رای شماره ۱۲۹۹ مورخ ۱۳۸۶/۱۱/۰۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
تاریخ: ۹/۱۱/۱۳۸۶
شماره دادنامه: ۱۲۹۹
کلاسه پرونده: ۸۴/۹۷۲
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای حسین ایزدی دوست
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره ۵۴۳ مورخ ۲۴/۷/۱۳۸۲ شورای اسلامی شهر شاندیز
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، شورای اسلامی شهر شاندیز طی مصوبه شماره ۵۴۳ مورخ ۲۴/۷/۱۳۸۲، اخذ مبلغ دوهزار ریال عوارض از فروش هر سیخ شیشلیک را تصویب نموده که به دلایل ذیل غیر قانونی است. ۱- به استناد تبصره ذیل ماده ۷۷ قانون تشکیلات شوراهای اسلامی شهر، مصوب سال ۱۳۷۵ و همچنین ماده ۱۲ آییننامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شوراهای اسلامی بخش و شهرک شوراها مکلفند نسخهای از مصوبات مربوط به عوارض را ظرف یک هفته از تاریخ تصویب به همراه مستندات و گزارش توجیهی آن جهت ارسال به وزارت کشور به استانداری محل ارسال نمایند. استانداریها مکلفند حداکثر ظرف دو هفته پس از وصول چنین مصوباتی در محدوده شهر، بخش و شهرک مربوط (موضوع ماده ۱۲ و تبصره یک همان ماده از آییننامه) به وزارت کشور ارسال نمایند. چنانچه مصوبات مزبور در مدت یک ماه از تاریخ وصول به وزارت کشور مورد ایراد یا لغو توسط وزیر کشور واقع نشد، شوراها مکلفند مصوبه را از طریق درج آگهی در روزنامه و جراید محلی و یا در روزنامه کثیرالانتشار یا از طریق انتشار اعلامیه یا هر طریق دیگری که اعلام عمومی دارد به آگاهی عموم برسانند. عوارض مربوط از تاریخ اعلان قابل وصول است. در تعیین و تصویب عوارض مورد شکایت رعایت قوانین فوقالذکر نشده است. ۲- شورای اسلامی شهر شاندیز در مصوبه عوارض فروش شیشلیک رعایت مواد ۱۴ و ۱۵ آییننامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض و بندهای ذیل آن را ننمودهاند و عوارض مضاعفی را علاوه بر عوارض صنفی و شغلی که رستوران داران به شهرداری پرداخت مینمایند بر رستوران داران تحمیل نموده است. مضافاً به اینکه عوارض محلی برای واحدهای تولیدی در قانون برنامه سوم توسعه و قانون تجمیع عوارض ذکر شده در حالی که رستوران داران واحد تولیدی نیستند که شورای اسلامی شهر شاندیز برای فروش هر سیخ شیشلیک مبلغ ۲۰۰۰ ریال عوارض تصویب نموده است. با عنایت به مطالب معروض ابطال مصوبه شماره ۵۴۳ مورخ ۲۴/۷/۱۳۸۲ شورای اسلامی شهر شاندیز مورد تقاضا است. رئیس شورای اسلامی شهر شاندیز، در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره۱۶۴۶مورخ۱۱/۱۰/۱۳۸۶ اعلام داشتهاند، ۱- طبق ماده یک قانون نحوه وضع ووصول عوارض مصوب سال ۱۳۷۸ شهرداریها میتوانند برای تامین بخشی از هزینه شهر، بخش و یا شهرک مربوط اعم از هزینههای خدماتی، اداری و عمرانی با رعایت ضوابط، ترتیبات و سیاستهای موضوع آییننامه مورد نظر، عوارض وضع نمایند. طبق ماده ۳ همان قانون، عوارض موضوع این آییننامه محدود به واحدهای تولیدی نبوده و شامل اماکن، واحدهای صنفی، تولیدی، خدماتی، صنعتی و هرگونه منبع درآمدی دیگر است که قابل وصول میباشد. عنایت به موارد فوق و با توجه به ماده ۴ و ۵ همان قانون نیز وصول عوارض شهری مورد نظر بر عهده شهرداری و عوارض مانحن فیه توسط شورای اسلامی شهر تعیین میگردد. بدین منظور و نظر به ماده ۷۷ قانون تشکیلات و وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی کشور، شورای اسلامی شهر میتوانند نسبت به وضع و تعیین عوارض متناسب با تولیدات و درآمدهای اهالی به منظور تامین بخشی از هزینههای خدماتی و عمرانی مورد نیاز شهر و روستا طبق آخرین آییننامه مصوب هیات وزیران اقدام نماید. با عنایت بمراتب فوق این شورا به موجب اختیارات محوله موضوع قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شورای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب ۱۳۷۵ (موضوع مواد ۷۱ و ۷۷) نسبت به تعیین عوارض موضوع مصوبه ۵۴۴ مورخ ۲۴/۷/۱۳۸۲ اقدام نموده و بر اساس ماده ۸۰ قانون موصوف و ماده ۱۲ آییننامه اجرایی نحوه وصول عوارض مصوب ۱۳۷۸ مراتب را جهت تصویب نهایی و طی مراحل قانونی به استانداری خراسان رضوی ارسال نموده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
طبق ماده یک قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و چگونگی برقراری و وصول عوارض و سایر وجوه از تولید کنندگان کالا، ارائه دهندگان خدمات و کالاهای وارداتی از ابتدای سال ۱۳۸۲، برقراری و دریافت هرگونه وجوه از جمله مالیات وعوارض اعم از ملی و محلی از تولیدکنندگان کالاها، ارائه دهندگان خدمات و همچنین کالاهای وارداتی صرفاً در قلمرو احکام قانون فوقالذکر مجاز اعلام شده و کلیه مقررات مغایر و اختیارات مراجع ذیصلاح در این خصوص به استثناء موارد مصرح در ماده مزبور لغو گردیده و به شرح ماده ۵ قانون فوقالذکر برقراری هرگونه عوارض و سایر وجوه برای انواع کالاهای وارداتی و کالاهای تولیدی و خدمات موضوع ماده ۴قانون و همچنین برقراری عوارض به درآمدهای ماخذ محاسبه مالیات توسط شورای اسلامی شهر ممنوع شده است. بنا به مراتب فوقالذکر اخذ عوارض بدون ارائه خدمت خاص و یا دریافت عوارض مضاعف به واسطه ارائه یک خدمت معین جواز قانونی ندارد. بنابراین تمسک شورای اسلامی شهر شاندیز به تبصره یک ماده ۵ قانون فوقالاشعار و برقراری عوارض به میزان ۲۰۰۰ ریال برای فروش هر سیخ کباب شیشلیک به شرح مصوبه شماره ۵۴۳ مورخ ۲۴/۷/۱۳۸۲ شورای اسلامی شهر شاندیز خلاف هدف و حکم قانونگذار و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر شاندیز تشخیص داده میشود و مستنداً به قسمت دوم اصل ۱۷۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده یک و بند یک ماده ۱۹ و ماده ۴۲ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۸۵ ابطال میگردد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداریمقدسیفرد