دعوای مطالبه بهای عادله در فرض اختلاف طرفین در مورد حدود اربعه زمین

رأی شعبه دیوان عالی کشور

اقای ع. ن. و دیگران دادخواستی به خواسته مطالبه بهای عادله روز ۱۷۷/۰۰۰ متر مربع اراضی موضوع ۳ فقره سند رسمی به شماره های ۲۸۴۸۵ و ۲۸۴۸۶ و ۲۸۴۸۸ و تصویر یک فقره دادنامه شماره ۴۹۲ – ۱۳۸۵/۸/۳۰ شعبه *و یک فقره تصویر دادنامه شماره ۲۶۵ – ۸۶۰ در تاریخ ۱۳۸۶/۱۲/۱۳ شعبه *و سه فقره نامه های مدیریت امور اراضی استان و اداره ثبت شهرستان *به عنوان دلیل تقدیم نموده که به شعبه *ارجاع شده است. دادگاه در تاریخ ۱۳۹۳/۲/۳۱ تشکیل جلسه داده خانم س. ط. م. وکیل دادگستری به وکالت از خواهان ها اظهار داشته عرایض به شرح دادخواست تقدیمی است.لایحه تکمیلی را ظرف ۴ روز تقدیم می نمایم. اقای ح. نماینده حقوقی سازمان *اظهار داشت که دفاعیات خود را به موجب لایحه ای تقدیم می نمایم و به استناد بندهای ۱ و ۶ ماده ۱۴ قانون ایین دادرسی مدنی تقاضای رد دادخواست خواهان را دارم. وکیل خواهان ها در مورد حدود اربعه زمین ها گفته است.که بعد از صدور قرار عدم استماع دعوی از طرف دادگاه موکل با مراجعه به اداره ثبت و جانمایی زمین ها مساله حدود اربعه حل شده و دیگر مشکلی ندارد. ، رییس ثبت اسناد و املاک *نیز در پاسخ به شعبه *نوشته است. برابر سوابق این اداره سند شماره ۲۸۴۸۴ – ۱۳۸۲/۹/۱ زمین مزروعی به مساحت ۱۵۰/۰۰۰ متر مربع زمین سند شماره ۲۸۴۸۵ – ۱۳۵۲/۹/۱ مزروعی به مساحت ۱۵۲/۰۰۰ متر مربع و زمین بعدی به مساحت ۹۸۰۰۰ متر مربع مربوط به اقای ع. ن. می باشد. دادگاه قرار کارشناسی صادر و هیات سه نفره منتخب دادگاه حسب نظریه تقدیمی بهای عادله روز زمین ها را به قرار هر متر مربع ۱/۷۰۰/۰۰۰ ریال جمعا ۳۰۰/۹۰۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال تعیین کرده اند ( صفحات ۴۲ و ۴۳ ) با اعتراض به نظر هیات سه نفره کارشناسان هیات ۵ نفره تعیین شده است. این هیات پس از معاینه محل و تنظیم کروکی به موجب نظریه به ازای هر متر مربع یک میلیون و پانصد هزار ریال جمع کل بهای ان ۲۶۵/۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰ = ۱/۵۰۰/۰۰۰ ۱۷۷/۰۰۰ ) تعیین کرده اند ( صفحه ۶۴ و ۶۵ ) دادگاه پس از انجام اقدامات ضروری دیگر در نهایت به موجب دادنامه شماره ۰۰۸۴ – ۹۴۰ در تاریخ ۱۳۹۴/۱/۳۱ مبادرت به صدور رای کرده و بر اساس نظریه هیات ۵ نفره کارشناسان رای داده است: رای دادگاه - در خصوص دادخواست خواهان ۱-ع. ن. ق. ۲-ع. ن. ق. ۳-ع. ن. ق. ۴-م. ن. ق. ۵-خ. ن. ق. ۶-ع. ن. ق. ۷-ف. ن. ق. ۸-ف. ن. ق. ۹-ف. ا. ز. ق. فرزند ه م. بطرفیت سازمان *بخواسته مطالبه بهای عادله روز۱۷۷٫۰۰۰ متر مربع اراضی موضوع سه فقره سند رسمی به شماره های ۲۸۴۸۸۵و ۲۸۴۴۸۸و ۲۸۴۴۸۶ واقع در طرح احداث *از طریق ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری از نظر هزینه دادرسی مستندا به بند ۱۴ قانون نحوه وصول برخی از درامدهای دولت مقدم به ۱۰۰٫۰۰۰ریال بشرح دادخواست تقدیمی با این توضیح که خواهان: اینجانبان حسب گواهی انحصار وراثت شماره ۶۳۴ مورخ ۱۶/۷/۹۲ وارثین مرحوم ع. ن. ق. می باشیم بموجب سه فقره سندهای رسمی فوق الذکر مورث مالک قانونی ۴۰۰٫۰۰۰ متر مربع موضوع اسناد مذکور بوده که مقدار۲۲۳٫۰۰۰ متر مربع از ان را به بنیاد تعاون سپاه واگذار نموده است ، مقدار ۱۷۷٫۰۰۰متر مربع باقی مانده اراضی مذکور در طرح احداث *قرار گرفته لیکن متاسفانه سازمان *مجری طرح با توجه به مالکیت مورث و رعایت مفاد لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی ، عمرانی و نظامی دولت اقدام به تصرف اراضی مذکور و اجرای پروژه نموده است.که نتیجتا منجر به تضییع حقوق اینجانبان گردیده است.و مورث جهت احقاق حق خود اقدام به طرح دعوی مطالبه بهای عادله زمین به نرخ روز علیه سازمان نموده که حکم له مورث صادر و در شعبه ۳ تجدیدنظر قرار عدم استماع صادر می گردد. و در ادامه جهت رفع مانع مورد ایراد شعبه *مراجعه که در نهایت اداره مذکور به موجب نامه های شماره ۱۱۴۰مورخ ۸/۲/۸۸ و ۱۰۹۷۴ مورخ ۱۳/۸/۸۹ مراتب را به مدیریت امور اراضی شعبه *بعنوان دستگاه متولی جانمایی و تطبیق حدود اسناد در طبیعت منعکس و مدیریت مذکور به موجب نامه های شماره ۱۲۲۹۵/۲۶/۷/مورخ ۲۱/۱۰/۸۸ و ۶۴۰۷۱/۲۰ مورخ ۲۶/۱۰/۹۰ نسبت به تعیین حدود و تطبیق موقعیت اسناد مورد استناد مالکیت اقدام و مراتب را به اداره ثبت اسناد و املاک *جهت درج در دفاتر مربوطه اعلام می دارد. لذا مستندا به مواد ۳۰و۳۱ قانون مدنی و قاعده فقهی تسلیط از محضر دادگاه محترم رسیدگی به موضوع وفق موازین قانونی بانضمام کلیه خسارات قانونی از جمله هزینه دارسی ، حق الوکاله وکیل مورد تقاضاست.دادگاه پس از جری تشریفات قانونی از جمله تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین ، جلسه دارسی با حضور وکیل خواهان و نماینده حقوقی سازمان *تشکیل که اظهارات طرفین بشرح صورتجلسه استماع گردید.و مدارک و مستندات طرفین بررسی سپس حسب درخواست وکیل خواهان قرار ارجاع به کارشناس سه نفره صادر که کارشناسان محترم نظریه خویش را در موعود مقرر به دادگاه تقدیم که مساحت اراضی تصرف را ۱۷۷٫۰۰۰ متر مربع و ارزش ان را ۳۰۰٫۹۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال ( سیصد میلیارد و نهصد میلیون ریال ) اعلام نموده که پس از وصول نظریه کارشناسان به طرفین ابلاغ و مورد اعتراض نماینده حقوقی سازمان *قرار گرفته و درخواست ارجاع امر به هییت پنج نفره را نموده است.و دادگاه در راستای درخواست نماینده حقوقی سازمان قرار ارجاع امر به هییت پنج نفره کارشناسی صادر و اعضا هییت را انتخاب که پس از ابلاغ مفاد کارشناسی ایشان پس از بررسی موضوع ارزش ان را ۲۶۵٫۵۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال ( دویست و شصت و پنج میلیارد و پانصد میلیون ریال ) را اعلام که پس از وصول نظریه پنج نفره کارشناسی به طرفین ابلاغ که مورد اعتراض مجدد نماینده حقوقی سازمان قرار گرفته و از انجایی که نظریه هییت پنج نفره کارشناسی منطبق با اوضاع و احوال محقق و معلوم مورد کارشناسی بوده لذا موجبی جهت ارجاع به هییت هفت نفره وجود نداشته و اعتراض ایشان مردود اعلام می گردد. و با توجه به مستندات خواهان که سه فقره اسناد رسمی به شماره های ۲۸۴۸۴و۲۸۴۸۵و۲۸۴۸۶ صادره از دفترخانه اسناد رسمی ۶ *که حاکی از مالکیت خواهان بر اراضی تصرف شده است.و تطبیق انها با ملک تصرف شده توسط هییت کارشناسی که در پرونده منعکس می باشد. و توجها به اینکه خوانده بدون اذن مالک و رعایت مقررات لایحه قانونی نحوه خرید و تملک و احداث بزرگراه نموده است.و نظر به اینکه مدافعات نماینده حقوقی سازمان *موثر در مقام نبوده است.بنابرین با عنایت به مراتب فوق دادگاه دعوی خواهان را محمول بر صحت تشخیص و مستندا به ماده ۳۱ قانون مدنی و قانون تملک اراضی مورد نیاز دولت و مواد ۱۹۸و ۵۱۹ از قانون ایین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب حکم به محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ ۲۶۵٫۵۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال بابت اصل خواسته و همچنین از باب قاعده تسبیب و لاضرر در اسلام به پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه در حق خواهان محکوم می نماید. و نظربه اینکه خواهان هزینه دادرسی بطور تمام و کمال پرداخت ننموده است.لذا مقرر می دارد. دایره اجرا قبل از اجرا میزان دقیق هزینه دادرسی محاسبه و به محکوم له اعلام تا نسبت به پرداخت ان اقدام وپس از ارائه فیش مربوطه نسبت به اجرا اقدام نمایند. رای صادره حضوری و ظرف مهلت بیست روز پس از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم تجدیدنظر *می باشد. از رای صادره پس از ابلاغ دادنامه تجدیدنظرخواهی از طرف اقای ا. ا. به وکالت از سازمان *به عمل امده و پرونده در جریان تبادل لوایح قرار نگرفته و در تاریخ ۱۳۹۵/۲/۲۵ دادگاه به لحاظ عدم پرداخت هزینه دادرسی اولیه اقدام به ارسال پرونده به دادگاه تجدیدنظر کرده است. شعبه *به موجب تصمیم دهم تیر ماه ۹۵ و در وقت فوق العاده پرونده را دارای ایراد و غیر قابل رسیدگی تشخیص داده نشده و ان را اعاده داده است. اقای رییس سازمان *در تاریخ ۱۳۹۵/۵/۲۴ پرونده را جهت ارشاد قانونی به دادگاه تجدیدنظر فرستاده است.به طور کل مکاتبات و اقداماتی صورت گرفته و بعد از تکمیل پرونده ، شعبه *به موجب دادنامه شماره ۰۷۰۲ – ۹۵۰ در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۲۶ رای صادره را تایید کرده است: رای دادگاه - تجدیدنظرخواهی سازمان *با مدیر عاملی اقای ح. م. و وکالت اقای ا. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۴/۱/۳۱ و دادنامه اصلاحی *مورخ ۱۳۹۴/۲/۲۳ صادره از شعبه *که طی ان حکم بر محکومیت تجدیدنظرخواه به پرداخت *ربال بابت اصل خواسته و پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل طبق تعرفه موضوع سه فقره سند رسمی به شماره های ۲۸۴۸۴ و ۲۸۴۸۵ و ۲۸۴۸۶ اصدار گردیده که پس از ابلاغ رای و در فرجه قانونی نسبت به دادنامه موصوف تقاضای تجدیدنظرخواهی نموده ، دادگاه با نگرش در اوراق و محتویات پرونده و نظر به این که از جانب تجدیدنظرخواه ایراد پذیرفتنی و اعتراض کارسازی که موجب نقض دادنامه پیش گفته را فراهم اورد بعمل نیاورده و دادنامه موصوف موجها و مستدلا اصدار و از جهت قواعد و اصول دادرسی فاقد اشکال می باشد. با این توضیح که ، بر خلاف ادعای تجدیدنظرخواه ، تجدیدنظرخواندگان ( خواهانهای بدوی ) دارای سند رسمی مالکیت بوده ( شماره سندها طبق دادنامه اخیرالذکر نیز اصلاح گردیده است ) و قیمت کارشناسی به هیات های ۳ و ۵ نفره نیز ارجاع گردیده و مبلغ موصوف مورد تایید هیات ۵ نفره قرار گرفته است. و هم چنین با استعلام از مدیریت امور اراضی برابر برگ ۴ پرونده به شماره نامه *مورخ ۱۳۹۱/۱/۲۶ اداره یاد شده پس از تحدید حدود اراضی شماره پلاک ها مورد ادعای خواهانهای بدوی را برابر سند رسمی در ملکیت اقای ع. ن. م. ث خواهانها اعلام نموده است. لذا دادگاه مستندا به ماده ۳۵۸ از قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی مطروحه دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید می نماید. رای صادره حضوری و قطعی است. از طرف شورای عالی مناطق ازاد تجاری ، صنعتی و ویژه اقتصادی طی لایحه ای به مقام محترم رییس قوه قضاییه اعلام داشته که قطعه زمین ۱۷ هکتاری در *با کاربری کشاورزی از طرف وراث مرحوم ع. ن. ق. درخواست مطالبه بهای عادله روز در دادگاه شده و از طرف هیات ۵ نفره کارشناسان رسمی دادگستری قیمت ان به قرار متر مربعی ۱۵۰ هزار تومان تعیین گردیده که جمع قیمت ان مبلغ قابل تامل ۲۶ میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان شده است.در حالی که قیمت این زمین متری بیست هزار تومان میباشد. بعد اسناد مالکیت محکوم سهم اسناد معروف موسوم به سندرفسنجان هستند که در اجرای قانون اصلاحات ارضی به مورث انان واگذار شده و از ان مهمتر این سازمان ا راضی مذکور را سابقا از سپاه پاسداران در ازای معوض تملک کرده است. لذا به منظور جلوگیری از ضرر و زیان به بیت المال در این حجم بزرگ درخواست اعمال ماده ۴۷۷ را کرده است.از طرف ریاست محترم قوه قضاییه پرونده به معاونت قضایی فرستاده شده و اقای ح. م. از قضات این معاونت در مورد دادخواهی سازمان *تجاری – صنعتی *در مورد دادنامه شماره *در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۲۶ صادره از شعبه *اعلام نظر کرده است.که گر چه مقدار ۱۷ هکتار در اجرای قانون اصلاحات ارضی واقع در *به مرحوم ع. ن. واگذار شده و این واگذاری به تایید اداره جهاد کشاورزی نیز رسیده است.اما اسناد مذکور حدود اربعه کامل ندارد. مالک نیز در سال ۸۵ همین دعوی را مطرح کرده و شعبه *طی دادنامه ای شماره ۲۶۵ – ۱۳۸۶/۷/۱۳ رای دادگاه بدوی دایر بر پرداخت بهای این اراضی را به این استناد که مالکین سند دارای سند ثبتی هستند ولی حدود ان مورد اختلاف بوده و رسیدگی به ان در صلاحیت هیات نظارت ثبت اسناد و املاک می باشد. و در ماهیت نیاز به رسیدگی ماهیتی دارد. قرار عدم استماع صادر شده است.ولی وراث ان مرحوم مجددا طرح دعوی کرده اند و نظریه هیات های کارشناسی باید بدون تاثیر طرح در تعیین قیمت باشد. لذا تقاضای تجویز اعاده دادرسی را کرده است ، پرونده با تجویز اعاده دادرسی از سوی مقام محترم ریاست قوه به دیوان عالی کشور ارسال و پس از ثبت در دفتر دبیرخانه دیوان به این شعبه ارجاع و تحت نظر است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. خ. عضو ممیز ملاحظه اوراق پرونده و نظریه ی کتبی جناب اقای ع. ا. ه. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر: پیشنهاد می گردد.: با نقض دادنامه اعاده خواسته برابر تبصره ۳ ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری ، قرار عدم استماع دعوی اعاده خوانده ( وراث مرحوم ع. ن. ق. ) صادر گردد. در خصوص دادنامه شماره ۷۰۲ – در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۲۶ فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

( ( ر ای شعبه ) )

در مورد درخواست اعاده دادرسی از طرف سازمان *نسبت به دادنامه شماره ۷۰۲ – ۹۵۰ در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۲۶ نظر به اینکه حدود اربعه پلاک های ثبتی شماره ۲۸۴۸۵٫۲۸۴۸۶ و ۲۸۴۸۸ مورد اختلاف طرفین بوده و رسیدگی به این امر و تعیین حدود اربعه واقعی زمین های مذکور که در طرح عمرانی سازمان *قرار داشته ، در صلاحیت هیات نظارت ثبت تشخیص داده شده و اظهار نظر این مرجع به دادگاه اعلام نگردیده و تا زمانی که حدود اربعه این زمین ها از طرف هیات نظارت تعیین نگردد. رسیدگی به درخواست خواهان موافق مقررات قانونی و شرعی نمی باشد. و به همین جهت قضات محترم معاونت قضایی رای صادره را واجد ایراد دانسته و ریاست محترم قوه قضاییه اعاده دادرسی تجویز کرده است.لذا به استناد مقررات ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری با نقض دادنامه صادره ، قرار رد دعوی صادر می شود. ۱۳۹۹/۱۰/۱۶

رییس شعبه *: م. ص. م. ر. مستشار: م. خ.