رای وحدت رویه شماره ۱۴۲۴ تا ۱۴۳۶ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۲۴ الی ۱۴۳۶

تاریخ دادنامه: ۱۶/۱۰/۱۳۹۹

شماره پرونده: ۹۹۰۱۳۳۷، ۹۹۰۱۳۲۸، ۹۹۰۱۳۱۵، ۹۹۰۰۹۰۵، ۹۹۰۰۸۹۰، ۹۹۰۰۲۷۸، ۹۹۰۰۲۷۷

۹۹۰۲۵۴۳، ۹۹۰۲۵۴۱، ۹۹۰۲۵۳۹، ۹۹۰۲۵۳۶، ۹۹۰۲۵۳۵، ۹۹۰۱۴۴۳

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

اعلام کننده تعارض: آقایان حمزه باولی، عبدالرضا فتحی ظلم آبادی، نجات حدیدی، کیوان دیبادین، یداله کامران پور، شیداله عابدی ورکی، اکبر قربانی ورکی، حسین اخوتیان، علی امینی و خانم ها معصومه باولی، طوبی کیانی زاده و اداره کل میراث فرهنگی، سازمان گردشگری و صنایع دستی استان ایلام

موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری

گردش کار: در خصوص دادخواست اشخاص، شعب دیوان عدالت اداری در خصوص مفهوم موظّف و داوطلبانه بودن مستخدم، در مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی طبق محل خدمت مندرج در احکام کارگزینی نسبت به پرداخت حق مرخصی و فوق العاده جذب مناطق محروم، استنباط های متفاوتی داشته اند که منجر به صدور آراء متعارض گردیده است.

گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:

شعبه ۲۶ بدوی دیوان عدالت اداری در مورد دادخواست های آقا و خانم حمزه و معصومه باولی به موجب دادنامه های شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۰۱۰۱۶۰۱ و ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۰۱۰۱۶۰۰-۲۶/۹/۱۳۹۷ به شرح زیر با این استدلال رای صادر کرده است:

به موجب ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی و ایضاً بند ۳ مصوبه شماره ۲۳۲۴۷/ت۲۱۵-۱۲/۶/۱۳۷۳ مزایای پرداخت حق مرخصی و فوق العاده جذب در قانون صدرالذکر صرفاً به مستخدمین رسمی و پیمانی که به صورت داوطلبانه در مناطق مورد نظر قانونگذار مشغول خدمت بوده اند خواهد شد. با توجه به اینکه در تبصره ۴ ماده ۴۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، قانونگذار نیز تعیین محل خدمت کارمندان رسمی و پیمانی را به عهده دستگاه اجرایی و پیمان نامه منعقده فیمابین طرفین گذاشته است بنابراین اثبات این امر که کارمند پس از تعیین محل خدمت خود توسط دستگاه اجرایی مربوطه در منطقه غیرمحروم و غیرجنگی با اظهار تمایل و به صورت داوطلبانه در مناطق محروم و جنگی مشغول خدمت بوده نیاز به دلیل و مدرک دارد که از ناحیه شاکی ارائه نگردیده علیهذا شکایت غیر وارد است.

رای شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۰۱۰۱۶۰۱-۲۶/۹/۱۳۹۷ در شعبه ۲۴ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری مورد تایید قرار گرفته است.

اما رای شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۰۱۰۱۶۰۰-۲۶/۹/۱۳۹۸۷ در شعبه ۲۹ تجدیدنظر با اضافه کردن توضیحاتی مورد تایید قرار گرفته است:

با توجه به تصویر احکام کارگزینی وی که پیوست پرونده می‌باشد. نظر به اینکه نامبرده به عنوان بهورز برای خدمت در خانه بهداشت روستای چمه شهرستان صحنه به استخدام درآمده است و وضعیت استخدامی وی مشمول ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم دورافتاده و... مصوب ۷/۱۲/۱۳۶۷ بوده و در واقع خدمت وی در آن محل داوطلبانه نبوده بلکه برای خدمت در محل مذکور استخدام شده است تجدیدنظرخواهی غیر وارد تشخیص می‌شود به استناد مواد ۷۱ و ۱۲۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ناظر به ماده ۳۴۹ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و دادنامه شماره ۱۱۳-۲۱/۸/۱۳۷۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، ضمن رد تجدیدنظر خواهی به عمل آمده، دادنامه تجدیدنظر خواسته را نتیجاً تایید و ابرام می‌نماید. رای صادره قطعی است.

در ضمن دادنامه های ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۲۲۰۲۲۰۵-۱۸/۹/۱۳۹۸، ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۲۲۰۱۰۵۶-۹/۵/۱۳۹۸، ۴۲ بدوی دیوان عدالت اداری به ترتیب در شعب ۳۰ و ۲۵ تجدیدنظر به موجب دادنامه های شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۵۸۰۰۳۳۷-۱۰/۱/۱۳۹۹ و ۹۹۰۹۹۷۰۹۶۰۰۰۰۴۰۷-۱۴/۲/۱۳۹۹ تایید شده است.

همچنین شعبه ۲۵ بدوی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۲۷۰۲۲۳۹-۲۸/۱۰/۱۳۹۳ با این استدلال که: مستفاد از ماده ۱ قانون جذب نیروی انسانی به مناطق محروم و دورافتاده مصوب ۷/۱۲/۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی و بند ۳ مصوبه شماره ۲۳۳۴۷/ت۲۱۵ه--۱۲/۶/۱۳۷۳ هیات وزیران اولاً: در دهستان های محروم خدمت نمایند. ثانیاً: به صورت داوطلبانه در منطقه محروم مشغول خدمت باشند رای به رد شکایت صادر کرده است و به تایید شعبه ۲۷ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به دلیل اعتراض در خارج از مهلت قانونی رسیده است.

شعبه ۴۲ بدوی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۲۲۰۲۱۸۳-۱۸/۹/۱۳۹۸ بااین استدلال که: طبق ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم دورافتاده مصوب ۷/۱۲/۱۳۶۷ کسانی که طبق قوانین موضوعه کشور موظف به انجام وظیفه در این مناطق هستند از شمول فوق العاده های مرخصی استحقاقی و پاداش مستثنی هستند رای به رد شکایت صادر کرده و به تایید شعبه ۲۸ تجدیدنظر به دلیل اعتراض در خارج از مهلت قانونی رسیده است.

شعبه ۳۶ بدوی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۷۰۰۲۷۰۷-۱۸/۹/۱۳۹۷ با این استدلال که: به موجب حکم مقرر در ماده نخست قانون جذب و نگهداری نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده مناطق جنگی مصوب ۱۳۶۷، به مستخدمین در حال خدمت فوق العاده ای تحت عنوان فوق العاده جذب و نگهداری پرداخت و استفاده از یک ماه مرخصی استحقاقی پیش بینی شده است رای به ورود شکایت صادر کرده است اما در شعبه ۲۹ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۵۹۹۰۲۳۶۹-۱/۷/۱۳۹۸ با این استدلال که:

چون به عنوان بهورز برای خدمت در مرکز بهداشتی و درمانی بیستون شهرستان کرمانشاه به استخدام درآمده است و وضعیت استخدامی وی مشمول ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و... مصوب سال ۱۳۶۷ بوده و در واقع خدمت وی داوطلبانه نبوده، بلکه برای خدمت در محل استخدام شده است، ضمن نقض رای شعبه بدوی، رای به رد شکایت صادر کرده است.

شعبه ۲۷ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در مورد دادخواست های آقایان تیمور نوری و جهاندار مهرابی به موجب دادنامه های شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۵۶۰۰۰۶۱۵-۲۲/۲/۱۳۹۸ و ۹۸۰۹۹۷۰۹۵۶۰۰۰۰۶۲-۲۰/۱/۱۳۹۸ ضمن نقض دادنامه های شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۰۱۰۱۶۴۳-۲۶/۹/۱۳۹۷ و ۹۷۰۹۹۷۰۹۰۰۱۰۱۵۹۰-۲۵/۹/۱۳۹۷ شعبه ۲۶ بدوی دیوان عدالت اداری با استدلال زیر چنین رای صادر کرده است:

حکم مقرر در ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی مصوب سال ۱۳۶۷ مبنی بر استثناء کارمندان موظف به خدمت در مناطق یاد شده از مزایای قانون مورد اشاره مستلزم آنست تا کارمند طبق قانون خاص موظف به خدمت در مناطق مرقوم باشد که این امر البته با ارائه مدارک و دلایل قانونی توسط اداره متبوع مستخدم قابل اثبات است و چون مدرکی دال بر موظف بودن اشتغال تجدیدنظرخواه در مناطق مذکور توسط تجدیدنظر خوانده ارائه نگردیده لذا حسب احکام کارگزینی استحقاق برخورداری از موضوع خواسته را به دلیل خدمت در مناطق مورد ادعا دارا بوده در نتیجه با احراز مغایرت دادنامه معترض عنه با موازین قانونی مستنداً به ماده ۷۱ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ و مواد ۱ و ۲ قانون صدرالذکر ضمن نقض آن حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می‌شود. این رای قطعی است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۶/۱۰/۱۳۹۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

الف- تعارض در آراء محرز است.

ب- با توجه به اینکه اولاً: در قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی مصوب ۷/۱۲/۱۳۶۷ از واژه «داوطلبانه» استفاده نشده است و قید «داوطلبانه» فقط در مصوبه شماره ۲۳۳۴۷ت۲۱۵ه--۱۲/۶/۱۳۷۳ هیات وزیران آمده و همان گونه که در رای وحدت رویه شماره ۳۵ و ۳۶-۲۶/۱/۱۳۹۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری ذکر شده است این مصوبه مربوط به «پاداش مناطق محروم» است و « پاداش مناطق محروم» ارتباطی با قانون جذب ندارد. ثانیاً: تنها استثناء مذکور در قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی، ماده ۴ آن است که به موجب آن مقرر شده است: « کسانی که طبق قوانین موضوعه کشور موظف به انجام وظیفه در مناطق محروم و دورافتاده و مناطق جنگی می‌باشند از شمول این قانون ‌مستثنی هستند.» ثالثاً: به موجب ماده ۱ قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب ۳۰/۱/۱۳۶۷ (اصلاحی۱۳/۵/۱۳۷۰) کلیه فارغ‌التحصیلان مراکز آموزش عالی گروه پزشکی مکلفند حداکثر مدت ۵ سال اول پس از فراغت از تحصیل خود را در داخل کشور و در مناطق مجاز به ترتیبی خدمت نمایند که در هر حال سه پنجم آن‌ در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تشکیلات تابعه آن انجام پذیرد. همچنین به موجب ماده ۱ قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب ۱۲/۲/۱۳۷۵ کلیه افراد ایرانی با تحصیلات فوق دیپلم و بالاتر که پس از تاریخ ۱/۴/۱۳۶۷ از مراکز آموزش عالی گروه پزشکی در داخل و یا خارج از‌کشور فارغ التحصیل شده یا می‌شوند و خدمت آنان از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مورد نیاز اعلام می‌گردد، مکلفند حداکثر مدت۲۴ ماه اول پس از فراغت از تحصیل خود را در داخل کشور و در مناطق مورد نیاز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تشکیلات تابعه آن خدمت ‌نمایند. رابعاً: با توجه به این که استثناء مذکور در ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی منحصر به کسانی است که «طبق قوانین موضوعه موظف به انجام وظیفه در مناطق محروم و دورافتاده» هستند و در پرونده های مورد تعارض دلیلی بر اینکه شاکیان به موجب قانون متعهد به خدمت در محل خاصی باشند وجود ندارد و تکلیف مقرر در قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان نیز تکلیفی ناظر بر خدمت در نقاط محروم و دورافتاده ندارد بلکه صرفاً تکلیف به خدمت است (خواه در مناطق محروم باشد و خواه در مناطق غیر محروم) و شاکیان پرونده ها از مشمولین ماده ۱۴ قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوب ۱۲/۲/۱۳۷۵ و ماده ۳ قانون برقراری عدالت آموزشی در پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی و تخصصی مصوب ۲۹/۱/۱۳۸۹ نمی‌باشند و قانونگذار نیز پرداخت مزایای قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دور افتاده و مناطق جنگی را منوط به خدمت «داوطلبانه» در مناطق محروم نکرده است، بنابراین رای به وارد دانستن شکایت به شرح مندرج در گردش کار صحیح و موافق مقررات است. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری