رای شماره ۱۱۹۸ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۱۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۱۹۸
تاریخ دادنامه: ۱۵/۴/۱۴۰۰
شماره پرونده: ۹۹۰۲۱۶۶
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سجاد کریمی پاشاکی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۱ تصویب نامه شماره ۲۷۷۵۷۵/۴۶۱۷۲-۴/۱۲/۱۳۸۹ هیات وزیران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند ۱ تصویب نامه شماره ۲۷۷۵۷۵/۴۶۱۷۲-۴/۱۲/۱۳۸۹ هیات وزیران را خواستار شده و در جهت تبیین به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" از آنجا که اختیارات هیات وزیران مصرح در ماده ۴ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۳ به ویژه در بندهای (الف) و (د) این ماده صرفاً حدود به محدوده مناطق آزاد تجاری- صنعتی است لذا تعیین تکلیف برای منطقه غیر منطقه آزاد انزلی از حیث تعیین شعاع تردد از نقاط مرزی منطقه آزاد به شعاع ۵۰ کیلومتر به موجب بند ۱ تصویب نامه مورد شکایت مغایر ماده ۴ قانون مرقوم از این حیث بوده و همچنین مغایر بند (د) ماده ۴ و ماده ۱۴ قانون مرقوم از لحاظ اینکه تصویب مقررات امنیتی و انتظامی مناطق آزاد با تائید فرماندهی کل قوا از مسئولیت های هیات وزیران است و مطابق ماده ۱۴ قانون اخیر و مبادلات بازرگانی مناطق با خارج از کشور پس از ثبت گمرکی شمول مقررات صادرات و واردات مستثنی هستند و مقررات صدور و ورود کالا و تشریفات گمرکی در محدوده منطقه به تصویب هیات وزیران خواهد رسید و مبادلات بازرگانی مناطق با سایر نقاط کشور اعم از مسافری و تجارت تابع مقررات عمومی صادرات و واردات کشور میباشد.
از آنجا که مبادلات بازرگانی از جمله واردات خودرو و استفاده از آن محدود در منطقه آزاد است که واردات به آن صورت پذیرفته شده است لذا خروج آن از منطقه آزاد تابع مقررات عمومی صادرات و واردات کشور است که در صورت عدم رعایت تشریفات قانونی به موجب بند (الف) ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی مصوب ۱۳۹۰ قاچاق گمرکی مصوب ۱۳۹۰ قاچاق گمرکی محسوب میشود از این رو تجویز مقرره معترض عنه به خروج خودورهای پلاک منطقه آزاد از محدوده قانون منطقه آزاد انزلی با شعاع ۵۰ کیلومتر منجر به نقض قوانین گمرک و در حکم قاچاق محسوب میشود لذا مصوبه مغایر مقررات اعلام شده بوده و درخواست ابطال آن مورد استدعاست. "
متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:
" تصویب نامه اجرای طرح های مربوط به مناطق آزاد در منطقه آزاد تجاری- صنعتی انزلی
مصوب ۳/۱۱/۱۳۸۹ هیات وزیران
مرکز امور مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور موظفند با همکاری استانداری و رعایت قوانین و مقررات، نسبت به اجرای تصمیمات زیر اقدام نمایند.
۱- اعطای مجوز تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد تجاری- صنعتی انزلی تا شعاع پنجاه کیلومتر از نقاط مرزی منطقه."
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت به موجب لایحه شماره ۱۲۸۷۷۳/۴۴۵۹۹-۸/۱۱/۱۳۹۹ توضیح داده است که:
" بازگشت به ابلاغیه مورخ ۲۴/۹/۱۳۹۹ در خصوص « ارسال نسخه دوم دادخواست آقای سجاد کریمی پاشاکی به خواسته ابطال بند ۱ مصوبه شماره ۲۷۷۵۷۵/ت۴۶۱۷۲ه--۴/۱۲/۱۳۸۹ موضوع مجوز تردد خودرو پلاک منطقه آزاد تجاری- صنعتی تا شعاع ۵۰ کیلومتری از نقاط مرزی منطقه» که طی پرونده شماره ۹۹۰۹۹۸۰۹۰۵۸۰۱۵۷۷ و کلاسه پرونده ۹۹۰۲۱۶۶ در دست رسیدگی است، اعلام می دارد:
۱- بر اساس بند ۳ تصویب نامه شماره ۷۰۴۴۱/ت۵۱۰۴۰ه--۲۳/۶/۱۳۹۳ حکم کلی درباره جواز تردد خودروهای با پلاک مناطق آزاد صرفاً در محدوده این مناطق، مقرر گردیده و بر این مبنا اجرای مصوبات قبلی مربوط به جواز تردد در محدوده مناطق فاقد توجیه و مبنای اصولی است. به بیان دیگر مصوبه اخیرالذکر به عنوان قاعده حاکم در خصوص موضوع لازم الاجرا است و سایر مقررات از جمله مقرره مورد شکایت قابلیت استناد ندارد.
۲- موضوع پیش از این نیز در دیوان عدالت اداری مورد رسیدگی قرار گرفته و دادنامه های متعددی از جمله دادنامه شماره ۹۳-۹/۶/۱۳۹۵ هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان و همچنین دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۸۸۷-۱۴/۷/۱۳۹۹ هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری، صادر شده است که برابر آنها مصوبات هیات وزیران راجع به تجویز تردد خودروها تا شعاع مشخصی خارج از محدوده مناطق آزاد، خارج از اختیارات مقام واضع تشخیص و اعلام نگردیده است. به عبارتی آراء صادره دیوان، مصوبات یاد شده را در چارچوب بند (د) ماده ۴ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاریصنعتی و بند (الف) ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور تشخیص داده است. بنا به مراتب فوق رد شکایت تقدیمی مورد درخواست است. "
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۵/۴/۱۴۰۰ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به اینکه مطابق بند «د» ماده ۴ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۷۲ با آخرین اصلاحات تا سال ۱۳۸۸ تصویب مقررات امنیتی و انتظامی مناطق با تایید
فرماندهی کل قوا از جمله مسئولیتهای هیات وزیران است و برمبنای مفاد دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۸۸۷-۱۵/۷/۱۳۹۹ هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری، مفاد مقررات مذکور به تایید فرماندهی معظم کل قوا رسیده است و با عنایت به اینکه مطابق ماده ۱۱۲ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۹ و ماده ۶۵ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵ مدیران سازمان مناطق آزاد تجاری - صنعتی به نمایندگی از طرف دولت بالاترین مقام منطقه محسوب میشوند و کلّیه وظایف، اختیارات و مسئولیتهای دستگاههای اجرایی دولتی مستقر در این مناطق به استثنای نهادهای دفاعی و امنیتی برعهده آنها است، بنابراین تجویز تردد خودرو تا شعاع پنجاه کیلومتر از نقاط مرزی منطقه آزاد تجاری - صنعتی انزلی به شرح مقرر در بند ۱ تصویبنامه شماره ۲۷۷۵۷۵/۴۶۱۷۲-۴/۱۲/۱۳۸۹ هیات وزیران و مقید به محدوده شعاع ۵۰ کیلومتری مناطق آزاد خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست و ابطال نشد./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری