رای شماره ۱۳۰۷ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۰۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۳۰۷

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۰/۰۵/۰۵

شماره پرونده: ۹۹۰۱۹۹۴

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ردیف ۹ از تعرفه شماره ۳، ردیف ۳ از تعرفه شماره ۶، تعرفه شماره ۷، تعرفه شماره ۱۰، تعرفه شماره ۱۹ و تعرفه شماره ۲۳ از دفترچه بهای خدمات سال ۱۳۹۸ شورای اسلامی شهر پیربکران

گردش کار: معاون حقوقی، امور مجلس و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره ۱۹۳۵۷۰/۳۰۰-۱۶/۷/۱۳۹۹ اعلام کرده است که:

«احتراماً مصوبات شورای اسلامی شهر پیربکران در سال ۱۳۹۸ از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفته که نتیجه آن به شرح ذیل جهت استحضار و صدور دستور شایسته اعلام می‌شود. مصوبه دوم صورتجلسه شماره ۲۰۸-۱۷/۲/۱۳۹۸ شورای اسلامی شهر پیربکران دایر بر تصویب ۷ عنوان از عناوین دفترچه بهای خدمات سال ۱۳۹۸ آن شهر به شرح بند ۹ ذیل تعرفه شماره ۳، ردیف سوم از تعرفه شماره ۶، تعرفه شماره ۷، تعرفه شماره ۱۰، تعرفه شماره ۱۷، تعرفه شماره ۱۹، تعرفه شماره ۲۳ مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات و وظایف قانونی شورای اسلامی آن شهر می‌باشد. از آنجا که اولاً: تصویب اخذ عوارض با عناوین مذکور مطابق ماده ۸۰ قانون اصلاح موادی از قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب ۱/۳/۱۳۷۵ با اعمال آخرین تغییرات و اصلاحات خارج از حدود اختیارات و وظایف شورای اسلامی شهر مذکور بوده و در موارد مشابه هیات عمومی دیوان عدالت اداری مصوبات شورای اسلامی سایر شهرها را ابطال نموده است. ثانیاً: تصمیمات شوراها وفق اصل ۱۰۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نباید مخالف قوانین کشور باشد. بنا به مراتب مصوبات شورای اسلامی شهر پیربکران مغایر با قوانین یاد شده و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن با لحاظ ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در هیات عمومی دیوان عدالت اداری (به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) مورد تقاضا می‌باشد.»

متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:

«تعرفه (۳): بهای خدمات نگهداری و انبار داری وسایل سد معبر جمع آوری شده

ردیف

شرح

میزان بهاء خدمات به ازاء شبانه روز

۹

ایجاد سد معبر

مرتبه اول ۰۰۰/۲۷۰ ریال

مرتبه دوم ۰۰۰/۵۵۰ ریال

مرتبه سوم ۰۰۰/۱۰۰/۱ ریال

تعرفه (۶): بهای خدمات شرکت در مزایده و مناقصه های شهرداری

هزینه دریافت اسناد

مبلغ

هزینه خدمات مزایده اموال و املاک و مستغلات منقول و غیر منقول و حراج ضایعات متروکه در مزایده کتبی و حضوری اعم از فروش یا اجاره

یک درصد بهای مزایده

تعرفه(۷): نمایشگاهها

نوع خدمات

نحوه محاسبه

توضیحات

نمایشگاهها

۱- نمایشگاه ماهیانه (یا هر دو)

A ۵؍۱ × متراژ زیربنای نمایشگاه (متر مربع)

۱- کلیه متولیان برگزاری نمایشگاههای ادواری، فصلی و دائمی مکلف به واریز مبلغ این تعرفه می‌باشند.

۲- کلیه غرفه داران مستقر در نمایشگاه ها مکلف به واریز این تعرفه به حساب شهرداری و متولیان برگزاری نمایشگاه مکلف به نظارت و انجام این موضوع می‌باشند و در صورت استنکاف غرفه داران، متولیان نمایشگاه ملزم به پرداخت این تعرفه می‌باشند.

۳- واریز این تعرفه مانع از دریافت سایر عوارض قانونی شهرداری نخواهد بود.

۴- A برابر با قیمت ارزش محاسباتی می‌باشد.

۲- غرفه های واقع در نمایشگاه (ماهیانه)

A ۲ × متراژ مفید غرفه (مترمربع)

بهای خدمات فعالیت های موقت به صورت روباز در کاربری های غیر مصوب

A × متراژ مورد استفاده (مترمربع)

بهای خدمات و تعیین محل فروش ماهی های قرمز و گل های زمینی در فصل مختلف و به صورت موقت

روزانه مبلغ ۰۰۰/۸۰ ریال برای اشتغال سه مترمربع و هر متر مربع اضافه مبلغ ۸۰۰۰ ریال

تعرفه (۱۰): بهای خدمات استفاده از معابر عمومی

شرح

مبلغ (ریال)

توضیحات

بهای خدمات استفاده از معابر عمومی

روزانه ۰۰۰/۸۰ ریال برای اشغال سه متر مربع و هر متر مربع اضافه مبلغ ۸۰۰۰ ریال

(حداکثر فضای اشغال شده معبر عمومی دو سوم⅔ عرض معبر و فقط با نظر واحد اجراییات خواهد بود و مسئولیت مدنی آن متوجه اشغال کننده معبر می‌باشد)

این تعرفه صرفاً از معابر اصلی دارای نظافت روزانه اخذ می‌گردد

تعرفه (۱۹): بهای خدمات آماده سازی

ردیف

نوع بهای خدمات آماده سازی

نحوه محاسبه بهای خدمات

توضیح

۱

آماده سازی کلیه املاک و اراضی که دارای آماده سازی می‌باشد.

S ×A ۲

۱- کلیه خیابانها و کوچه ها و پیاده روها و به طور کلی معابر در سطح شهر که مورد استفاده عمومی می‌باشد هستند به تبصره ۶ ماده ۹۶ قانون شهرداریها در مالکیت شهرداری می‌باشد و طی سالهای متمادی از طریق جدول گذاری- زیرسازی معابر- آسفالت و دفع آبهای سطحی و خرید و تملک جهت توسعه معابر هزینه گزافی را متحمل می‌گردد و از این روش ارزش افزوده در انجام خدمات ارائه شده برای املاک اضافه می‌گردد به منظور تامین بخشی از هزینه ها این تعرفه قابل وصول می‌باشد.

۲- ساختمان مالکیه بدون پروانه ساختمانی احداث شده باشد و از طرف کمیسیون ماده صد مبنی بر ابقاء با درخواست پایانکار و یا بهره برداری داشته مشمول این تعرفه خواهد شد.

۳- به استناد ماده ۲۲ آیین‌نامه مالی اجرایی قانون راه و شهرسازی کلیه هزینه های مربوط به عملیات آماده سازی قطعات تفکیکی از قبیل تعیین بر و کیف، جدولکشی، تسطیح و زیرسازی و شن ریزی و آسفالت معابر و شوارع و جمع آوری و دفع آبهای سطحی و همچنین نظارت فنی آن به عهده مالکین و یا تفکیک کنندگان خواهد بود و مشمول این تعرفه نمی‌باشد.

=A ارزش محاسباتی دفترچه عوارض محلی شهرداری در سال پرداخت می‌باشد.

۲

آماده سازی کلیه املاک و اراضی که فاقد آماده سازی می‌باشند.

S ×A ۵؍۲

۳

آماده سازی کلیه املاک و اراضی که دارای کاربری مغایر می‌باشند.

S ×A ۳

تعرفه(۲۳): جرائم رانندگان تاکسی های متخلف

شرح

میزان جریمه تخلفبار اول

میزان جریمه تخلف- بار دوم

افزایش کرایه

درج در دفترچه و مبلغ ۰۰۰/۳۰۰ ریال جریمه نقدی

۳ روز توقیف و مبلغ ۰۰۰/۸۴۰ ریال جریمه نقدی

سوار نمودن بیش از چهار نفر

درج در دفترچه و معرفی به راهور

درج در دفترچه و مبلغ ۰۰۰/۳۶۰ ریال جریمه نقدی

سوار نمودن اتباع بیگانه غیر مجاز

درج در دفترچه و معرفی به اماکن

درج در دفترچه و توقیف خودرو در پارکینگ و معرفی به اماکن

عدم سرویس دهی در شیفت

درج در دفترچه و جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۳۸۰ ریال

درج در دفترچه و مبلغ ۰۰۰/۸۴۰ ریال جریمه نقدی

همراه نداشتن کارت تردد و دفترچه تاکسیرانی

تذکر شفاهی یا کتبی

توقیف تا زمان صدور کارت و دفترچه و جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۳۶۰ ریال

عدم نصب برچسب قیمت

جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۳۶۰ ریال و درج در دفترچه

جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۷۲۰ ریال و درج در دفترچه

خارج شدن از خطوط مشخص شده بدون مجوز

جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۵۵۰ ریال و در در دفترچه

جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۶۶۰ ریال و درج در دفترچه

نصب رادیوپخش در تاکسی با محدودیت نوع استفاده بلامانع

درج در دفترچه و معرفی به پلیس راهنمایی و رانندگی

توقیف و معرفی به اداره امکان عمومی و جریمه نقدی به مبلغ ۰۰۰/۳۰۰ ریال

در پاسخ به شکایت مذکور رئیس شورای اسلامی شهر پیربکران به موجب لایحه شماره ۳۰۳۲/ش/۹۹-۱۵/۹/۱۳۹۹ توضیح داده است که:

«این شورا در جلسه ۱۸/۴/۱۳۹۹ طی مصوبه ۲۷۶۰/ش/۹۹-۱/۵/۱۳۹۹ اقدام به ابطال تعرفه های مورد اشاره آن سازمان نموده و نتیجه اقدامات انجام شده طی نامه شماره ۱۵۳/ش م-۱۸/۴/۱۳۹۹ شهرداری به سازمان بازرسی اعلام گردیده است.»

در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره ۱۶۲-۲۵/۳/۱۴۰۰ تعرفه شماره ۱۷ تحت عنوان هزینه بهای خدمات جمع آوری زباله مصوب شورای اسلامی شهر پیربکران برای سال ۱۳۹۹ را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

رسیدگی به ردیف ۹ از تعرفه شماره ۳، ردیف ۳ از تعرفه شماره ۶، تعرفه شماره ۷، تعرفه شماره ۱۰، تعرفه شماره ۱۹ و تعرفه شماره ۲۳ از دفترچه بهای خدمات سال ۱۳۹۸ شورای اسلامی شهر پیربکران در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۵/۵/۱۴۰۰ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

الف- با عنایت به وظایف شوراهای اسلامی شهر به شرح مقرر در بندهای مختلف ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی و با توجه به اینکه براساس اصل ۳۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ اختیار وضع مقرره در خصوص مجازاتها و اقدامات تامینی و تربیتی منحصراً در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است، بنابراین ردیف ۹ تعرفه شماره ۳ از تعرفه عوارض، بهای خدمات و جرایم و هزینه‌های شهرداری پیربکران در سال ۱۳۹۸ که تحت عنوان بهای خدمات نگهداری و انبارداری وسایل سد معبر جمع آوری شده به تصویب شورای اسلامی شهر پیربکران رسیده، به دلائل مندرج در رای شماره ۶۱۳-۲۸/۶/۱۳۹۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

ب- با توجه به آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره ۱۵۲۸-۲۴/۹/۱۳۹۳ این هیات، اخذ عوارض از برندگان مزایده‌های اموال منقول و غیرمنقول در تمامی اشکال آن در مصوبات شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ردیف ۳ تعرفه شماره ۶ از تعرفه عوارض، بهای خدمات و جرایم و هزینه‌های شهرداری پیربکران در سال ۱۳۹۸ که با عنوان بهای خدمات شرکت در مزایده و مناقصه‌های شهرداری به تصویب شورای اسلامی شهر پیر بکران رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

ج- با توجه به اینکه در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره ۵۶۴ الی ۵۶۹-۲۵/۸/۱۳۹۵ این هیات، وضع عوارض یا بهای خدمات برای بلیط سینما و تئاتر و نمایش، مسابقات ورزشی، استخرها، شهربازی، سیرک، اماکن تفریحی، فرهنگی و هنری و برپایی نمایشگاهها توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص و ابطال شده است، بنابراین تعرفه شماره ۷ از تعرفه عوارض، بهای خدمات و جرایم و هزینه‌های شهرداری پیربکران که تحت عنوان نمایشگاهها به تصویب شورای اسلامی شهر پیر بکران رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

د- با توجه به اینکه براساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه‌های شماره ۶۶ الی ۸۶-۲/۲/۱۳۹۲ و ۲۷۳ الی ۲۷۷-۳۰/۳/۱۳۹۶ وضع عوارض حق‌الارض توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین تعرفه شماره ۱۰ از تعرفه عوارض شهرداری پیربکران که تحت عنوان بهای خدمات استفاده از معابر عمومی به تصویب شورای اسلامی شهر پیر بکران رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

و- مطابق بند ۱ ماده ۵۵ قانون شهرداری، ایجاد خیابانها، کوچه‌ها، میدانها، باغهای عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات از وظایف شهرداریها است و در قوانین موضوعه نیز صرفاً در تبصره ۴ ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح‌های دولتی و شهرداریها مقرر شده است که در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، دریافت هزینه آماده سازی از مالکین مجاز است. بنا به مراتب فوق، تعرفه شماره ۱۹ از تعرفه عوارض سال ۱۳۹۸ شهر پیر بکران که تحت عنوان بهای خدمات آماده سازی به تصویب شورای اسلامی شهر پیربکران رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

ه-.- با عنایت به وظایف شوراهای اسلامی شهر به شرح مقرر در بندهای مختلف ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی و با توجه به اینکه براساس اصل ۳۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ اختیار وضع مقرره در خصوص مجازاتها و اقدامات تامینی و تربیتی منحصراً در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است و در قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران زیر نظر شهرداری تهران مصوب سال ۱۳۵۹ شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران، تهیه و تنظیم آیین‌نامه جزء اختیارات هیات وزیران قرار داده شده است، بنابراین تعرفه شماره ۲۳ از تعرفه عوارض سال ۱۳۹۸ شهر پیر بکران که تحت عنوان جرایم رانندگان تاکسیهای متخلّف به تصویب شورای اسلامی شهر مذکور رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

مهدی دربین- معاون قضایی دیوان عدالت اداری