رای شماره ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۲۸۰۲۱۸۵ مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳ هیات عموعی دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۲۸۰۲۱۸۵

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۳/۱۱/۲۳

شماره پرونده: ۰۲۰۷۸۰۴

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای سید امیرحسین حسینی چالشتری

طرف شکایت: ۱- اداره کل راه و شهرسازی استان چهار محال و بختیاری ۲- شهرداری شهرکرد

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره ۳ بند ۳-۹-۷ طرح تفصیلی شهرکرد و محلات الحاقی (مهدیه- اشکفتک- چالشتر) در خصوص ضوابط احداث مصوب سازمان مسکن و شهرسازی استان چهارمحال و بختیاری

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره ۳ بند ۳-۹-۷ طرح تفصیلی شهرکرد و محلات الحاقی (مهدیه- اشکفتک- چالشتر) در خصوص ضوابط احداث مصوب سازمان مسکن و شهرسازی استان چهارمحال و بختیاری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

" ۱- با توجه به نظر فقهی مسلم «لاضرر و لاضرار»، گرفتن حق که مستلزم ضرر به حقوق مسلم مالکیت مجاورین باشد خلاف مسلم شرع مقدس می‌باشد؛ و از طرف دیگر خلاف مواد ۳۰۱، ۳۰۲ و ۳۰۳ قانون مدنی در جلوگیری از تجاوز به حقوق و اموال دیگران است.

۲- مطابق نظریه فقهی «الناس مسلطون علی اموالهم» هیچ کس شرعاً نمی‌تواند حقوق مالکانه اشخاص دیگر را سلب نماید.

۳- با عنایت به تبصره ۳ بند ۳- ۹- ۷ طرح تفصیلی شهرکرد که در آن میزان عقب نشینی ملک جنوبی از جهت شمال تعیین و در آن با تاکید بر عدم سایه اندازی ایجاد یک شکست ۴۵ درجه در جهت تامین نور ملک شمالی با رعایت حداکثر کد ارتفاعی منطقه صرفاً به منظور نورگیری ملک شمالی الزامی دانسته شده است که این مساله در تعارض جدی با حقوقات مسلم ملک جنوبی می‌باشد و با عنایت به وجود مساله ای مشابه با موارد فوق الذکر در ملک اینجانب مستدعی است نسبت به ابطال تبصره ۳ بند ۳- ۹- ۷ طرح تفصیلی شهرکرد که عیناً مشابه با ابطال موضوع بند ۶- ۸ ضوابط طرح بازنگری طرح تفصیلی شهر اصفهان مصوب ۱۳۹۷/۰۴/۰۳ مورد توافق آرای دیوان عدالت اداری و فقهای شورای نگهبان گردیده است، اقدام عاجل صورت پذیرد."

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

" طرح تفصیلی شهر شهرکرد و محلات الحاقی (مهدیه، اشکفتک، چالشتر) ضوابط ساختمانی و شهرسازی (مرحله دوم) سازمان مسکن و شهرسازی استان چهارمحال و بختیاری

.............................

۳-۹-۷) احداث بنا در کلیه قطعات نمی‌تواند ارتفاعی بیشتر از ۴۰ درصد طول پلاک متصل (شمالی- جنوبی، شرقی- غربی) آن را داشته باشد و در صورت احداث طبقات بایستی تا رسیدن به میزان ۴۰ درصد طول پلاک متصل عقب نشینی نماید تا زاویه ۴۵ درجه تابش خورشید آزاد بماند.

.............................

تبصره ۳: در همه شرایط و در حالتی که دو پلاک متصل به هم، هم جهت نباشد، رعایت زاویه ۴۵ درجه تابش خورشید برای پلاک مورد نظر الزامی است."

در پاسخ به شکایت مذکور، اداره کل راه و شهرسازی استان چهارمحال و بختیاری به موجب لایحه شماره ۱۴۰۳۲۲۰۴۱۲۵۲۶۴۳۹ مورخ ۱۴۰۳/۰۱/۱۶ توضیح داده است که:

" ضوابط طرح تفصیلی شهر شهرکرد به تایید کمیسیون های مربوطه از جمله کمیسیون ماده ۵ استان رسیده و توسط استاندار وقت جهت اجرا به شهرداری ابلاغ گردیده که براساس ماده ۷ قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب ۱۳۵۱/۱۲/۲۲ شهرداری مکلف به اجرای مصوبات مذکور می‌باشد. شایان ذکر است ضابطه مورد درخواست در کلیه طرح های تفصیلی مصوب کمیسیون ماده ۵ استان لحاظ گردیده و در صدور کلیه پروانه های ساختمانی صادره ملاک عمل شهرداران قرار گرفته است. علی هذا با عنایت به مراتب معنونه فوق رد شکایت شاکی مورد استدعاست."

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمایم آن برای طرف دیگر شکایت (شهرداری شهر شهرکرد) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگریده است.

در خصوص ادعای شاکی مبنی بر مغایرت مقرره مورد شکایت با موازین شرعی، قایم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره ۱۰۲/۴۴۳۲۴ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۱۸ اعلام کرده است که:

" عطف به نامه شماره ۰۲۰۷۸۰۴ مورخ ۱۴۰۳/۰۷/۱۷؛

موضوع تبصره ۳ بند ۳- ۹- ۷ طرح تفصیلی شهر شهرکرد و محلات الحاقی در خصوص ضوابط احداث، در جلسه مورخ ۱۴۰۳/۰۸/۲۰ فقهای معظم شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت که به موجب شرح ذیل اعلام نظر می‌گردد:

- همان گونه که در مصوبه مشابه دیگری (نظر شماره ۹۶/۱۰۲/۲۳۷۸ مورخ ۱۳۹۶/۰۶/۰۷) این اشکال بیان شد، اطلاق مصوبه در مواردی که نور متعارف پلاک مجاور با توجه به موقعیت و محل ملک مزبور، از طرق دیگری تامین شود و یا ضرری که مالک مواجه با محدودیت ساخت از جهت محدودیت در ساخت طبقات مجاز مطابق ضوابط آن منطقه با آن مواجه می‌شود، بیشتر یا مساوی ضرری باشد که بر فرض ساختن طبقات مزبور، متوجه مالک پلاک مجاور از جهت کمبود نور ساختمان می‌شود، خلاف موازین شرع شناخته شد."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

قایم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره ۱۰۲/۴۴۳۲۴ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۱۸ در رابطه با جنبه شرعی مقرره مورد شکایت اعلام کرده است که: «همان گونه که در مصوبه مشابه دیگری (نظر شماره ۹۶/۱۰۲/۲۳۷۸ مورخ ۱۳۹۶/۰۶/۰۷) این اشکال بیان شد، اطلاق مصوبه در مواردی که نور متعارف پلاک مجاور با توجه به موقعیت و محل ملک مزبور، از طرق دیگری تامین شود و یا ضرری که مالک مواجه با محدودیت ساخت از جهت محدودیت در ساخت طبقات مجاز مطابق ضوابط آن منطقه با آن مواجه می‌شود، بیشتر یا مساوی ضرری باشد که بر فرض ساختن طبقات مزبور، متوجه مالک پلاک مجاور از جهت کمبود نور ساختمان می‌شود، خلاف موازین شرع شناخته شد.» بنابراین در اجرای حکم مقرر در ماده ۸۷ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ مبنی بر لزوم تبعیت هیات عمومی دیوان عدالت اداری از نظر فقهای شورای نگهبان در خصوص جنبه شرعی مقررات اجرایی، اطلاق تبصره ۳ بند ۳-۹-۷ طرح تفصیلی شهرکرد و محلات الحاقی در خصوص ضوابط احداث در حد مقرر در نظریه فقهای شورای نگهبان خلاف شرع بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۷ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ بطلان آن از تاریخ تصویب اعلام می‌شود. این رای براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۰۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./

احمدرضا عابدی

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری