود را جهت ارایه مدارک و همچنین شرکت در هرگونه آزمون و مصاحبه توسط کمیسیون تعیین صلاحیت خبرگان بدون مدرک دانشگاهی اعلام می نمایم.
نام و نام خانوادگی و امضای متقاضی:
فرم شماره۲
«سوابق آموزشی، پژوهش و اختراع خبره بدون مدرک»
معاونت طب سنتی / معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی. ..................
سوابق آموزشی
الف - استاد
| نام استاد | حوزه فعالیت استاد | مدت تلمذ | آدرس و تلفن استاد |
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... |
| نام مرکز آموزش | نوع آموزش | مدت آموزش | آدرس و تلفن مرکز آموزش |
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... | |||
| از سال..... تا سال..... |
| ردیف | عنوان مقاله | نام مجله | سال چاپ |
| نام طرح | مجری/ همکار | سال اجرای طرح | مرجع تایید طرح |
| ردیف | عنوان کتاب | نام نویسندگان | سال انتشار | نام انتشارات |
| موضوع پایان نامه | استاد راهنما | استاد مشاور | تاریخ دفاع |
| ردیف | عنوان ثبت یا اختراع | سال اخذ | مستندات ثبت اختراع |
فرم شماره۳
«فرم ارزیابی نهایی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی»
| نام و نام خانوادگی: | کد ملی: | |
| نمره آزمون کتبی | ||
| نمره آزمون شفاهی | ||
| نمره آزمون عملی | ||
| امتیاز کتبی | ||
| امتیاز مقالات علمی | ||
| امتیاز ثبت اختراع | ||
| امتیاز گذراندن دوره آموزش تئوری امتیاز گذراندن دوره آموزش عملی | ||
| امتیاز قابلیت ها و مهارت های متقاضی | ||
| نمره ارزیابی نهایی | ||
| تعداد رای موافق | ||
| تعداد رای مخالف | ||
| تعداد رای ممتنع | ||
| رئیس هیات ممتنحه | دبیر کمیته تخصصی | دبیر کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان |
| تاریخ کمیسیون | نام ونام خانوادگی متقاضی | شهر | کد ملی | سطح خبرگی | مدت اعتبار مجوز |
| نام ونام خانوادگی | سمت | امضا |