رای شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۶۰۴۳۳۹ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۰۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۶۰۴۳۳۹

تاریخ دادنامه: ۹/۳/۱۴۰۲

شماره پرونده: ۰۱۰۵۰۲۳

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای سعید تیموری

طرف شکایت: وزارت آموزش و پرورش

موضوع شکایت و خواسته: ابطال شرط «تعهد مبنی بر ۱۰ سال خدمت در محل جغرافیایی مورد تقاضا» در قسمت سایر ضوابط بند (۱) دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش سال ۱۳۹۴

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال شرط «تعهد مبنی بر ۱۰ سال خدمت در محل جغرافیایی مورد تقاضا» در قسمت سایر ضوابط بند (۱) دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش سال ۱۳۹۴ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است:

" اینجانب سعید تیموری پس از قبولی در آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش به استخدام پیمانی شهر تهران درآمده ام. از آن وزارتخانه بابت اخذ اجباری تعهد ده ساله مبنی بر اینکه بدون هیچ قید و شرط و به مدت ده سال از تاریخ استخدام تقاضای نقل و انتقال به هیچ یک از ادارات کل آموزش و پرورش استان های دیگر یا مناطق تابعه استان محل استخدام یا شهرهای دیگر و همچنین انتقال برون استانی به سایر دستگاه ها و نهادها و شرکت ها و موسسات غیردولتی را نداشته باشم و پذیرش هرگونه درخواستی مبنی بر انتقال در مدت مذکور ممنوع خواهد بود، اعتراض دارم. دادخواهی بنده از این جهت است که در ضوابط استخدام مستخدمین پیمانی شرطی مبنی بر ارائه تعهد نامه محضری جهت سلب حق تقاضای ماموریت و انتقال وجود نداشته، موافقت با این امر در هر حال منوط به موافقت دستگاه محل استخدام است. مضاف بر اینکه قید چنین شرط و اخذ تعهدی مغایر با اصل ۳۳ قانون اساسی است. همچنین مواد ۴۸ و ۴۹ منشور حقوق شهروندی مصوب ۱۳۹۵ نیز بر این حق اساسی تاکید موکد دارند. ماده ۹۵۹ قانون مدنی نیز به صراحت اعلام نموده است که هیچ کس نمی تواند به طور کلی حق تمتع یا حق اجرای تمام یا قسمتی از حقوق مدنی را از خود سلب کند به طریق اولی هر شرطی که فردی را مجبور به سلب جزئی یا کلی حقوق کند خلاف قانون است. در آیین‌نامه پیمانی مصوب سال ۱۳۶۸ هیات وزیران شرطی مبنی بر ارائه تعهد محضری جهت خدمت در محل مورد تقاضا پیش بینی نشده و بر اساس قوانین و مقررات مذکور حق انتقال و جابه جایی کارمندان رسمی و پیمانی به رسمیت شناخته شده و مدت اشتغال کارمندان پیمانی ممکن است کمتر از ده سال باشد که در این صورت اساساً اشتغال اشخاص به مدت ده سال امکان پذیر نخواهد بود. بر اساس ماده ۲ آیین‌نامه استخدام پیمانی مدت قرارداد یک تا سه سال می‌باشد، بنابراین پیش بینی تعهد ده ساله از این جهت که بیش از مدت قرارداد است محمل قانونی ندارد. همچنین بر اساس ماده ۲ و ۳ آیین‌نامه اجرایی قانون متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش اخذ تعهد خدمت تنها از مستخدمین دولتی مجاز است که از مزایای این قانون از جمله دریافت حقوق در زمان تحصیل و سایر مزایا بهره مند می‌باشند. النهایه اخذ این تعهد مصداق تبعیض ناروا و خلاف حکم بند ۹ اصل ۳ قانون اساسی است و نیز بر اساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرای شماره ۱۳۲۹-۳/۷/۱۳۹۸، ۱۳۰۳-۵/۵/۱۴۰۰، ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۰۵۸-۱۱/۳/۱۴۰۰ و ۱۴۰۱۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۱۱۸ الی ۱۲۰-۲۰/۱/۱۴۰۱ شرط ارائه تعهد محضری مبنی بر عدم تقاضای انتقال در مدت معین پس از شروع به خدمت خلاف قانون تشخیص و ابطال شده است، لذا ابطال شرط مذکور مورد تقاضا می‌باشد."

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

اطلاعیه سازمان مدیریت و برنامه ریزی ریاست جمهوری در خصوص استخدام پیمانی در مشاغل آموزشی وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۴

" وزارت آموزش و پرورش به منظور تامین نیروی انسانی متعهد و کارآمد مورد نیاز، بر اساس مجوز شماره ۱۳۵۳۲-۷/۲/۱۳۹۴ سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و در چارچوب قانون مدیریت خدمات کشوری تعداد ۳۷۰۴ نفر، افراد واجد شرایط را از طریق برگزاری آزمون توانمندی های عمومی، تخصصی و مصاحبه، متناسب با نیازهای واحدهای آموزشی (دخترانه و پسرانه) طبق شرایط ذیل به صورت پیمانی در مشاغل آموزشی استخدام می‌نماید.

.........

سایر ضوابط

۱- از کلیه پذیرفته شدگان نهایی آزمون استخدامی، تعهد مبنی بر ۱۰ سال خدمت، در محل جغرافیایی مورد تقاضا اخذ می‌گردد."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۹/۳/۱۴۰۲ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً در قوانین و مقررات عمومی کشور از جمله قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال ۱۳۸۶ و آیین‌نامه استخدام پیمانی مصوب سال ۱۳۶۸ هیات وزیران شرطی مبنی بر ارائه تعهد محضری جهت خدمت در محل مورد تقاضا پیش‌بینی نشده و براساس قوانین و مقررات مذکور، حق انتقال و جابه جایی کارمندان رسمی و پیمانی به رسمیت شناخته شده و مدت اشتغال کارمندان پیمانی ممکن است کمتر از ده سال باشد که در این صورت اساساً اشتغال اشخاص به مدت ده سال امکانپذیر نخواهد بود. ثانیاً به موجب تبصره ۱ ماده ۸ آیین‌نامه استخدام پیمانی و اصلاحیه آن که موضوع تصویب‌نامه شماره ۳۴۸۸۳/ت۲۸۵۱۹ه- مورخ ۲۴/۶/۱۳۸۲ هیات وزیران است، کلّیه ضوابط و مقررات اداری و استخدامی مربوط به مستخدمین رسمی در مورد مستخدمین پیمانی نیز ملاک عمل بوده و مدت قرارداد کارکنان پیمانی نیز عملاً مقیّد به مدت پیمان است و پس از پایان مدت پیمان امکان عدم تمدید قرارداد آنها وجود دارد. ثالثاً براساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آرای شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۰۵۸ مورخ ۲۳/۱۱/۱۴۰۰ و شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۱۱۸ الی ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۱۲۰ مورخ ۲۰/۱/۱۴۰۱ این هیات، شرط ارائه تعهد محضری مبنی بر عدم تقاضای انتقال در مدت معین پس از شروع به خدمت خلاف قانون تشخیص و ابطال شده است. بنا به مراتب فوق، شرط تعهد ۱۰ ساله خدمت در محل جغرافیایی از قسمت سایر ضوابط بند ۱ دفترچه راهنمای ثبت نام آزمون استخدامی وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۴ خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود./

مهدی دربین

هیات عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری