رای شماره ۱۳۵۷ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۳۵۷ تاریخ دادنامه: ۲۰/۱۰/۱۳۹۹ شماره پرونده: ۹۸۰۲۹۱۹
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده ۳ آییننامه اعطای بورس داخل برای ارتقاء سطح علمی مربیان دانشگاهها، پژوهشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی به شماره ۴۷۲۸۴-۱۳۹۳/۰۲/۳۱
گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره ۱۷۱۴۷۱/۳۰۰-۱۶/۷/۱۳۹۸ اعلام کرده است که:
"حضرت حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی
رییس محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم احتراماً به استحضار می رساند: آییننامه اعطای بورس داخل برای ارتقاء سطح علمی مربیان دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی در ۹ ماده، ۳۷ بند و ۵ تبصره (به شماره ۴۷۲۸۴-۲۰/۳/۱۳۹۳) در تاریخ ۳۱/۲/۱۳۹۳ به تصویب شورای مرکزی بورس (زیر نظر معاونت آموزشی وزارت علوم) و تایید وزیر علوم، تحقیقات و فناوری رسیده و در ماده ۳ این آییننامه، شرط شرکت در آزمون سراسری برای ادامه تحصیل در دوره دکتری حذف شده است. ماده ۳ آییننامه مذکور به دلایل زیر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات شورای مرکزی بورس میباشد:
اولاً: طبق بند ۴ ماده واحده قانون برقراری عدالت آموزشی و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی مصوب سال ۱۳۸۹ و ماده ۵ قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی (مصوب سال ۱۳۹۴ مجلس شورای اسلامی) هرگونه پذیرش دانشجو منوط به شرکت در آزمون سراسری است و طبق بند ۴ ماده واحده قانون برقراری عدالت آموزش و پذیرش مربیان مشروط به کسب حداقل ۸۰% نمره آخرین فرد پذیرفته شده میباشد.
ثانیاً: بر اساس قانون اعزام دانشجو به خارج از کشور (مصوب سال ۱۳۶۴ مجلس شورای اسلامی) معافیت از شرکت در آزمون پیش بینی نشده است. مضافاً این که کلیه مقررات مغایر با قانون برقراری عدالت آموزشی مبنی بر معافیت از شرکت در آزمون و سهمیه های مختلف و غیره لغو و منسوخ شده است.
ثالثاً: اجرای آییننامه مورد اشاره منجر به سوء جریانات متعدد در پذیرش دانشجویان (از جمله: اخذ وجه از دانشجویان و بعضاً محرومیت آنان از ادامه تحصیل به دلیل عدم پرداخت وجوه مورد نظر) خواهد شد.
بنا به مراتب ابطال ماده ۳ آییننامه اعطای بورس داخل برای ارتقاء سطح علمی مربیان دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی (به صورت فوق العاده و خارج از نوبت) در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد تقاضا میباشد."
متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:
"ماده ۳: شرایط ورود
۱-۳- مربی موسسه با مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد مورد تایید وزارت که شرایط علمی زیر را دارا باشد.
- فارغ التحصیل دوره تمام وقت حضوری با حداقل معدل کارشناسی ۱۵ و کارشناسی ارشد ۱۷ بر اساس معدل تراز شده.
- هم راستا بودن مدارک تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد.
- داشتن حداقل ۶۰ درصد امتیاز پژوهشی از ماده ۳ جدول ارتقای هیات های علمی با تایید هیات ممیزه موسسه یا هیات ممیزه مرکزی.
تبصره: هم راستا بودن پذیرش دوره دکتری با مقاطع تحصیلی قبلی باید به تایید گروه آموزشی یا پژوهشی مربوطه و اداره کل برسد.
۲-۳- حداکثر سن ۳۵ سال در زمان تقاضا.
تبصره: با توجه به آییننامه ایثارگران، برای مربیان جامعه ایثارگری (فرزندان و همسر شهدا، جانبازان بیست و پنج درصد و بالاتر و فرزندان و همسران آنان، آزادگان و فرزندان و همسران آنان) مربیان دانشگاه های تازه تاسیس و در حال توسعه، حداکثر ۴۰ سال در زمان تقاضا بلامانع است. درخواست این افراد در کمیته منتخب شورای مرکزی بورس وزارت جداگانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
۳-۳- تایید رشته و گرایش تحصیلی مورد درخواست متقاضی توسط موسسه و اعلام نیاز به تخصص وی با تایید هیات اجرایی جذب موسسه.
۴-۳- ارائه معرفی نامه از طرف رئیس موسسه به انضمام صورتجلسه هیات اجرایی جذب و نظریه گروه آموزشی یا پژوهشی مربوطه.
۵-۳- کسب امتیاز لازم از مصاحبه علمی انجام شده توسط اساتید مورد نظر اداره کل."
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر حقوقی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره ۲۸۰۱۸۲/۷۵/۰۷-۱۸/۱۰/۱۳۹۸ توضیح داده است که:
"اعضای محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری
با سلام و احترام؛ بازگشت به پرونده کلاسه بایگانی ۹۸۰۲۹۱۹ موضوع شکایت سازمان بازرسی کل کشور به طرفیت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به خواسته ابطال ماده ۳ آییننامه اعطای بورس داخل برای ارتقاء سطح علمی مربیان دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی به استحضار می رساند: با توجه به اتمام مدت اعتبار آییننامه معترض عنه و بر اساس مصوبه مورخ ۲/۵/۱۳۹۸ شورای مرکزی بورس، نحوه ادامه تحصیل مربیان مطابق بخشنامه شماره ۴۳۰۱۷/۴-۷/۵/۱۳۹۸ به کلیه دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی ابلاغ گردید. با توجه به مراتب فوق صدور دستور شایسته مبنی بر رد دادخواست مطروحه مورد تقاضاست. "
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۰/۱۰/۱۳۹۹ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
از تاریخ تصویب قانون برقراری عدالت آموزشی در پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی و تخصصی، مصوب سال ۱۳۸۹، سهمیه بندی در پذیرش دانشجو به جز موارد مصرح در این قانون ممنوع اعلام شده است و به موجب بند ۴ این ماده واحده برای مربیان رسمی صرفاً ده درصد سهمیه مازاد بر ظرفیت در مقطع دکتری تعریف شده است که کسب حداقل هشتاد درصد نمره آخرین فرد پذیرفته شده ضرورت دارد. از آنجا که مفاد بند ۳ آییننامه اعطای بورس داخل برای ارتقاء سطح علمی مربیان دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی، متضمن اعطای امتیازی فراتر از امتیاز مقرر در بند ۴ میباشد، مغایر قانون و خارج از حدود اختیار مرجع وضع آن است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
مرتضی علی اشراقی - هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری