رای شماره ۱۴۲۶ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۲۶
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۰/۰۶/۰۶
شماره پرونده: ۹۹۰۲۴۷۵
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای صلاح الدین رنجبری بلوز
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (الف) ماده ماده ۷ و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۷ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۶، بند (الف) و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۱۴ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۷، بند (الف) و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۱۳ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۸ و بند (الف) و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۱۳ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری بوکان
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال موارد خواسته شده در ستون موضوع شکایت و خواسته را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
«در سال ۱۳۹۸ زمینی به مساحت ۷۳/۳۳۴ مترمربع پلاک ثبتی بخش ۱۷ بوکان از خانم نسرین حسینی اصل خریداری نموده قبل از انتقال سند به استناد وکالتنامه درخواست صدور پروانه ساختمانی به نام فروشنده نمودم و کلیه عوارضات توسط اینجانب به حساب شهرداری واریز که مبلغ ۹۸۸/۳۹۸/۲۵۱ ریال بابت هزینه آماده سازی از قبیل بتن معابر و پیاده رو، زیرسازی، آسفالت، جدول پاکاتیو، جدول دو طرفه جوب و فضای سبز اخذ گردیده در سال ۱۳۷۸ برابر صورت جلسه تفکیکی دفترخانه اسناد رسمی ۱۲ بوکان از شهرداری استعلام و شهرداری طی نامه ۱۹/۸/۱۳۷۸ اعلام کرده ملک به مالکیت بنیاد شهید در حق خانم نسرین حسینی اصل با توجه به طرح هادی در مسیر طرح عمرانی قرار نداشته و با شهرداری مفاصاحساب نموده است. شورای اسلامی شهر در راستای قانون تشکیلات، وظایف و... خارج از حیطه و اختیارات خود اقدام به تصویب مصوبه غیر قانونی مبنی بر اخذ هزینه های آماده سازی و فضای سبز از مرتبطین نموده و ابطال آن را از تاریخ تصویب درخواست کرده و به استناد ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال ۸۰ و تبصره ۳ ماده ۶۲ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه سال ۱۳۸۹ و ماده ۱ قانون نوسازی و عمران شهری مصوب سال ۱۳۴۷ و اصلاحیه های بعدی و تبصره ۴ ماده ۴ لایحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها مصوب سال ۱۳۵۹ و اصلاحات سال ۱۳۸۸ مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام و... درخواست ابطال آن را خواسته است. با عنایت به مراتب فوق و با توجه به قوانین جاری و اعمال ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و آراء مذکور هیات عمومی دیوان تقاضای رسیدگی و ابطال مصوبات شورای اسلامی شهر بوکان را از زمان تصویب از قضات معزز دیوان را دارم.»
متن مقرره های مورد اعتراض به شرح زیر است:
«۱- ابطال بند ۲ تعرفه شماره ۲۱-۲ عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۶- عوارض فضای سبز
ردیف
عنوان تعرفه عوارض
ماخذ و نحوه محاسبه عوارض
توضیحات
۲
فضای سبز
معادل ۵% عوارض زیربنا و عرصه
بند ۱: این عوارض هنگام صدور پروانه، اصلاح و یا پایان کار ساختمانی توسط شهرداری وصول و صرفاً بایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی و یا فضای سبز هزینه گردد.
بند ۲: ضریب k حداکثر پنج درصد تعیین میگردد.
بند ۳: عوارض فوق از بناهایی که توسط کمیسیون ماده ۱۰۰ رای ابقاء صادر میشود نیز وصول و صرفاً بایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی و یا فضای سبز هزینه گردد.
۲- ابطال بند ۲ تعرفه شماره ۱۹-۲ عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۷- عوارض فضای سبز
ردیف
عنوان تعرفه عوارض
ماخذ و نحوه محاسبه عوارض
توضیحات
۲
فضای سبز
معادل ۵% عوارض زیربنا و عرصه
بند ۱: این عوارض هنگام صدور پروانه، اصلاح پروانه و یا پایان کار ساختمانی توسط شهرداری وصول و صرفاً میبایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی (عوارض ردیف ۱) و یا فضای سبز (عوارض ردیف ۲) هزینه گردد.
بند ۲: ضریب k حداکثر پنج درصد تعیین میگردد.
بند ۳: عوارض فوق از بناهایی که توسط کمیسیون ماده ۱۰۰ رای ابقاء صادر میشود نیز وصول و صرفاً بایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی (عوارض ردیف ۱) و یا فضای سبز (عوارض ردیف ۲) هزینه گردد.
۳- ابطال بند ۲ تعرفه شماره ۱۷-۲ عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۸- عوارض فضای سبز
ردیف
عنوان تعرفه عوارض
ماخذ و نحوه محاسبه عوارض
توضیحات
۲
فضای سبز
معادل ۵% عوارض زیربنا و عرصه
بند ۱: این عوارض هنگام صدور پروانه، اصلاح پروانه و یا پایان کار ساختمانی توسط شهرداری وصول و صرفاً میبایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی (عوارض ردیف ۱) و یا فضای سبز (عوارض ردیف ۲) هزینه گردد.
بند ۲: ضریب k حداکثر پنج درصد تعیین میگردد.
بند ۳: عوارض فوق از بناهایی که توسط کمیسیون ماده ۱۰۰ رای ابقاء صادر میشود نیز وصول و صرفاً بایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی (عوارض ردیف ۱) و یا فضای سبز (عوارض ردیف ۲) هزینه گردد.
۴- ابطال بند ۲ تعرفه شماره ۱۷-۲ عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۹- عوارض فضای سبز
ردیف
عنوان تعرفه عوارض
ماخذ و نحوه محاسبه عوارض
توضیحات
۲
فضای سبز
معادل ۵% عوارض زیربنا و عرصه
بند ۱: این عوارض هنگام صدور پروانه، اصلاح پروانه و یا پایان کار ساختمانی توسط شهرداری وصول و صرفاً میبایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی (عوارض ردیف ۱) و یا فضای سبز (عوارض ردیف ۲) هزینه گردد.
بند ۲: ضریب k حداکثر پنج درصد تعیین میگردد.
بند ۳: عوارض فوق از بناهایی که توسط کمیسیون ماده ۱۰۰ رای ابقاء صادر میشود نیز وصول و صرفاً بایستی در ارتباط با توسعه و تجهیز آتش نشانی (عوارض ردیف ۱) و یا فضای سبز (عوارض ردیف ۲) هزینه گردد.
۵- ابطال بند (الف) ماده واحده ماده ۷ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۶ هزینه های آماده سازی
ماده ۷: هزینه های آماده سازی و ترمیم حفاری
الف: ماده واحده: هزینه های خدمات آماده سازی و جدول و آسفالت و بتن معابر به عهده تفکیک کننده بوده و به صورت یکجا در هنگام تفکیک و یا برای هر یک از قطعات به هنگام صدور پروانه ساختمانی یا پایانکار یا گواهی مفاصاحساب محاسبه و اخذ خواهد گردید. مبنای محاسبه هزینه های مذکور یا ۶۰% فهرست بهای اعلامی سال ۱۳۹۴ و یا به شرح زیر:
بتن معابر و پیاده رو هر متر مربع مبلغ ۹۰۰۰۰ ریال زیرسازی هر متر مربع مبلغ ۳۰۰۰۰ ریال
آسفالت یک رویه و دو هر متر مربع مبلغ ۱۰۰۰۰۰ ریال جدول پاکاتیو هر متر مربع مبلغ ۱۳۰۰۰۰ ریال
جدول دو طرفه (جوب) متر طول مبلغ ۳۰۰۰۰۰ ریال رفوژ یا تک جدول هر متر طول مبلغ ۱۰۰۰۰۰ ریال
فضای سبز هر متر مربع مبلغ ۳۰۰۰۰ ریال
۶- ابطال تبصره یک بند (ب) ماده ۷ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۶ شهرداری بوکان:
تبصره ۱: در کوچه های قدیمی چنانچه نیاز به آسفالت مجدد کل کوچه باشد ۵۰ درصد سهم شهرداری و ۵۰ درصد سهم اهالی کوچه
۷- ابطال بند (الف) ماده ۱۴ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۷ هزینه های آماده سازی شهرداری بوکان:
ماده ۷: هزینه های آماده سازی و ترمیم حفاری
الف: ماده واحده: هزینه های خدمات آماده سازی، جدول، آسفالت و بتن معابر به عهده تفکیک کننده بوده و به صورت یکجا در هنگام تفکیک و یا برای هر یک از قطعات به هنگام صدور پروانه ساختمانی یا پایانکار یا گواهی مفاصاحساب محاسبه و اخذ خواهد گردید. مبنای محاسبه هزینه های مذکور به شرح زیر میباشد:
بتن معابر و پیاده رو هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۲۰۰ ریال زیرسازی هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۸۰ ریال
آسفالت هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۳۵۰ ریال جدول پاکاتیو هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۳۰۰ ریال
جدول دو طرفه (جوب) هر متر طول مبلغ ۰۰۰/۵۰۰ ریال رفیوژ یا تک جدول هر متر طول مبلغ ۰۰۰/۲۵۰ریال
فضای سبز هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۸۰ ریال
۸- ابطال تبصره یک بند (ب) ماده ۱۴ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۷ شهرداری بوکان:
تبصره ۱: در کوچه های قدیمی چنانچه نیاز به آسفالت مجدد کل کوچه باشد ۵۰ درصد سهم شهرداری و ۵۰ درصد سهم اهالی کوچه
۹- ابطال بند (الف) ماده ۱۳ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۸ هزینه های آماده سازی شهرداری بوکان:
ماده ۷: هزینه های آماده سازی و ترمیم حفاری
الف: ماده واحده: هزینه های خدمات آماده سازی، جدول، آسفالت و بتن معابر به عهده تفکیک کننده بوده و به صورت یکجا در هنگام تفکیک و یا برای هر یک از قطعات به هنگام صدور پروانه ساختمانی یا پایانکار یا گواهی مفاصاحساب محاسبه و اخذ خواهد گردید. مبنای محاسبه هزینه های مذکور به شرح زیر میباشد:
بتن معابر و پیاده رو هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۳۵۰ ریال زیرسازی هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۱۹۰ ریال
آسفالت هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۴۸۰ریال جدول پاکاتیو هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۷۰۰ ریال
جدول دو طرفه (جوب) هر متر طول مبلغ ۰۰۰/۹۰۰ ریال رفیوژ یا تک جدول هر متر طول مبلغ ۰۰۰/۵۰۰ ریال
فضای سبز هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۱۵۰ ریال
۱۰- ابطال تبصره یک بند (ب) ماده ۱۳ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۸ شهرداری بوکان:
تبصره ۱: در کوچه های قدیمی چنانچه نیاز به آسفالت مجدد کل کوچه باشد ۵۰ درصد سهم شهرداری و ۵۰ درصد سهم اهالی کوچه و ادارات خدمات رسان خواهد بود
۱۱- ابطال بند (الف) ماده ۱۳ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۹ هزینه های آماده سازی شهرداری بوکان:
ماده ۷: هزینه های آماده سازی و ترمیم حفاری
الف: ماده واحده: هزینه های خدمات آماده سازی، جدول، آسفالت و بتن معابر به عهده تفکیک کننده بوده و به صورت یکجا در هنگام تفکیک و یا برای هر یک از قطعات به هنگام صدور پروانه ساختمانی یا پایانکار یا گواهی مفاصاحساب محاسبه و اخذ خواهد گردید. مبنای محاسبه هزینه های مذکور به شرح زیر میباشد:
بتن معابر و پیاده رو هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۳۵۰ ریال زیرسازی هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۱۹۰ ریال
آسفالت متر مربع مبلغ ۰۰۰/۴۸۰ ریال جدول پاکاتیو هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۷۰۰ ریال
جدول دو طرفه (جوب) هر متر طول مبلغ ۰۰۰/۹۰۰ ریال رفوژ یا تک جدول هر متر طول مبلغ ۰۰۰/۵۰۰ ریال
فضای سبز هر متر مربع مبلغ ۰۰۰/۱۵۰ ریال
۱۲- ابطال تبصره یک بند (ب) ماده ۱۳ تعرفه عوارض و بهاء خدمات محلی سال ۹۹ شهرداری بوکان:
تبصره ۱: در کوچه های قدیمی چنانچه نیاز به آسفالت مجدد کل کوچه باشد ۵۰ درصد سهم شهرداری و ۵۰ درصد سهم اهالی کوچه و ادارات خدمات رسان خواهد بود.»
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر بوکان به موجب لایحه شماره ۲۳۰۵/ش/الف-۹/۱۲/۱۳۹۹ به طور خلاصه توضیح داده است که:
«شهرداری ها موسسه عمومی خدماتی غیر دولتی هستند و بودجه و اعتبارات خود را باید خود تامین نمایند و مصوبات شوراها برای یک سال تصویب و در طول یک سال قابلیت اجرایی دارد و لذا مصوبات سال های ۱۳۹۶ الی ۱۳۹۸ از اعتبار ساقط است و منتفی شده اند و درخواست ابطال آن سالبه به انتفاء موضوع است و درخواست ابطال آن کاری عبث و بیهوده است. مطابق تبصره ۳ ماده ۱۰۱ قانون شهرداری ها حق السهم شهرداری در زمین های بالاتر از ۵۰۰ مترمربع تا ۲۵ درصد برای سرانه های فضای عمومی و خدماتی و تا ۲۵ درصد از باقیمانده برای تامین شوارع طبق طرح تفصیلی میباشد و شهرداری میتواند با توافق مالک قدرالسهم خود را بر اساس قیمت روز دریافت نماید و ردیف عوارض و بهاء خدمات مشمول زمین هایی است که بعد از سال ۱۳۹۰ و بدون اخذ مجوز تفکیک و قطعه بندی شده اند میگردد نه تنها مغایرتی با قانون ندارد بلکه مطابق قانون است و شهرداری طبق نظر کارشناس ۸ درصد قیمت روز آن را مطالبه مینماید.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۶/۶/۱۴۰۰ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف- هرچند در بند ۱۶ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، تعیین نرخ و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر ذکر شده است، ولی با توجه به اینکه در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیههای بعدی آن، عوارض فضای سبز شهری پیشبینی نشده است. بنابراین بند ۲ تعرفه شماره ۲۱-۲ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۶، بند ۲ تعرفه شماره ۱۹-۲ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۷، بند ۲ تعرفه شماره ۱۷-۲ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۸ و بند ۲ تعرفه شماره ۱۷-۲ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری بوکان که تحت عنوان عوارض فضای سبز به تصویب شورای اسلامی شهر بوکان رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود.
ب- با توجه به اینکه در آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره ۱۱۴۵- ۲۵/۹/۱۳۹۹ این هیات، وضع عوارض برای هزینه آماده سازی توسط شوراهای اسلامی شهر مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است و همچنین طبق بند ۱ ماده ۵۵ قانون شهرداری، ایجاد خیابانها، کوچهها، میدانها، باغهای عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوعه از وظایف شهرداریها است و در قوانین موضوعه صرفاً در تبصره ۴ ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، پرداخت هزینه آماده سازی برعهده مالکین گذاشته شده است، بنابراین بند (الف) ماده ماده ۷ و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۷ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۶، بند (الف) و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۱۴ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۷، بند (الف) و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۱۳ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۸ و بند (الف) و تبصره ۱ بند (ب) ماده ۱۳ از تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری بوکان که تحت عنوان هزینههای آماده سازی به تصویب شورای اسلامی شهر بوکان رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود.
حکمتعلی مظفری- رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری