رای شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۵۷۲۷۸۳ مورخ ۱۴۰۲/۰۶/۲۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۵۷۲۷۸۳

تاریخ دادنامه: ۲۱/۶/۱۴۰۲

شماره پرونده: ۰۱۰۵۳۸۶

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای یاشار یزدانی با وکالت آقای محمدرضا یزدانی

طرف شکایت: شورای اسلامی شهر بهاباد

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۲ تحت عنوان بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز واحدهای مسکونی و تجاری، بند ۷ تحت عنوان بهای آماده سازی زمین و بند ۹ تحت عنوان بهای خدمات استفاده از ساختمان های احداثی در کاربری های غیر مرتبط از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۱ شهرداری بهاباد

گردش کار: آقای محمدرضا یزدانی به وکالت از آقای یاشار یزدانی به موجب دادخواستی ابطال بند ۲ تحت عنوان بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز واحدهای مسکونی و تجاری، بند ۷ تحت عنوان بهای خدمات آماده سازی زمین، بند ۹ تحت عنوان بهای خدمات استفاده از ساختمان های احداثی در کاربری های غیر مرتبط و بند ۱۸ تحت عنوان عوارض نصب آنتن ها و دکل های مخابراتی تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۱مصوب شورای اسلامی شهر بهاباد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

"در خصوص بند ۲ (بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز واحدهای مسکونی و تجاری): هر چند در بند ۱۶ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، تعیین نرخ و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر ذکر شده است، لکن طبق بند (الف) ماده ۱۷۴ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک سیاست کلی، کاهش نرخ عوارض صدور پروانه ساختمانی در کاربری های مختلف مورد تاکید قرار گرفته اما در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیه های بعدی آن، عوارض فضای سبز شهری پیش بینی نشده است.

در خصوص بند ۷ (بهای خدمات آماده سازی زمین):

طبق بند ۱ ماده ۵۵ قانون شهرداری ها ایجاد خیابان ها، کوچه ها، میدان ها، باغ های عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوعه از وظایف شهرداری ها بوده و در قوانین فقط در تبصره ۳ ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها تنها در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری هزینه آماده سازی بر عهده مالکین بوده و لاغیر که در این خصوص نیز آراء مکرری از سوی هیات عمومی در ابطال مصوبات مشابه صادر گردیده است.

در خصوص بند ۹ (بهای خدمات استفاده از ساختمان های احداثی در کاربری های غیر مرتبط):

با عنایت به ضمانت اجراء تعیین شده در خصوص تخلفات ساختمانی به موجب بند ۲۴ ماده ۵۵ و تبصره های ماده ۱۰۰ قانون شهرداری وضع عوارض توسط شورای اسلامی در این خصوص خارج از صلاحیت شورای اسلامی می‌باشد.

به موجب ماده ۵ اصلاحی قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب ۱۳۵۱ بررسی و تصویب طرح های تفصیلی و تغییرات آن در هر استان به عهده کمیسیون ماده ۵ قانون یاد شده می‌باشد.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در موارد مشابه از جمله رای شماره ۲۱۸- ۹/۴/۱۳۸۷ و ۴۰۰ الی ۴۰۱-۹/۶/۱۳۹۵ حکم به ابطال اخذ عوارض بابت تغییر کاربری توسط شوراهای اسلامی صادر نموده است. لذا ابطال مصوبات مورد شکایت از تاریخ تصویب مورد استدعاست."

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

" تعرفه عوارض و بهای خدمات شهرداری بهاباد برای اجراء در سال ۱۴۰۱

۲- بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز واحدهای مسکونی و تجاری

توضیحات:

۱- مساجد و حسینیه ها که صرفاً استفاده مذهبی از آنها می‌شود از پرداخت بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز معاف می‌باشند.

۲- از ساختمان های بدون پروانه و مازاد بر پروانه، در زمان صدور گواهی عدم خلافی و پایانکار، بهای خدمات موضوع این ردیف اخذ خواهد شد.

- به علت عدم انجام ممیزی، بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز واحدهای مسکونی به صورت سالیانه مبلغ ۰۰۰/۴۵۰ ریال (چهارصد و پنجاه هزار ریال) واحدهای تجاری به صورت سالیانه مبلغ ۰۰۰/۶۰۰ ریال (ششصد هزار ریال) منظور می‌شود.

۷- بهای خدمات آماده سازی زمین

توضیح: ماده ۹۶ قانون شهرداری ها معابر عمومی، میدان ها، پیاده روها و خیابان های سطح شهر را که مورد استفاده عموم است ملک عمومی محسوب نموده و بر مالکیت شهرداری به اینگونه املاک تاکید شده و در همین راستا شهرداری طی سال های گذشته از طریق تملک و خرید اراضی، هزینه های بسیار گزافی را متحمل شده و در اجرای طرح ها و خدمات ارائه شده برای املاک در معابر، ارزش افزوده ایجاد شده لذا به منظور تامین بخشی از هزینه های انجام شده توسط شهرداری، خدمات آماده سازی زمین وصول می‌گردد.

- بهای خدمات آماده سازی زمین مسکونی (ریال): ۷p × عرصه

- بهای خدمات آماده سازی زمین تجاری، اداری، صنعتی و سایر (ریال): p ۹× عرصه

تبصره- حداقل pبرای کلیه واحدهای تجاری در خیابان امام خمینی- از میدان پرستار تا میدان شهدا (تقاطع خیابان شهید بهشتی) برابر با ۰۰۰/۳۰ ریال (سی هزار ریال) و از میدان شهدا (تقاطع خیابان شهیدبهشتی) تا تقاطع کوچه شهدای امینی پور برابر با ۰۰۰/۲۸ (بیست و هشت هزار ریال) و از تقاطع کوچه شهدای امینی پور تا میدان جانباز برابر با ۰۰۰/۲۵(بیست و پنج هزار ریال)و از میدان جانباز تا انتهای بلوار شهید جلیلی برابر با ۰۰۰/۲۲ ریال (بیست و دو هزار ریال) و در مابقی معابر شهر برابر با ۰۰۰/۲۰ ریال (بیست هزار ریال) می‌باشد. مسکونی ویلایی برابر با ۵۰۰/۷ ریال (هفت و پانصد هزار ریال)، دفاتر تجاری و کار و صنعتی، هتل و مهمانپذیر، سیاحتی، فرهنگی، آموزشی و ورزشی، درمانی، تجهیزات و تاسیسات شهری برابر با ۰۰۰/۱۵ ریال (پانزده هزار ریال) و ادارات دولتی و آپارتمان های مسکونی برابر با ۰۰۰/۱۵ ریال (پانزده هزار ریال) می‌باشد.

۹- بهای خدمات استفاده از ساختمان های احداثی در کاربری های غیر مرتبط

توضیحات:

۱- بهای خدمات این ردیف به صورت سالیانه (سال تقویمی) است و مشمول املاک با کاربری غیر تجاری می‌باشد و در زمان مطالبه شهرداری و یا هنگام صدور هرنوع گواهی برای مالک و یا مستاجر دریافت می‌گردد. این بهای خدمات مشمول ساختمان هایی که دارای پروانه مربوطه نمی شود. اخذ بهای خدمات توسط شهرداری هیچ گونه امتیازی برای ملک محسوب نمی شود و در صورت درخواست تغییر کاربری طبق مقررات اقدام خواهد شد.

۲- در خصوص مواردی که درخواست مجوز از شهرداری جهت فعالیت به صورت موقت (تا پایان سال تقویمی) می‌شود صدور مجوز با اخذ استعلام از اداره اماکن و رضایت مالکین مجاور صورت می‌گیرد.

۳- در صورتی که محل کسب دایر باشد و نارضایتی و یا مخالفتی از طرف مالکین مجاور با ادامه فعالیت مطرح نشده باشد، شهرداری با وصول بهای خدمات مزبور، مانع ادامه فعالیت نخواهد شد.

۴- در صورتی که محل کسب دایر باشد و مزاحمت برای مالکین مجاور ایجاد شده باشد، جهت رفع مزاحمت، شهرداری به استناد تبصره ذیل بند ۲۴ ماده ۵۵ قانون شهرداری ها اقدام به ارجاع پرونده به کمیسیون ماده صد می‌نماید.

۵- ساختمان های متعلق به مساجد و حسینیه ها که وقف آنها می‌باشند و همچنین ساختمان موسسات قرآنی معتبر و مکتب خانه ها که در آنها آموزش قرآن داده می‌شود از پرداخت بهای خدمات کاربری غیر مرتبط معاف می‌باشند.

۶- آموزشگاه های خیاطی زنانه، آرایشگری زنانه، قالی بافی و مشاغل خانگی که توسط سازمان فنی و حرفه ای به عنوان مشاغل خانگی شناخته می‌شوند از پرداخت بهای خدمات کاربری غیر مرتبط معاف می‌باشند.

۷- باشگاه های ورزشی با مجوز و با تایید اداره کل تربیت بدنی از پرداخت بهای خدمات کاربری غیر مرتبط معاف می گردند.

بهای خدمات استفاده از ساختمان های احداثی در کاربری های غیر مرتبط:

به ازای هر متر مربع مساحت زیربنا برابر p و حداقل p برابر با ۰۰۰/۱۷ ریال (هفده هزار ریال) می‌باشد.- شورای اسلامی شهر بهاباد"

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نشده است.

در اجرای ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۱۷۸۸۰۸ مورخ ۹/۵/۱۴۰۲ بند ۱۸ تحت عنوان عوارض نصب آنتن ها و دکل های مخابراتی تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۱ مصوب شورای اسلامی شهر بهاباد را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به دلیل عدم اعتراض از سوی رئیس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

«رسیدگی به ابطال بند ۲ تحت عنوان بهای خدمات توسعه و نگهداری فضای سبز واحدهای مسکونی و تجاری، بند ۷ تحت عنوان بهای خدمات آماده سازی زمین و بند ۹ تحت عنوان بهای خدمات استفاده از ساختان‌های احداثی در کاربری های غیر مرتبط تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۱ مصوب شورای اسلامی شهر بهاباد در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت.»

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۱/۶/۱۴۰۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً به موجب لایحه قانونی شمول قانون استخدام کشوری (غیر از شهرداری پایتخت) درباره کارکنان شهرداریهای سراسر کشور مصوب ۲۷/۶/۱۳۵۸ شورای انقلاب، شهرداریهای سراسر کشور به غیر از شهرداری پایتخت مشمول قانون استخدام کشوری و از لحاظ ضوابط پرداخت با توجه به ماده ۱۲ قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت مصوب ۱۳/۶/۱۳۷۰ مشمول این قانون هستند و در نتیجه پرداخت مزایای دیگری به جز آنچه در قوانین فوق پیش‌بینی شده به کارکنان شهرداریها منوط به تصویب قانونگذار است. ثانیاً با توجه به اینکه ماده ۴۱ قانون استخدام کشوری صرفاً ناظر به مستخدمینی است که منشا خدمات برجسته می‌شوند، متن مقرره مورد شکایت منطبق با ماده فوق نیست. ثالثاً در ماده ۴۱ قانون استخدام کشوری صرفاً با تصویب هیات وزیران می‌توان تا دو برابر مجموع حقوق و مزایای یک ماه را به مستخدمین مشمول ماده مذکور پرداخت نمود و این در حالی است که در مصوبه مورد شکایت برای پرداخت این سقف چنین امری پیش‌بینی نشده است. رابعاً هرچند مطابق بند ۱۲ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران تصویب بودجه، اصلاح و متمم بودجه و تفریغ بودجه سالانه شهرداری و موسسات و شرکتهای وابسته به شهرداری با رعایت آیین‌نامه مالی شهرداری از وظایف ذاتی شورای اسلامی شهر است، لیکن شورای اسلامی شهر درآمد و هزینه‌کرد را تصویب می‌نماید و در زمینه پرداخت مزایا به کارکنان شهرداریها اختیاری ندارد و ضوابط پرداخت حقوق و مزایا در شهرداریها نیز تابع قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت بوده و هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس دادنامه شماره ۱۲۹۵- ۱۲۹۴ مورخ ۱۹/۷/۱۴۰۱ اعلام کرده است که وضع ضوابط و دستورالعمل در خصوص حقوق و مزایای مدیران و کارکنان شهرداری توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مفاد آرای شماره ۳۳۳۵ مورخ ۲۸/۱۲/۱۳۹۸ و شماره ۴۲۷ مورخ ۳/۳/۱۴۰۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز موید مراتب مذکور است. با توجه به دلایل فوق، بند ۵ و تبصره ذیل آن از بخش (الف) فصل سوم بخشنامه بودجه سال ۱۴۰۲ شهرداریهای کشور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رای براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۰/۲/۱۴۰۲) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./

حکمتعلی مظفری

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری