رابطه صدور حکم تمکین و عسر و حرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده

در این پرونده ز. م. در مورخه ۱۴۰۰/۴/۲۹ با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به لحاظ عسر و حرج و بیماری روحی و روانی زوج به طرفیت ا. ا. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در ۹۶/۱۲/۱۹ با خوانده ازدواج نموده است.ولی مورد توهین و تهدید زوج قرار گرفته و زوج تعادل روحی و روانی ندارد. و مرتب نیز غش می کند و ترک انفاق نموده و مسکن تهیه نمی کند و درخواست ازدواج مجدد نموده و با خانم های دیگر رابطه دارد. پیام های توهین امیز وی ارائه می گردد. ۱- به موجب دادنامه مورخه ۱۴۰۰/۳/۶ اجازه ازدواج مجدد به علت عدم تمکین زوجه داده شده است.ص ۱۱ ۲- زوج استشهادیه محلی ارائه داده که سوی رفتار ندارد. ص ۲۰ ۳ *دادنامه مورخه ۹۹/۱۲/۲۰ زوجه محکوم به تمکین شده است.ص ۲۲ به موجب دادنامه مورخه ۹۹/۱۰/۱۷ دادگاه کیفری ۲ *در خصوص شکایت زوج علیه زوجه دائر بر خیانت در امانت و انتقال مال غیر قرار منع تعقیب صادر شده است. ص ۶۱ زوج ( خوانده ) بشرح برگ ۳۸ پرونده در پاسخ به دادخواست زوجه لایحه ارسال نموده و ادعاهای زوجه را تکذیب نموده و اعلام کرده در مورد سوی رفتار ایشان دلیلی یا رای قطعی ارائه نداده است. و در مورد نفقه چون ناشزه می باشد. مستحق نفقه نیست بشرح برگ ۴۲ ۴۳ داور معرفی نموده است. داور زوج بشرح برگ ۵۱ پرونده اعلام کرده سازش ایجاد نشده ولی حق طلاق با مرد می باشد. داور زوجه نیز بشرح برگ ۵۳ نظر به عدم سازش داده است.شعبه *به موجب دادنامه شماره *۱۴۰۰/۸/۸ باتوجه به ۱- نظریه داوران برعدم سازش ۲- بذل مهریه و سایر حقوق مالی از ناحیه زوجه به دلیل کراهت که حاکی از عسر و حرج است.۳- وجود دعاوی متعدد حقوقی و کیفری توسط زوجین علیه یکدیگر ۴- جدایی و مفارقت جسمانی دو ساله زوجین با احراز عسرو حرج زوجه حکم به الزام زوج به طلاق ایشان با بذل کل مهریه شامل ۱۵۰ سکه صادر نموده است. اقای ع. ع. به وکالت از ا. ا. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است. و شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۹/۴ با این استدلال که مفارقت جسمانی و یا بذل حقوق مالی دلیل بر عسر و حرج نیست. دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است. خانم ز. م. از دادنامه فرجامخواهی نموده و به مواردی چون ۱- دعاوی متعدد زوجین شامل مهریه ترک انفاق منع اشتغال زوجه مطالبه و استرداد طلا توسط زوج حکم تمکین حکم ازدواج مجدد اشاره که موجب عدم تفاهم بوده و شکایات زوج علیه زوجه دائر بر خیانت در امانت انتقال مال غیر ممانعت از حق که منجربه قرار منع تعقیب زوجه گردیده و اینکه با کراهت شدید عسرو حرج ایجاد شده که تمام مهریه هم بابت ان بذل شده است. و اینکه زوج دچار بیماری روانی است.و مدتی بستری بوده و به ان توجه نشده است. که متن کامل لایحه ایشان و پاسخ فرجامخوانده ا. ا. در زمان شور قرائت می گردد.
هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *۰۰/۹/۴ فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجامخواهی خانم ز. م. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۹/۴ صادره از شعبه *که به موجب ان با نقض دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۸/۸ صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی فرجامخواه از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر و حرج صادر گردیده وارد و موجه میباشد. زیرا ۱- دادگا خانواده باید مطابق ماده ۲ قانون حمایت خانواده با حضور قاضی مشاور تشکیل و پس از اخذ نظر ایشان مبادرت بصدور رای نماید. که دادرسی از این جهت دارای نقض است. ۲- داوران زوجین نظر به عدم سازش داده اند و دادگاه تجدیدنظر در رد نظریه ایشان مطابق ماده ۲۷ قانون مذکور به تکلیف قانونی خود عمل نکرده و مفاد دادنامه از این جهت نیز دارای نقص می باشد. ۳- فرجامخواه در مراحل دادرسی مدعی بیماری روحی و روانی زوج بوده است.لیکن دادگاه به این مورد در جهت بررسی ادعای زوجه توسط پزشکی قانونی نیز توجه ننموده است.و در ماهیت موضوع انچه باید مورد توجه قرار گیرد عبارت است.از اینکه اولا شکایات متعدد کیفری زوج علیه زوجه دائر بر خیانت در امانت انتقال مال غیر ممانعت از حق که همه منجربه منع تعقیب زوجه گردیده قطعا از موارد سوی رفتار زوج و تهمت ناروا خواهد بود و موجب عسر و حرج می باشد. و این اقدامات زوج مضافا بر ان دعاوی حقوقی ایشان علیه زوجه شامل استرداد طلاهای داده شده منع اشتغال زوجه و غیره با ادعای ایشان به علاقه به زندگی با زوجه مغایرت دارد. و نظریه داور ایشان بر عدم امکان سازش نیز با ادعای ایشان به ادامه زندگی نیز در تغایر است. ثانیا صرف صدور حکم تمکین زوجه مانع از عسر و حرج ایشان بر خلاف استدلال دادگاه تجدیدنظر نیست و اخذ حکم تمکین توسط زوج با شکایات متعدد علیه زوجه مغایرت دارد. و حکایت از عدم قصد زوج برای ادامه زندگی و یا صرفا برای عدم پرداخت مهریه خواهد بود. ثالثا اینکه زوجه اعلام کراهت شدید نموده است. و بابت ان از مهریه سنگین خود گذشت نموده است. ۱- کراهت امری درونی است.و صرف بیان ان کافی است. اگر چه موارد ذکر شده خود دلیل بر ایجاد کراهت می باشد. ۲- مطابق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی و تبصره ان عسر و حرج عبارت است.از بوجود امدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل ان مشکل باشد. لذا هر نوع مشقتی که باعث عسر و حرج گردد. از جمله کراهت شدید می تواند از مصادیق عسر و حرج از ماده فوق باشد. ۳- مفارقت جسمانی طولانی زوجین و عدم سازش ایشان نیز در تایید همین مشقت ایجاد شده میباشد. لذا باتوجه به مراتب ذکر شده و نقایص اعلامی مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید./ا۴۰۱/۱/۱۴
شعبه *
رییس شعبه : ج. ق. مستشار: س. م. ت.