رای شماره ۱۴۲۰۳۱۳۹۰۰۰۲۱۲۰۷۲۷ مورخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۱۴۲۰۳۱۳۹۰۰۰۲۱۲۰۷۲۷
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۲/۰۸/۱۶
شماره پرونده: ۰۱۰۶۲۶۰
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای محمدرضا بهرامی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴ و بندهای ۱ و ۳ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰-۱۴۰۱/۰۷/۰۶ سازمان تامین اجتماعی
گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۹۹۵۵-۱۴۰۰/۰۹/۲۹ و بند ۱ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴ و بندهای ۱ و ۳ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰-۱۴۰۱/۰۷/۰۶ سازمان تامین اجتماعی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
" اینجانب فرزند ایثارگر جنگ تحمیلی از آبان سال ۱۴۰۰ به عنوان پزشک و پزشک خانواده در درمانگاه شهدای گمنام شهرستان ممسنی در حال خدمت رسانی و ویزیت بیماران می باشم. حسب بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ استحقاق استخدام در سازمان طرف شکایت را دارم. شرط تمام وقت بودن به موجب دادنامه های ۱۰۰۸ الی ۱۰۳۵-۱۴۰۱/۰۶/۰۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری منتفی شده است لذا تقاضای ابطال بخشنامه های مورد شکایت را دارم. "
در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شده، وی به موجب لایحه ای که به شماره ۳۱۶۷۶-۱۴۰۱/۱۲/۲۱ ثبت دفتر هیات عمومی و هیات های تخصصی دیوان عدالت اداری شده توضیح داده است که:
" بخشنامه های مورد شکایت مغایر با بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ و بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ در راستای اجرای بند (د) ماده ۸۷ قانون برنامه ششم توسعه مقرر شده دستگاه های مشمول ماده ۲ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران که با عناوین مختلف در دستگاه های موضوع قانون مذکور شاغل هستند و رابطه شغلی آنها به صورت پیمانی، قرارداد انجام کار معین یا شرکتی میباشند یا طی مراحل گزینش با رعایت تبصره ۲ و بند (و) و ماده ۴۴ قانون برنامه پنجساله توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۹/۱۰/۱۵ به صورت استخدام رسمی اقدام نماید. (با توجه به اینکه در بند قانونی مذکور بعد از عبارت رابطه شغلی آنها به صورت پیمانی، قرارداد انجام کار معین، یا شرکتی میباشد عبارت و یا از محل اعتبارات جاری و تبصره ماده ۳۲ و ماده ۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری و اجرای بند فوق از قانون بودجه سال ۱۴۰۰ مقید به خدمت تمام وقت نشده است، بنابراین حکم بند قانونی یاد شده شامل افرادی نیز هست که به صورت ساعتی بکارگیری شده اند و در نتیجه بندهای شامل شرط تمام وقت بودن در بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴ و بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰-۱۴۰۱/۰۷/۰۶ مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی مغایر بندهای قانونی ذکر شده در بالا میباشد. "
متن بخشنامه های مورد شکایت به شرح زیر است:
الف- بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴ سازمان تامین اجتماعی
" حوزه: معاونت توسعه مدیریت و منابع انسانی
موضوع: استخدام و تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای غیر رسمی ایثارگر شاغل به استناد بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور
مدیران کل تامین اجتماعی استان ها
مدیران درمان تامین اجتماعی استان ها
با عنایت به بخشنامه مشترک شماره ۱۳۷۵۸-۱۴۰۰/۰۳/۱۹ سازمان اداری و استخدامی و سازمان برنامه و بودجه کشور و در راستای اجرای تکلیف بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور و بند ۸ دو هزار و دومین صورتجلسه مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۰۱ هیات مدیره، بدین وسیله بخشنامه استخدام و تبدیل وضعیت ایثارگران به رسمیقطعی به شرح ذیل جهت اجرا ابلاغ میگردد:
۱- مشمولان این بخشنامه عبارتند از مشمولین ذیل که در زمان تصویب قانون مذکور (۱۳۹۹/۱۲/۲۶) به صورت تمام وقت در یکی از حالات رسمیآزمایشی، پیمانی، قرارداد ماده ۲۰ آییننامه استخدامی و شرکتی برای انجام فعالیت های جاری در واحدهای سازمانی بکارگیری و قرارداد آنان در سال جاری تمدید و در حال حاضر نیز اشتغال به کار دارند.
مشمولین ماده ۲۱ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران عبارتند از:
الف) خانواده شهدا شامل: پدر، مادر، همسر، فرزند، برادر و خواهر شهید.
ب) جانبازان: فرزند جانباز (با هر درصد جانبازی)، همسر جانباز ۲۵ درصد و بالاتر.
ج) آزادگان: فرزند آزاده (با هر مدت اسارت)، همسر آزاده بالای یک سال اسارت.
د) رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه، همسر و فرزندان آنان (سه چهارم مدت حضور غیر داوطلبانه در جبهه، داوطلبانه محسوب میشود.)
..........- سازمان تامین اجتماعی "
ب- بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰-۱۴۰۱/۰۷/۰۶ سازمان تامین اجتماعی
" حوزه: معاونت اقتصادی و سرمایه گذاری
موضوع: استخدام/تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای ایثارگر غیر رسمی
مدیران عامل شرکت ها و موسسات تابعه
پیرو بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۹۹۵۵-۱۴۰۰/۰۹/۲۹ (موضوع استخدام و تبدیل وضعیت استخدامی نیروهای غیر رسمی ایثارگر به استناد بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور) و با توجه به بخشنامه شماره ۶۸۱۳۵-۱۴۰۰/۱۲/۰۴ سازمان اداری و استخدامی کشور و بخشنامه مشترک شماره ۶۹۴۰۵-۱۴۰۰/۱۲/۰۹ سازمان مذکور و سازمان برنامه و بودجه کشور و بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور و همچنین ابهامات مطروحه از سوی واحدهای تابعه، بدین وسیله ضمن تاکید بر اجرای سایر مفاد بخشنامه صدرالاشاره، استخدام/تبدیل وضعیت استخدامی مشمولین ذیل، امکان پذیر میباشد:
۱- کلیه مشمولین بخشنامه فوق الذکر که تا پایان بهمن ماه سال ۱۴۰۰ به صورت تمام وقت اشتغال به کار داشته و دارند.
.............
۳- پزشکان ایثارگر مشمول شاغل در قالب قرارداد (ساعتی/پرکیس) که قرارداد منعقده با آنان به صورت تمام وقت (۱۷۵ ساعت در ماه) بوده، مشروط به اینکه میانگین ساعت کارکرد آنان در سال جاری (تاکنون) حداقل ۱۵۵ ساعت در ماه باشد.
...........- سازمان تامین اجتماعی "
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل امور حقوقی و قوانین سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره ۷۱۰۰/۱۴۰۱/۷۵۶۰ - ۱۴۰۱/۱۱/۱۹توضیحاتی داده که خلاصه آن به قرار زیر است:
" در خصوص ابطال بندهای ۱ و ۳ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰-۱۴۰۱/۰۷/۰۶ سازمان تامین اجتماعی: بخشنامه مذکور در خصوص تبدیل وضعیت نیروهای ایثارگر شاغل در شرکت ها، موسسات و بانک های تابعه است و اساساً ارتباطی با شرح شکایت شاکی ندارد. علی ای حال به استحضار می رساند: بند ۱ بخشنامه مورد اعتراض منطبق با بند (و) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ میباشد. با توجه به نص صریح قانون شکایت شاکی در این خصوص اجتهاد در برابر نص میباشد. منظور از بند ۳ بخشنامه مذکور آن دسته از پزشکان برون سازمانی هستند که قرارداد کار یا مشابه آن با سازمان تامین اجتماعی ندارند، بلکه قرارداد مشارکت مدنی تحت عنوان «قرارداد حق الزحمه کار اضافی» با ریاست بیمارستان منعقد می نمایند. قرارداد مورد استناد شاکی «قرارداد پرکیس» یا قرارداد حق الزحمه کار اضافی است که مطابق آراء متعدد قطعی صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله آراء شماره ۶۳۰-۱۳۹۲/۰۹/۱۱، ۱۰۰۸-۱۴۰۱/۰۶/۰۸ و رای شماره ۸۱-۱۳۹۷/۰۴/۳۱ هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی قرارداد مشارکتی بوده و فاقد هرگونه حقوق اداری و استخدامی است و دارای ماهیت خاص است.
بنابراین درج شرط دارا بودن قرارداد پرکیس تا سقف حداقل ۱۷۵ ساعت در ماه و متعاقب آن احراز حداقل ۱۵۵ ساعت کارکرد در ماه جهت تبدیل وضعیت، به مثابه اشخاص دارای قرارداد کار تمام وقت، مصوبه هیات مدیره این سازمان بوده و از حیث تمثیل میباشد.
در خصوص بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴ سازمان تامین اجتماعی لازم به ذکر است با توجه به تصویب قانون بودجه سال ۱۴۰۱ و تصویب بخشنامه جدید سازمان امور اداری و استخدامی، سازمان تامین اجتماعی بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۱۱۳۵-۱۴۰۱/۰۲/۰۱ را تصویب نموده که جایگزین بخشنامه معترض عنه (بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴) میباشد و در حال حاضر بخشنامه مورد اعتراض به دلیل تغییر قوانین و مقررات اجرایی نمی گردد و بخشنامه جدید ملاک و مناط اعتبار است. با عنایت به مطالب معروضه و دفاعیات رد شکایت شاکی مورد استدعا میباشد. "
در اجرای ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری پرونده به هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری ارجاع و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۹۰۳۸۱۵-۱۴۰۲/۰۷/۲۴ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۹۹۵۵-۱۴۰۰/۰۹/۲۹ سازمان تامین اجتماعی را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.
رسیدگی به بند یک بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷-۱۴۰۰/۰۹/۰۴ و بندهای ۱ و ۳ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰-۱۴۰۱/۰۷/۰۶ سازمان تامین اجتماعی در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۲/۰۸/۱۶ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس دادنامه شماره ۱۰۰۸ الی ۱۰۳۵ مورخ ۱۴۰۱/۰۶/۰۸ اعلام کرده است که اجرای حکم بند (د) تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور مقیّد به خدمت تمام وقت نشده و به همین لحاظ شرط خدمت تمام وقت را در بند ۲ قسمت (ج) بخشنامه شماره ۷۱۰/۲۰ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۲ وزارت آموزش و پرورش و ماده ۲ بخشنامه شماره ۱۳۷۵۸ مورخ ۱۴۰۰/۰۳/۱۹ مشترک سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور خلاف قانون تشخیص و ابطال کرده است، بنابراین بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۰/۸۶۸۷ مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۱۴ و بندهای ۱ و ۳ بخشنامه شماره ۱۰۰۰/۱۴۰۱/۷۵۸۰ مورخ ۱۴۰۱/۰۷/۰۶ سازمان تامین اجتماعی به لحاظ مقیّد کردن خدمت مشمولین بخشنامهها به خدمت تمام وقت با مفاد رای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایرت دارد و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود. این رای براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۰۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری