حق کسب و پیشه برای مغازه هایی که از قبل از سال ۱۳۴۷ به اجاره داده شده و توسط ورثه مستاجر در سال ۱۳۸۲ به افراد دیگر انتقال یافته

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۰۲/۰۲
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر بانه

موضوع

حق کسب و پیشه برای مغازه هایی که از قبل از سال ۱۳۴۷ به اجاره داده شده و توسط ورثه مستاجر در سال ۱۳۸۲ به افراد دیگر انتقال یافته

پرسش

در سال ۱۳۴۳ فرد (الف) مغازه خود را به فرد (ب) (به صورت شفاهی و بدون تنظیم قرارداد) به اجاره واگذار می¬نماید و تا سال ۱۳۴۷ فرد (ب) مشغول کسب و پیشه می¬گردد. در همان سال بنا به توافق فرد (الف) و (ب) مغازه به دو قسمت تقسیم می¬گردد که یک باب آن به فرد (ب) و باب دیگر آن به فرزند (ب) به صورت شفاهی با توافق فرد (الف و ب) به اجاره واگذار می¬گردد و تا سال ۱۳۷۶ مشغول کار می¬گردد. در همان سال فرد (الف) (مالک مغازه) فوت می¬نماید و همسر وی مغازه¬ها را با تنظیم دو فقره قرارداد مستقل به افراد (ب و ج) واگذار می¬نماید. تا سال ۱۳۸۲ نامبردگان مشغول فعالیت می شوند. در همان سال فرد (ب) و همسرش هر دو فوت می کنند و مغازه¬ها به عنوان سهم ال ارث به یکی از فرزندان فرد (ب) منتقل می¬شود و فرد مذکور با تنظیم قرارداد سه ساله و با امضای دو نفر شاهد یک باب از مغازه¬ها را (مغازه¬ای که فرد (ج) از سال ۱۳۴۷ در آن مشغول به کار بوده) به فرد (ج) اجازه می¬دهد و با انقضای مدت سه سال دادخواست تخلیه مغازه را طرح و به شورای حل اختلاف واگذار می¬کند. در نهایت حکم تخلیه صادر می¬گردد. در مانحن فیه آیا فرد (ج) می¬تواند حق کسب و پیشه تقاضا نماید و در صورت مثبت بودن پاسخ از چه تاریخی می¬تواند تقاضای حق کسب و پیشه نماید؟

نظر هیئت عالی

نظر به این که فرد (ج) از سال ۱۳۴۷ در یکی از مغازه¬های مورد قرارداد به کار و کسب اشتغال داشته و پس از فوت مالک نیز در همان مغازه کار می¬کرده و عقد اجاره مغازه قبل از سال ۱۳۵۶ با وی تنظیم گردیده و اجاره ادامه داشته است بر طبق مقررات قانون روابط مالک و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ مستحق دریافت سرقفلی است. مطابق بند (۲) ماده ۱۱ قانون شورای حل اختلاف . نظر اتفاقی: با توجه به این که اولین قرارداد اجاره شخص (ج) در سال ۱۳۴۷ منعقد گردیده است قانون حاکم قانون سال ۱۳۵۶ خواهد بود که اجاره شفاهی را نیز تجویز نموده است (ماده ۱ و ۷ قانون روابط موجر و مستاجر سال ۱۳۵۶). طبق ماده ۱۵ همان قانون نیز در صورت رعایت شرایط سه گانه ماده مزبور مالک می¬تواند تقاضای تخلیه عین مستاجره را به طرفیت شخص (ج) ـ با توجه به این که مالک نماینده قانونی و قایم مقام شخص (ب) می باشد ـ از دادگاه بنمایند. حق کسب و پیشه نیز از تاریخ اولین اجاره نامه؛ یعنی از سال ۱۳۴۷ به مستاجر تعلق خواهد گرفت. لازم به ذکر است حق کسب و پیشه به مغازه¬ای که در سال ۱۳۴۷ در اختیار (ج) بوده تعلق می گیرد. در خصوص اجاره منعقده با شخص (ب) سال (۱۳۴۲ تا ۱۳۴۷) حق کسب و پیشه قایم به شخص بوده و ورثه در رونق مغازه و کسب و پیشه دخالتی نداشته¬اند؛ بنابراین قابل انتقال به ورثه نیست و از این بابت حقی برای آنها متصور نمی باشد. موضوع نیز با توجه به صراحت ماده ۷ قانون آیین نامه اجرایی ماده ۱۸۹ قانون برنامه سوم توسعه در صلاجیت شورای حل اختلاف می باشد