دستورالعمل اجرایی و برنامه زمانبندی تجدید نظر شده تبصره ۶۶ قانون بودجه سال ۶۱ موضوع تبصره ۶۹ قانون بودجه سال۱۳۶۳ مصوب ۱۳۶۳/۰۷/۰۴
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۶۳/۷/۴ بنا به پیشنهاد شماره ۶۳۵۵ مورخ ۱۳۶۳.۴.۱۹ وزارت امور اقتصادی و دارایی و تایید دیوان محاسبات کشور، دستورالعمل اجرایی و برنامه زمانبندی تجدید نظر شده تبصره ۶۶ قانون بودجه سال ۱۳۶۱ موضوع تبصره ۶۹ قانون بودجه سال ۱۳۶۳ را به شرح زیر تصویبنمودند:
۱ - دستورالعمل اجرایی بند (۱) تبصره ۶۶
به منظور ایجاد تسهیلات در امور تنظیم حسابهای معوقه دستگاههای اجرایی موضوع ماده ۷۴ قانون محاسبات عمومی مصوب پانزدهم دیماه یکهزار و سیصد وچهل و نه، ذیحسابان دستگاههای فوق میتوانند حسابهای معوقه از سال ۱۳۵۳ لغایت ۱۳۶۰ خود را به صورت هر سال یک حساب به شرح زیر تهیه نمایند.
۱-۱ ذیحسابی ادارات امور اقتصادی و دارائی شهرستانها
الف - از تهیه نمونه ۸ ریزدرآمدهای وصولی و ارسالی و سپردههای دریافتی و استردادی صرفنظر و صرفاً به تهیه مدل ۹ و ۱۰ (خلاصه حساب درآمدهایوصولی و ارسالی) و نمونه ۱۱ (خلاصه حساب سپردههای دریافتی و استردادی) اکتفا نمایند.
ب - از تهیه نمونه ۱۶ ریز اسناد هزینه بر حسب مواد، برنامه و ردیفهای عمومی خودداری و صرفاً به تهیه مدل ۱۵ (هزینه بر حسب برنامه یا ردیفهایعمومی) و مدل ۱۷ (خلاصه حساب هزینههای پرداختی) اکتفا نمایند.
پ - بدیهی است بایستی نمونه ۴۸۴ (خلاصه اعتبار و هزینه) و سایر مدلهای ذکر نشده در بندهای فوقالذکر کماکان تنظیم و بضمیمه تراز عملیات دفتر کل باداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسال گردد.
۱-۲ ذیحسابیهای طرحهای عمرانی
الف - به جای تهیه ریز اسناد هزینه، فرم تفریغ بودجه یک ساله حاوی ستونهای اعتبار مصوب دریافتی از خزانه، هزینه قطعی، پیشپرداخت، علیالحساب، ماندهانتقالی بخزانه را بتفکیک طرح تهیه و باداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسال دارند.
ب - چون مبلغ کل وصولی و ارسالی کسورات قانونی در ترازنامه عملیات یک ساله منعکس میگردد بنا بر این تهیه فرمهای ریز درآمدهای وصولی و ارسالیالزامی نمیباشد.
پ - بدیهی است تسهیلات بالا در صورت لزوم مانع از ماندهگیری ماهانه حسابها در دفاتر نبوده و نیز سایر فرمها و مدارک حذف نشده کماکان باید تهیه و بضمیمه تراز عملیات سالیانه ارسال گردد.
۱-۳ ذیحسابیهای اعتبارات جاری وزارتخانهها و موسسات دولتی
ذیحسابیهای اعتبارات جاری وزارتخانهها و موسسات دولتی میتوانند به جای تهیه صورتهای ریزدرآمد و هزینه فرم تفریغ بودجه یک ساله برای اعتبار و هزینهحاوی ستونهای اعتبار مصوب دریافتی از خزانه، هزینه قطعی، پیش پرداخت، علیالحساب، مانده انتقالی بخزانه و برای درآمدها حاوی ستونهای پیشبینی،وصولی و ارسالی (بر حسب مواد و برنامه و ردیفهای عمومی کشور برای هزینهها و بر حسب طبقهبندی بودجه برای درآمدها) که ارقام آن با تراز عملیاتمطابقت داشته باشد تهیه و همراه تراز عملیات یک ساله و سایر فرمها و مدارک منضم بآن باداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسال نمایند.
۱-۴ اداره آموزش و پرورش مناطق
ادارات آموزش و پرورش مناطق که حسابهای خود را تا پایان مردادماه ۱۳۵۸ تهیه ننمودهاند میتوانند حسابهای معوقه سال ۱۳۵۳ تا پایان سال ۱۳۵۷ را به صورت هر ساله یک حساب و ۵ ماهه اول سال ۱۳۵۸ را به صورت یک حساب ۵ ماهه باین ترتیب که به جای تهیه صورتهای ریز اسناد هزینه فرم تفریغ بودجهیک ساله حاوی ستونهای مانده سال قبل، دریافتی از خزانه، هزینه قطعی، پیش پرداخت، علی الحساب و مانده قابل انتقال بسال بعد بر حسب فصول و برنامه بتفکیک (اعتبارات منطقهای + اعتبارات توسعه مناطق) و اعتبارات آموزش وتغذیه رایگان تهیه همراه تراز عملیات یک ساله و سایر فرمها و مدارک منضم بآن به اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسال نمایند.
۱-۵ در صورتی که ذیحسابیهای مذکور در بندهای فوق برای قسمتی از سال، حساب ماهانه تهیه و ارسال نمودهاند برای بقیه سال مربوطه میتوانند با احتسابارقام منعکس شده در آخرین حساب ارسالی (در ستون عملیات ماههای قبل تراز عملیات) یک حساب تهیه و ارسال نمایند.
۲ - دستورالعمل اجرایی بند (۲) تبصره ۶۶
دستگاههای اجرایی مشمول تبصره (۵۱) قانون بودجه اصلاحی سال ۱۳۵۲ و بودجه سال ۱۳۵۳ کل کشور مکلفند حسابهای سالیانه معوق سال ۱۳۵۳ لغایت۱۳۶۰ خود را همراه با گزارش حسابرسی و اطلاعات مربوط بدریافت و پرداخت هر سال مالی مطابق فرمهائیکه اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریهایوزارت امور اقتصادی و دارائی تعیین و در اختیار آنها میگذارد حداکثر تا پایان سال ۱۳۶۴ باداره کل نامبرده ارسال دارند.
۳ - دستورالعمل اجرایی بند (۳) تبصره ۶۶
به منظور معوق نماندن حسابهای (سال ۱۳۶۱) و سالهای بعد ذیحسابان دستگاههای اجرایی مشمول ماده ۲۴ قانون محاسبات عمومی مصوب پانزدهم دیماهیکهزار و سیصد و چهل و نه تبصره ۵۱ قانون بودجه اصلاحی سال ۱۳۵۲ و بودجه سال ۱۳۵۳ کل کشور میتوانند مانده دفتری پایان سال ۱۳۶۰ قابل انتقال بسال بعد خود را قبل از تنظیم حسابهای مربوط به شرح زیر بسال ۱۳۶۱ منتقل نمایند.
۱-۳ ذیحسابیهای ادارات امور اقتصادی و دارائی شهرستانها میتوانند به منظور انتقال ماندههای دفتری حسابهای قابل انتقال پایان سال ۱۳۶۰ باول سال ۱۳۶۱ به شرح زیر عمل نمایند.
الف - انتقال مانده حسابهائیکه طرف حساب آنها تنخواهگردان شهرستان یا تنخواهگردان بازنشستگی نمیباشد.
مانده این قبیل حسابها یا بدهکار یا بستانکار کردن هر سرفصل (بنا به ماهیت آنها حسب مورد) معادل مبلغ مانده و بدهکار یا بستانکار نمودن سرفصل حسابهایانتقالی آغاز سال معادل مبلغ مربوط به اول سال ۱۳۶۱ انتقال مییابد مثال:
| بدهکار | بستانکار | |
| حساب بانک تمرکز وجوه سپرده | . .......... | |
| " ۳ خزانه | . .......... | |
| بانک تمرکز وجوه درآمدهای غیر قابل انتقال | . .......... | |
| مخزن اوراق بهادار | . .......... | |
| حسابهای انتقالی آغاز سال | . .......... | |
| حسابهای انتقالی آغاز سال | . .......... | |
| حساب سپردههای دریافتی | . .......... | |
| " درآمدهای غیر قابل انتقال | . .......... | |
| دریافتی از اداره کل اوراق بهادار | . .......... | |
| مثال | بدهکار | بستانکار |
| بانک پرداخت عمومی | . .......... | |
| ماده پیش پرداخت | . .......... | |
| مانده علیالحساب | . .......... | |
| تنخواهگردان پرداخت (ادارات) | . .......... | |
| تنخواهگردان شهرستان | . .......... | |
۲-۳ ذیحسابیهای اعتبارات جاری و عمرانی وزارتخانههای و موسسات دولتی
الف - ماندههای دفتری سرفصل حسابهای قابل انتقال از قبیل سپرده به شرح آنچه در جزء (الف) بند (۱) ردیف ۳ (ادارات امور اقتصادی و دارائی) گذشت باسرفصل حساب انتظامی (حسابهای انتقالی آغاز سال) باول سال ۱۳۶۱ منتقل میگردد.
ب - مانده پیشپرداختها و علیالحسابهای سنوات قبل تا پایان سال ۱۳۶۰ یا بدهکار کردن سرفصلهای مذکور معادل کل مبلغ و بستانکار نمودن سرفصلحسابهای انتقالی آغاز معادل جمع دو سرفصل باول سال ۱۳۶۱ انتقال مییابد.
بدیهی است هر مقدار از پیشپرداختها و علیالحسابهای سنوات قبل در سالی که بمرحله تعهد میرسد یا تصفیه میشود در دو حساب جداگانه تحت عنوانهزینه پیشپرداخت سال قبل و هزینه علیالحساب سال قبل در حساب ماه مورد عمل مربوط باید محسوب و عیناً در بستانکار حساب پیشپرداخت و یاعلیالحساب سنوات قبل حسب مورد منظور گردد.
پ - چون تنخواهگردان حسابداری ذیحسابیها فوق بایستی حداکثر تا آخر فروردینماه سال بعد واریز شود و از طرف دیگر در اجرای تبصره ۶۱ قانون بودجهسال ۱۳۶۰ (که تا لغو نشده بقوت خود باقی است) ذیحسابان و مسئولان کلیه دستگاههای اجرایی مکلفند مانده وجوه مصرف نشده سال قبل را حداکثر تا آخرفروردینماه سال بعد بخزانه واریز نمایند، قانوناً نمیبایستی وجوهی از دریافتهای سالهای قبل در بانک پرداخت ذیحسابی موجود باشد با اینحال اگر پس ازتهیه صورت مغایرت بانکی برای حساب فروردینماه ۱۳۶۱ مبلغ مانده طبق گواهی بانک با مانده طبق دفتر ذیحسابی مطابقت ننماید این مغایرت تا تهیه و تنظیم حساب نهایی سال ۱۳۶۰ و تعیین ماندههای واقعی در حسابهای سال ۱۳۶۱ ببعد باقی خواهد بود. بدیهی است بمحض تهیه و تنظیم حساب نهایی سال ۱۳۶۰ و مشخص شدن مانده واقعی با صدور برگههای اصلاحی مغایرت مذکور در حساب دست عمل اصلاح خواهد گردید.
۳-۳ شرکتهای دولتی و سایر دستگاههای مشمول تبصره (۵۱) قانون بودجه اصلاحی سال ۱۳۵۲ و بودجه سال ۱۳۵۳ کل کشور نیز میتوانند ماندههای قابلانتقال پایان سال ۱۳۶۰ خود را قبل از آن که ترازنامه و حساب سود و زیان و یا تراز عملیات تهیه شده آنها حسابرسی و یا به تصویب مراجع صلاحیتدار رسیدهباشد بسال ۱۳۶۱ منتقل و حسابهای سال ۱۳۶۱ و سالهای بعد را از طرق مقررات مربوط تهیه و تنظیم نمایند بدیهی است اصلاحاتیکه بر اساس گزارشحسابرسان و یا در موقع تصویب ترازنامه توسط مراجع صلاحیتدار بوجود میاید در دفاتر سال مربوط اعمال حساب و ترازنامه و حساب سود و زیان و یاتراز عملیات تکمیلی تهیه و ارائه خواهند نمود.
۴ - دستورالعمل اجرایی بند (۴) تبصره ۶۶
۱-۴- به منظور جلوگیری از وقفه در امر تنظیم حسابهای معوقه و تعیین مانده واقعی پایان سال ۱۳۶۰ ذیحسابان دستگاههای اجرایی میتوانند اسناد هزینهواخواهی شده، مفقود شده و از بین رفته را در سرفصل حساب اسناد هزینهواخواهی شده از بین رفته، سوخته شده، مفقود شده منظور و نسبت به تنظیم حسابیک ساله اقدام نمایند.
ذیحسابان مکلفند صورت ریز اسناد هزینه فوق را مطابق فرمی که وزارت امور اقتصادی و دارائی تعیین و ابلاغ مینماید در سه نسخه تنظیم و به شرح زیر عملنمایند:
الف - نسخه اول فرم فوقالذکر به همراه گزارش کاملی از شرح ماوقع که بتواند در روشن شدن موضوع و صدور رای مورد استفاده قرار گیرد جهت طرح در هیاتسه نفری به اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسال دارند.
ب - نسخه دوم فرم را به ضمیمه نسخه دوم صورت حساب یک ساله به اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسال نمایند.
ج - نسخه سوم فرم و گزارش توجیهی آن را به عنوان سابقه در بایگانی ذیحسابی ضبط نمایند.
۲-۴- اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریهای وزارت امور اقتصادی و دارائی مکلف است فرم حاوی صورت ریز اسناد هزینه جزء الف بند فوق را بررسی و در صورتی که فرم مذکور ناقص بوده یا به مدارک دیگری نیاز باشد میبایستی با ذکر مهلت، رفع نقص و تکمیل مدارک را حسب مورد از ذیحسابی مربوطدرخواست نماید.
ذیحسابیها مکلفند بر طبق درخواست اداره مذکور در مهلت تعیین شده در اینمورد اقدام نمایند.
۳-۴- فرم حاوی ریز اسناد هزینه و گزارش ضمیمه که از طریق اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها به هیئات سه نفری ارسال میگردد، پس از رسیدگی وتعیین تکلیف اسناد در هیات مذکور رای لازم صادر و از طریق وزارت امور اقتصادی و دارائی بذیحسابی مربوط ابلاغ میگردد.
ذیحسابی مذکور پس از دریافت رای هیات سه نفری مبنی بر قطعی نمودن اسناد هزینه مذکور، معادل مبلغ مورد نظر حساب هزینه قطعی را بدهکار و حساباسناد واخواهی شده، از بین رفته و غیره را بستانکار نموده و حساب متمم جداگانه برای سال مربوط تهیه و به اداره کل تمرکز حسابها و امور حسابداریها ارسالمینماید تا درج ارقام هزینه و درآمد آن در لایحه تفریغ بودجه سال مورد بحث امکانپذیر گردد.
۵ - دستورالعمل اجرایی بند (۵)
نحوه تهیه حسابهای سنوات ۱۳۵۷ لغایت ۱۳۶۰ نهادهای انقلاب اسلامی که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تشکیل شدهاند و همچنین ترتیب رسیدگی و منظورشدن حسابهای مذکور در لایحه تفریغ بودجه سنوات مربوطه به همان ترتیبی است که در دستورالعمل شماره ۵-ج-۲۱/۱۰/۶۲ هیات سه نفری موضوع تبصره ۶۶ مقرر گردیده است.
وزارت امور اقتصادی و دارائی نهادهای مذکور را در امر تنظیم حسابهای سنوات فوق راهنمائی خواهد نمود تا بتوانند نسبت به تکمیل فرمهای تعیین شده اقدام و جهت درج ارقام آن در لایحه تفریغ بودجه سنوات مربوط به وزارت مذکور ارسال نمایند.
۶ - دستورالعمل اجرایی بند ۶ تبصره ۶۶ و جدول زمانبندی اجرای آن
۱-۶- تنظیم تعداد ۹۰۰ فقره حساب سالانه (۵۳ لغایت ۱۳۶۰) اعتبارات جاری و عمرانی وزارتخانهها و سازمانهای دولتی مشمول ماده ۷۴ قانون محاسباتعمومی تا تاریخ تهیه این دستورالعمل به عهده تعویق افتاده است که طبق برنامه تنظیمی تعداد ۴۰۰ فقره آن که معادل حدود ۴۴% کل حسابهای معوقه این قبیلدستگاههای اجرایی میباشد در سال ۱۳۶۳ و تعداد ۵۰۰ فقره حساب سالانه که معادل ۵۶% کل حسابهای معوقه دستگاههای مذکور میباشد در سال ۱۳۶۴تنظیم و آماده برای حسابرسی یا رسیدگی دیوان محاسبات کشور گردد.
۲-۶- شرکتهای دولتی که بودجه آنها در قانون بودجه سنوات ۵۳ لغایت ۵۷ کل کشور منعکس گردیده است مکلفند فرمهای خلاصه عملکرد بودجه (نمونه الف)سنوات مذکور را که برای هر یک از سالهای فوق جداگانه توسط وزارت امور اقتصادی و دارائی ارسال میگردد، حداکثر ظرف مدت یکماه از تاریخ دریافت،اطلاعات لازم را از ترازنامه حساب سود و زیان سال مربوط که با رعایت ماده ۸۹ قانون محاسبات عمومی مصوب دیماه ۱۳۴۹ به تصویب مراجع صلاحیتدار مربوط رسیده است استخراج و نسبت به تکمیل فرمهای مورد بحث اقدام لازم معمول دارند.
فرمهای تکمیل شده هر سال بضمیمه صورتهای مالی فوق جهت درج خلاصه آن در لایحه تفریغ بودجه سال مربوط ارسال میگردد.
۳-۶- دستگاههای اجرایی مشمول تبصره ۵۱ قانون بودجه اصلاحی سال ۵۲ و بودجه سال ۱۳۵۳ شامل شرکتهای دولتی و موسسات انتفاعی وابسته به دولت و موسسات غیر دولتی مکلفند فرمهای (نمونه ب) اعتبارات عمرانی را که برای هر سال جداگانه تهیه و توسط وزارت امور اقتصادی و دارائی ابلاغ میگردد ظرفمهلت یکماه تکمیل و همراه گزارش حسابرسی سال مربوط جهت درج ارقام آن در لایحه تفریغ بودجه سال مورد عمل به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارسالنمایند.
بدیهی است دستگاههای اجرایی فوق که تاکنون نسبت به حسابرسی حسابهای هر یک از سنوات گذشته ۵۳ لغایت ۱۳۶۰ خود اقدامی ننمودهاند حداکثر تا پایانمهلت مقرر در تبصره ۶۹ قانون بودجه سال ۱۳۶۳ اقدام عاجل معمول دارند.
۴-۶- دستگاههای اجرایی موضوع بندهای ۲-۶ و ۳-۶ در صورتی که قادر به تکمیل فرمهای مورد بحث نباشند مکلفند مراتب را مشروحاً با ذکر دلائل کافی بهوزارت امور اقتصادی و دارایی منعکس نمایند تا به منظور اتخاذ تصمیم نهایی به دیوان محاسبات کشور و مجلس شورای اسلامی اعلام گردد.
نخستوزیر
میرحسین موسوی