خلع ید بدون طرح دعوای قلع و قمع مستحدثات
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۹/۰۲/۰۷
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر رشت
موضوع
خلع ید بدون طرح دعوای قلع و قمع مستحدثات
پرسش
اگر غاصب در ملک و عرصه مغصوب به طور غاصبانه احداث اعیانی کرده باشد آیا دعوای خلع ید نسبت به عرصه بدون درخواست قلع و قمع قابلیت استماع و رسیدگی را دارد؟ در صورت پذیرش دعوا و صدور حکم به نفع مالک عرصه نحوه اجرای خلع ید چگونه خواهد بود و تکلیف اعیان موجود در عرصه مغصوب چیست؟
نظر هیئت عالی
اقامه دعوای خلع ید بدون طرح دعوای قلع و قمع مستحدثات قابلیت استماع دارد و مانع قانونی بر عدم پذیرش چنین دعوایی وجود ندارد. حکم خلع ید نسبت به تمام ملک اعم از عرصه و اعیان صادر و اجرا می شود زیرا حکم قانون و دادگاه علی الاصول متصرف به تمام اجزا و ذرات مورد دعوا می باشد. بنابراین ید محکوم علیه نباید در قسمتی از مورد حکم باقی بماند و رای خلع ید صرفا نسبت به عرصه اجرا گردد. از آنجا که غاصب نیز مالک اعیانی است تا زمانی که دادخواست قلع و قمع بنا تقدیم نشده است اعیانی در عرصه باقی می ماند.
نظر اکثریت
اولا: اصل پذیرش دعوا است. اگر دعوا براساس قانون اقامه شده باشد دادگاه مکلف به پذیرش می¬باشد. در مانحن فیه دعوای خلع ید و قلع و قمع اعیانی هر کدام دعوا ی مستقل هستند و ملازمه ای بین دعاوی مذکور وجود ندارد. ثانیا: با توجه به مفاد ماده ۳۱۴ قانون مدنی اعیانی احداثی توسط غاصب در عرصه ملک غاصب محسوب می گردد. بعد از صدور حکم خلع ید غاصب و مالک اعیانی می¬توانند شخصا نسبت به قلع و قمع آن اقدام نمایند. در غیر این صورت با توجه به قاعده تسلیط در اعمال مالکیت مالک عرصه و مالک اعیان تزاحم به وجود می¬آید. با عنایت به این که مالکیت عرصه اصلی و مالکیت اعیانی تبعی و عرضی است و اولویت با مالک عرصه است حکم خلع ید نسبت به عرصه اجرا می شود و با توجه به این که اعیانی روی عرصه احداث گردیده است و تسلیط بر اعیانی مستلزم تسلیط بر عرصه خواهد بود مالک اعیانی از هرگونه تصرف و ید در اعیانی و عرصه خلع می¬شود. مالک عرصه متعاقبا می تواند دعوای قلع و قمع اعیانی اقامه نماید.
نظر اقلیت
گروه اول: اگر در کل عرصه توسط غاصب اعیانی احداث شده باشد با توجه به این که در صورت پذیرش دعوا و صدور حکم بر خلع ید حکم قابلیت اجرا نخواهد داشت باید قرار عدم استماع دعوا صادر نمود تا مالک عرصه دعوای خلع ید و قلع و قمع را توامان اقامه نماید و چنان چه در قسمتی از عرصه اعیانی احداث شده باشد دعوای خلع ید نسبت به عرصه قابلیت پذیرش را دارد و در صورت صدور حکم خلع ید حکم مذکور نسبت به عرصه فاقد اعیانی اجرا می¬شود.