رای شماره ۲۱۵۶ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۱ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۲۱۵۶

تاریخ دادنامه: ۲۱؍۱۲؍۱۳۹۷

شماره پرونده: ۹۶؍۱۸۳۷

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۴ مصوبه مورخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۶ و بند ۱۰ مصوبه مورخ ۱۳۹۲/۰۵/۱۴ هیات چهار نفره استان کهگیلویه و بویراحمد

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند ۴ مصوبه مورخ ۱۶؍۱۰؍۱۳۹۱ و بند ۱۰ مصوبه مورخ ۱۴؍۵؍۱۳۹۲ هیات چهار نفره استان کهگیلویه و بویراحمد خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

" با تقدیم احترام، با استناد به ۱- قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۲۲؍۱۲؍۱۳۷۴ و ۲- آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان ۳- آیین‌نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان که تماماً بر تصویب و ابلاغ حدود صلاحیت دارندگان پروانه اشتغال به کار مهندسی دلالت دارد ۴- بخشنامه شماره ۹۰؍۴۳۰؍۱۰۳۴۰-۲۴؍۳؍۱۳۹۰ معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی در خصوص شرح وظایف هیاتهای چهار نفره استانها به استحضار می رساند:

در تاریخهای ۱۶؍۱۰؍۱۳۹۱ و ۱۴؍۵؍۱۳۹۲ هیات چهار نفره استان کهگیلویه و بویراحمد متشکل از (اداره کل راه و شهرسازی استان، سازمان نظام مهندسی ساختمان استان، شهرداری مرکز استان، معاونت امور هماهنگی عمرانی استانداری استان) در اقدامی خارج از حدود صلاحیت و اختیارات خود مصوبه ای را تصویب نموده که اشعار می‌دارد مهندسین عمران دارای صلاحیت محاسبه و نظارت می‌توانند خدمات طراحی معماری ساختان‌های (گروه الف، دو طبقه روی پیلوت) را انجام دهند که این اقدام موجب تضییع حقوق مادی مهندسان معمار استان به نفع افزایش حقوق مکتسبه مهندسین رشته عمران در سطح استان گردیده است و در عمل امکان جبران خسارات وارد شده طی این چند سال به مهندسین معمار و یا بازپس گیری و استیفاء حقوق مادی از ذی نفعان وجود ندارد. شایان ذکر است قانونگذار حیطه اختیارات و وظایف هیات چهار نفره را به منظور سهولت در اجرای مجموع شیوه نامه ها مشروط به اینکه پیشنهادات مغایر با قانون، آیین‌نامه و اصول مندرج در شیوه نامه نباشد مورد بررسی قرار می دهند که متاسفانه علیرغم همکاری خوب اداره کل راه و شهرسازی استان بعد از مصوبات فوق الذکر ۱- مکاتبه به شماره ۵۲۳۱-۱۱؍۳؍۱۳۹۳ با سازمان نظام مهندسی ساختمان استان جهت لغو مصوبات ذکر شده انجام گرفت که متاسفانه در جلسات بعدی هیات چهار نفره استان نیز هیچ گونه اقدام موثری جهت لغو و یا باطل کردن آن از طریق سایر اعضاء صورت نگرفته و به بهانه های واهی قریب به چندین سال این مصوبه پابرجا و به قوت خود باقی و بر اساس آن عمل می‌شود. ضمناً به نظر می‌رسد ترکیب مدیران وقت به دلیل تمایلات رشته ای (که هر چهار عضو هیات چهارنفره استان رشته عمران بوده اند) و یا سایر روابط احتمالی حقوق مادی جامعه معماری استان را به نفع یک رشته خاص غضب نموده‌اند و این در حالی است که مهندسین معمار استان بعضاً در طول سال حتی یک مورد کار طراحی و نظارت دریافت نمی نمایند. ۲- مکاتبات به شماره های ۳۸۵۴۴-۱۲؍۱۱؍۱۳۹۴ و ۱۸۵۹۵-۲۲؍۶؍۱۳۹۶ اداره کل راه و شهرسازی استان در خصوص کسب تکلیف به جهت عدم اجرا و تکمیل مکاتبه خود با سازمان نظام مهندسی ساختمان استان به شماره ۵۲۳۱-۱۱؍۳؍۱۳۹۳ که ناچاراً از وزارت متبوع خواهان راهنمایی جهت لغو مصوبه مذکور را خواسته که متاسفانه نیز تاکنون با وجود مقررات کاملاً شفاف مسکوت مانده و نه تنها اقدامی از سوی وزارت راه و شهرسازی جهت پاسخگویی به نامه های رسمی اداره کل تابعه جهت اجرا صورت نگرفته بلکه این وزارتخانه به وظایف حاکمیتی و نظارتی به عنوان نهاد پاسخگو نیز عمل ننموده است. لازم به ذکر است وزارت راه و شهرسازی مصوبات هیات چهار نفره استان سمنان را مطابق با شماره ۴۳۰؍۱۲۳۰-۱۰؍۳؍۱۳۹۶ ابطال نموده است. ۳- مکاتبه شماره ۶۴۹۵؍۶؍ش مرئیس گروه تخصصی معماری شورای مرکزی نظام مهندسی ساختمان ۴- مکاتبه آقای مهندس بهادری دبیر اجرایی سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور با نظام مهندسی ساختمان استانها در خصوص الزام طراحی ساختان‌ها توسط مهندسین معمار و ذکر این نکته که ارائه هرگونه خدمات طراحی و نظارت توسط سایر رشته ها خلاف قوانین می‌باشد، که موید و مبین همین موضوع می‌باشد. لذا استدعا دارم تا زمان اعلام رای در زمینه خواسته فوق رای دستور موقت مبنی بر توقف مصوبات مزبور و الزام وزارت راه و شهرسازی به ابطال مصوبات فوق الذکر هیات چهار نفره استان کهگیلویه و بویراحمد را صادر فرمایید."

متن مقرره مورد اعتراض (بند ۴ مصوبه مورخ ۱۶؍۱۰؍۱۳۹۱) به شرح زیر می‌باشد:

" ۴- نامه و تقاضای تعدادی از مهندسین معمار به مدیرکل راه و شهرسازی استان مبنی بر اینکه تعداد مهندسین معمار در شهر یاسوج جهت انجام خدمات طراحی معماری در همه گروههای ساختمانی کافی می‌باشد. توسط مدیرکل راه و شهرسازی مطرح و مقرر شد طراحی گروه الف ساختمانی توسط مهندسین معمار صلاحیت دار و یا مهندسین عمران دارای صلاحیت محاسبات تا سقف ۴۵۰ مترمربع در هر کار انجام گیرد. برای شهرهای دهدشت و گچساران و سایر شهرستانهای استان به دلیل کمبود مهندس معمار کما فی سابق مهندسین معمار و یامهندسین عمران دارای صلاحیت طراحی یا نظارت می‌توانند خدمات طراحی در گروه الف با زیربنای حداکثر ۶۰۰ مترمربع را ارائه نمایند. "

متن مقرره مورد اعتراض (بند ۱۰ مصوبه مورخ ۱۴؍۵؍۱۳۹۲) به شرح زیر می‌باشد:

" ۱۰- مصوبه مورخ ۱۶؍۱۰؍۱۳۹۱ هیات چهار نفره استان، با اصلاحیه ذیل به قوت خود باقی ماند:

مقرر گردید مهندسین عمران دارای صلاحیت طراحی محاسباتی و نظارت و یا هر کدام از صلاحیتها به طور جداگانه، خدمات طراحی معماری ساختان‌های تا دو طبقه روی پیلوت (یا دو طبقه روی زیرزمین) در گروه مربوطه را با زیربنای حداکثر ۴۵۰ مترمربع ارائه نمایند.

مهندسین معمار دارای صلاحیت نظارت نیز در همان حدود یاد شده فوق در بند ۱۰ حق ارائه خدمات طراحی معماری دارند. ظرفیت طراحی معماری برای مهندسین عمران پایه یک، دو و سه و نیز معماران دارای صلاحیت نظارت این بند حداکثر به ترتیب ۳۰۰۰ مترمربع، ۲۰۰۰ مترمربع و ۱۵۰۰ مترمربع می‌باشد.-معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداریقائم مقام وزیر و مدیرکل راه و شهرسازی استانشهردار یاسوجرئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان "

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد به موجب لایحه دفاعیه شماره ۲۱۷۲۸-۷؍۷؍۱۳۹۷ توضیح داده است که:

" دفتر هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام

احتراماً بازگشت به اخطاریه مورخ ۲۶؍۵؍۱۳۹۷ در خصوص پرونده شماره ۹۶۰۹۹۸۰۹۰۳۸۰۱۲۲۶ به شماره بایگانی ۸۵۹۰۸ با موضوعیت دعوای آقای منصور همایونفر به طرفیت هیات چهار نفره استان که متشکل از معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری- اداره کل راه و شهرسازی استان- شهرداری یاسوج- سازمان نظام مهندسی استان مبنی بر ابطال بند ۴ مصوبه هیات چهار نفره به تاریخ ۱۶؍۱۰؍۱۳۹۱، ابطال بند ۱۰ مصوبه هیات مذکور در تاریخ ۱۴؍۵؍۱۳۹۲ و کلیه آثار مرتبط با آن از این رو با عنایت به بررسی های صورت پذیرفته معروض می دارد:

۱- هیات چهار نفره استان با عنایت به بند ۱-۴، ۳-۱۳ و ۳-۱۴ فصل اول مبحث دوم مقررات ملی ساختمان در خصوص رفع مشکلات اجرای شیوه نامه با توجه به مقتضیات استان تشکیل گردیده است.

۲- هیاتهای مذکور می‌توانند مواردی راکه به منظور سهولت در اجرای مجموعه شیوه نامه ها واصل می‌شود مورد بررسی و در صورت لزوم تایید نماید.

۳- از این رو این هیات به استناد بند ۴-۶ فصل اول مبحث دوم مقررات ملی ساختمان که اشعار می‌دارد در محلهایی که طراح ساختمان به تعداد کافی نباشد یا مطلقاً وجود نداشته باشد باید طبق ماده ۱۸ این مجموعه شیوه نامه عمل شود و بند ۱۸-۴ فصل اول مبحث دوم مقررات ملی ساختمان که اشاره دارد به اینکه در محلهایی که طراحان ناظران و مجریان اشخاص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه اشتغال به تعداد کافی نباشد یا و جود نداشته باشد هیات ۳ نفره با پیشنهاد سازمان نظام مهندسی ساختمان در چهارچوب تبصره های ۱ و ۲ ماده ۱۲ آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان با این وجود هیات چهار نفره استان طی موارد فوق الذکر نسبت به تصویب بند ۴ مصوبه ۱۶؍۱۰؍۱۳۹۱ و بند ۱۰ مصوبه ۱۴؍۵؍۱۳۹۲ نیز اقدام نموده اند. علیهذا بنا به مراتب معروضه و مستندات ابرازی از محضر حضرتعالی تقاضای حکم شایسته داریم."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۱؍۱۲؍۱۳۹۷ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

با توجه به اینکه هیات چهار نفره در راستای شیوه نامه مبحث دوم مقررات ملی ساختمان مصوب وزارت راه و شهرسازی و ماده ۲ آیین‌نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و ماده ۱۲ آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان در خصوص میزان ظرفیت و تعداد مهندسین طراح معماری و یا مهندسین عمران به تصویب مصوبه مبادرت کرده است، بنابراین مصوبه خارج از اختیار و مغایر قانون نیست و ابطال نشد.

محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری