رای شماره ۱۱۲ مورخ ۱۳۸۷/۰۲/۲۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
تاریخ: ۲۹/۲/۱۳۸۷
شماره دادنامه: ۱۱۲
کلاسه پرونده: ۸۶/۴۶
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای حیدر محمدزاده اصل
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل شماره ۳۱۱۷-۹۴-۲۳۲ مورخ ۱۴/۴/۱۳۸۵ سازمان امور مالیاتی کشور
مقدمه:شاکی در دادخواست تقدیمی خود اعلام داشته است، براساس بند (ل) ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۱ مجلس شورای اسلامی کلیه فعالیتهای فرهنگی، هنری، انتشاراتی، مطبوعاتی که دارای مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند از پرداخت مالیات معاف میباشند. به موجب تبصره ۳ ماده ۱۳۹ مذکور نیز آییننامه اجرایی موضوع این ماده به وسیله سازمان امور مالیاتی کشور و تهیه و با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارائی به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. ماده ۱۳ آییننامه اجرایی موضوع تبصره ۳ ماده ۱۳۹ مرقوم میدارد، فعالیت انتشاراتی و مطبوعاتی فرهنگی و هنری اشخاص حقیقی و حقوقی که به موجب مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام میشود، فعالیتهای یاد شده براساس دستورالعمل توسط سازمان امور مالیاتی کشور با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعیین و اعلام خواهد شد. از آنجائی که فعالیتهای نشر کتاب، مطبوعات و بخش عمدهای از فعالیتهای تبلیغاتی اطلاع رسانی فرهنگی و هنری وابسته به صنعت چاپ است و به دلیل تاثیر اساسی آن صدور مجوز تاسیس و بهره برداری واحدهای چاپ و صنایع وابسته و نظارت بر فعالیت های آن بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گذاشته شده است، علیهذا در ماده ۲ دستورالعمل موضوع ماده ۱۲ آییننامه اجرایی مذکور آمده است که درآمد حاصل از فعالیت های انفرادی و یا جمعی موضوعات مذکور در ماده یک این دستورالعمل توسط اشخاص حقیقی و حقوقی که دارای مجوز فعالیت (پروانه تاسیس) از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میباشند، سمعی و بصری و صحنه تولید و توزیع و عرضه میگردد از پرداخت مالیات معاف است. در بند (الف) دستورالعمل موضوع ماده ۱۲ آییننامه اجرایی تبصره ۳ ماده ۱۳۹ اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مورخ ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ معافیت موضوع بند ماده ۱۳۹ مذکور فعالیت های انتشاراتی چنین تعریف شده است. الف- فعالیت هایی که در فرایند آفرینش فکری، تولید فنی حروف چینی، چاپ، پخش، کتاب انجام میشود تا به صورت مکتوب یا الکترونیکی عرضه گردد و به دست مصرف کننده برسد» در بند (ب) ماده یک دستورالعمل مذکور نیز درباره فعالیتهای مطبوعاتی، مجموعه فعالیتهائی که در تولید و نشر خبر، گزارش، آگهی و اطلاع رسانی انتشار و عرضه مطبوعات و نشریات و مسائل روزانه و مجله و یا دیگر انواع آن به صورت چاپی الکترونیکی و یا از طریق رسانههای دیگر در دسترس و بهره برداری عموم قرار میگیرد و علیهذا تعاریف مذکور در دستورالعملهای که به وسیله سازمان امور مالیاتی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه شده است مورد تایید سازمان و وزارتخانه مذکور قرار گرفته است و در نتیجه هم سازمان امور مالیاتی و هم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ملزم به رعایت مفاد آن میباشند. متاسفانه سازمان مشتکیعنه علیرغم صراحت بند (ل) ماده ۱۳۹ و تعریف و فعالیتهای انتشاراتی و مطبوعاتی که صراحتاً صنعت چاپ نام برده است و فعالیت کلیه واحدهای دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را معاف از پرداخت مالیات میداند و با تفسیر غیر قانونی و با خروج از محدوده اختیارات خود صنعت چاپ را از معافیت مالیاتی محروم نموده است، و نیز طی نامه شماره ۱۳۱۷۱-۹۴-۲۳۲ مورخ ۱۴/۴/۱۳۸۵ به اتحادیه صنف چاپخانه داران تهران صراحتاً اعلام نموده است که در فهرست فعالیتهای فرهنگی هنری موضوع بند (ل) ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ که طی دستورالعمل اجرایی موضوع ماده ۱۲ آییننامه اجرایی تبصره ۳ این ماده احصاء شده است و با عنایت به اینکه صنعت چاپ از معالیتهای خاص صنعتی برخوردار بوده و در فهرست مزبور قرار نگرفته است، بنابراین مشمول معافیت موضوع بند (ل) ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم نمیباشد. علیهذا اولاً سازمان مشتکیعنه در وضع و تصویب دستورالعمل مورد شکایت خارج از حدود اختیارات خود عمل نموده است. ثانیاً نامه ۱۳۱۷۱-۹۴-۲۳۲ مورخ ۱۴/۴/۱۳۸۵ سازمان امور مالیاتی هر چند به عنوان هیات مدیره صنف چاپخانه داران نوشته شده است ولی دستورالعمل عام الشمول بوده و شامل تمام چاپخانههای کشور میشود و مغایر و بر خلاف بند (ل) ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم میباشد، علیهذا تقاضای ابطال دستورالعمل بند (ل) به لحاظ مغایرت با ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم و خارج از حدود اختیار عمل کردن را تقاضا دارد. مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی در مقام دفاع طی نامه شماره ۷۱۷۱۳/۲۱۲ مورخ ۱۳/۸/۱۳۸۶ عنوان داشته است، بند (ل) ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم و نیز بند ۱۲ آییننامه اجرایی موضوع تبصره ۳ ماده ۱۳۹ صرفاً در مورد معافیت فعالیتهای انتشاراتی و مطبوعاتی، فرهنگی و هنری میباشد که به موجب مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام میشوند و در تعاریفی که از فعالیتهای موصوف در ماده یک دستورالعمل موضوع ماده ۱۲ آییننامه مذکور شده هیچ اشارهای به صنف چاپخانه داران نشده است و در قسمت (الف) ماده اخیرالذکر، فعالیت انتشاراتی را چنین تعریف نموده «مجموعه فعالیتهایی که در فرایند آفرینش فکری، تولید فنی، پخش و فروش کتاب انجام میشود تا به صورت مکتوب یا الکترونیک عرضه و در بازار به دست مصرف کننده برسد» در حالی که خواهان در متن دادخواست به قسمت (الف) مذکور استناد نموده و با تحریف آن، حروف چینی و چاپ کتاب را در تعریف این نوع فعالیت اضافه نموده است. علی ایحال ملاک عمل سازمان متبوع درباره اعطای معافیت به فعالیتهای موضوع بند (ل) ماده ۱۳۹ فهرستی است که با جلسه مشترک مسئولین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان متبوع به تصویب رسیده است و از آنجائی که صنعت چاپ در این فهرست قرار ندارد، مشمول این نوع معافیت نمیباشد. ضمن اینکه این صنعت از معافیت خاص صنعتی موضوع ماده ۱۳۲ قانون یاد شده برخوردار میباشد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
به موجب بند (ل) ماده ۱۳۹ اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۸۰، فعالیتهای انتشاراتی و مطبوعاتی، فرهنگی و هنری که به موجب مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام میشوند از پرداخت مالیات معاف است و طبق تبصره ۳ بند (ل) ماده مزبور تهیه آییننامه اجرایی این ماده به سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب آن با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارائی به عهده هیات وزیران محول شده است. نظر به اینکه صنعت چاپ از معافیت مالیاتی خاص برخوردار بوده و به شرح دستورالعمل اجرایی موضوع ماده ۱۲ آییننامه اجرایی قانون جزو فهرست فعالیتهای فرهنگی و هنری به شمار نیامده است و اساساً از مصادیق فعالیت های مورد نظر مقنن به شرح فوقالذکر محسوب نمیشود، بنابراین دستورالعمل شماره ۳۱۱۷-۹۴-۲۳۲ مورخ ۱۴/۴/۱۳۸۵ معاون عملیات سازمان امور مالیاتی کشور مبنی بر عدم شمول معافیت از پرداخت مالیات مقرر در بند (ل) ماده ۱۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم به صنعت چاپ مغایرتی با قانون ندارد و خارج از حدود اختیارات قانونی مربوط نمیباشد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداری- مقدسیفرد