رای شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۳۱۱۹۴۱ مورخ ۱۴۰۲/۰۲/۱۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۳۱۱۹۴۱
تاریخ دادنامه: ۱۲/۲/۱۴۰۲
شماره پرونده: ۰۱۰۶۴۹۹
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: تقاضای اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ نسبت به دادنامه شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۳۰۰ مورخ ۲۳/۱/۱۴۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
گردش کار: ۱- با شکایت سازمان بازرسی کل کشور و به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۳۰۰ مورخ ۲۳/۱/۱۴۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، دستورالعمل شماره ۱۰/۲۹۹۶۹۶-۲۵/۳/۱۳۹۸ شهرداری تهران در خصوص تشکیل کمیسیون حل اختلاف شهرداری تهران ابطال شد.
۲- متن رای شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۳۰۰ مورخ ۲۳/۱/۱۴۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شرح زیر است:
" اولاً: براساس اصل یکصد و پنجاه و نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مرجع رسمی تظلّمات و شکایات، دادگستری است و برمبنای اصل شصت و یکم قانون اساسی، اصولاً دادگاههای دادگستری عهدهدار حل و فصل دعاوی هستند و حتی تاسیس مراجع اختصاصی اداری برای رسیدگی به برخی دعاوی مطروحه بین مردم و دستگاه های دولتی به دلالت ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال ۱۳۷۹ منوط به حکم قانونگذار است که این امر در رای وحدت رویه شماره ۸۵-۲۹/۳/۱۳۶۹ و رای شماره ۲۶۸-۲۸/۷/۱۳۸۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز مورد تاکید قرار گرفته است و شهرداری ها براساس قوانین و مقررات حاکم و مشخصاً حکم مقرر در ماده ۵۵ قانون شهرداری، صلاحیت و اختیاری در خصوص تشکیل مراجع حل اختلاف ندارند. ثانیاً: قانونگذار براساس ماده ۳۸ آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب ۲۵/۱/۱۳۵۵ کمیسیون های داخلی قوه قانونگذاری وقت که به موجب ماده ۷ قانون اصلاح و تسری آییننامه معاملات شهرداری تهران مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات بعدی به شهرداری های مراکز استان ها، کلانشهرها و شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت مصوب ۴/۲/۱۳۹۰ اصلاح گردیده، مقرر کرده است که: «اختلافات ناشی از معاملات موضوع این آییننامه در هیات حل اختلافی با عضویت یک نفر قاضی دادگستری با انتخاب رئیس قوه قضائیه، یک نفر از اعضای شورای اسلامی شهر با انتخاب شورای مربوطه، نماینده شهرداری به انتخاب شهردار، نماینده بخشدار یا فرماندار حسب مورد و نماینده قانونی طرف قرارداد، قابل رسیدگی و حکم صادره از طرف قاضی جلسه برای طرفین لازمالاجرا است.» ثالثاً: براساس اصل یکصد و سی و نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: «صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن به داوری در هر مورد، موکول به تصویب هیات وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد...» و مقامات اداری نمیتوانند با تشکیل مراجع و کمیسیون های حل اختلاف نسبت به صلح دعاوی مربوط به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آنها به داوری اتّخاذ تصمیم نمایند. بنا به مراتب فوق، دستورالعمل شماره ۱۰/۲۹۹۶۹۶-۲۵/۳/۱۳۹۸ شهردار تهران در خصوص تشکیل کمیسیون حل اختلاف شهرداری تهران خارج از حدود اختیار و خلاف قانون است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود."
۳- متعاقباً بازرس قضایی و سرپرست معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب لایحه شماره ۲۵۴۳۱۷-۱۸/۸/۱۴۰۱، ابطال دستورالعمل شماره ۱۰/۲۹۹۶۹۶-۲۵/۳/۱۳۹۸ شهرداری تهران را از تاریخ تصویب و در اجرای ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری درخواست می کند که متن آن به قرار زیر است:
" رییس محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم
احتراماً پیرو نامه شماره ۱۸۳۷۹۹/۳۰۲-۳/۷/۱۴۰۰ پیرامون دستورالعمل شماره ۱۰/۲۹۹۶۹۶-۲۵/۳/۱۳۹۸ شهردار تهران که به منظور حل و فصل پرونده های مورد اختلاف تشکیل گردیده و بر اساس رای شماره ۳۰۰ مورخ ۱۸/۳/۱۴۰۱ [۲۳/۱/۱۴۰۱] هیات عمومی دیوان ابطال شده است. با توجه به اینکه بر مبنای دستورالعمل فوق، کمیسیون مزبور نسبت به اموال عمومی شهرداری تهران با توجیه میانجیگری و سازش تصمیم گیری نموده که باعث تضییع اموال شهرداری تهران شده است، اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره ۳۰۰ مورخ ۱۸/۳/۱۴۰۱ [۲۳/۱/۱۴۰۱] هیات عمومی دیوان مورد تقاضا میباشد. - بازرس قضایی و سرپرست معاونت حقوقی نظارت همگانی و امور مجلس"
۴- پرونده در اجرای فراز دوم ماده ۳۵ آییننامه اداره جلسات هیات عمومی و هیات های تخصصی بدواً به هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع میشود و با نظر اکثریت اعضاء هیات تخصصی مزبور (۱۱ نفر) مخالف اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و اقلیت اعضاء هیات تخصصی مزبور (۳ نفر) موافق اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در دستور کار جلسه هیات عمومی قرار میگیرد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۲/۲/۱۴۰۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
هیات عمومی دیوان عدالت اداری برمبنای رای شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۳۰۰ مورخ ۲۳/۱/۱۴۰۱ خود و برمبنای دلایل و مستندات مقرر در رای مذکور، حکم به ابطال دستورالعمل شماره ۱۰/۲۹۹۶۹۶-۲۵/۳/۱۳۹۸ شهردار تهران در خصوص تشکیل کمیسیون حل اختلاف شهرداری تهران صادر کرده است. با توجه به طرح تقاضای اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ نسبت به رای مزبور و تسری اثر ابطال مقرره موضوع آن رای به زمان تصویب، موضوع در جلسه مورخ ۱۲/۲/۱۴۰۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح شد و مورد بررسی قرار گرفت و اکثریت اعضای هیات عمومی دیوان عدالت اداری برمبنای اختیار حاصل از حکم مقرر در قسمت دوم ماده ۳۵ آییننامه اداره جلسات هیات عمومی و هیات های تخصصی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۳ با اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ نسبت به رای شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۳۰۰ مورخ ۲۳/۱/۱۴۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری موافقت نکردند./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری