رای شماره ۲۶۷۰ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۲۶۷۰
تاریخ دادنامه: ۱۲/۹/۱۳۹۸
شماره پرونده: ۹۷/۱۷۴۸
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سیدمهدی عقیلی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره ۲۰۳۰/۱۴-۱۶/۳/۱۳۹۴ معاونت توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال نامه شماره ۲۰۳۰/۱۴-۱۶/۳/۱۳۹۴ معاونت توسعه مدیریت و منابع دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند را خواستار شده و به طور خلاصه اعلام کرده است که: " در بخشنامه مورد اعتراض تصریح شده که به دلیل مشکلات اعتباری، حداکثر سقف بازخریدی مرخصی استحقاقی منتهی به بازنشستگی کارکنان فقط به میزان ۱۸۰ روز امکان پذیر است. لذا این بخشنامه مغایر با مواد ۸۴ و ۱۰۷ قانون مدیریت خدمات کشوری است زیرا در مواد مذکور اشاره شده که ۱۵ روز از مرخصی کارکنان در هر سال قابل ذخیره است و پرداخت وجوه مربوط به مرخصی های ذخیره شده کارمند بدون هیچ گونه شرطی در زمان بازنشستگی پذیرفته شده است."
متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است: " به: کلیه واحدهای تابعه دانشگاه موضوع: بازخرید مرخصی بازنشستگان
احتراماً پیرو نامه شماره ۱۵۹۰۷/۱۱-۱۶/۲/۱۳۹۲ و بنا به مصوبات جلسه شورای مدیران مورخ ۲/۱۲/۱۳۹۳ و ۲۸/۲/۱۳۹۴ به اطلاع می رساند با توجه به مشکلات اعتباری حداکثر سقف بازخرید مرخصی استحقاقی در پایان بازنشستگی (منتهی به بازنشستگی) فقط به میزان ۱۸۰ روز امکان پذیر خواهد بود. لذا ترتیبی اتخاذ فرمایید مراتب به نحو مقتضی به کلیه کارکنان ابلاغ تا چنانچه تا پایان بازنشستگی بیش از مدت اعلام شده ذخیره دارند با برنامه ریزی لازم نسبت به استفاده از مرخصی و یا استفاده از ماده ۷۳ آییننامه اداری استخدامی کارکنان غیر هیات علمی نسبت به تعیین تکلیف مرخصی خویش اقدام نمایند. بدیهی است در خصوص بازخرید مرخصی ۱۸۰ روز در پایان بازنشستگی، صرفاً پس از صدور حکم بازنشستگی و در صورت تامین اعتبار اقدام صورت خواهد گرفت و به هیچ عنوان بیش از مدت اعلام شده قابل بازخرید نخواهد بود. ضمناً با صدور این نامه، کلیه دستورالعمل های قبلی در خصوص بازخرید مرخصی پایان خدمت لغو و بلااثر اعلام میگردد."
در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بیرجند به موجب نامه شماره ۷۷۸۵۱/۱۱/۹۷-۷/۹/۱۳۹۷ توضیح داده است که:
" ۱- به موجب بند (الف) ماده ۴۹ قانون برنامه چهارم توسعه، بند (ب) ماده ۲۰ قانون برنامه پنجم توسعه و ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، دانشگاه ها الزامی به قوانین و مقررات عمومی، اداری، استخدامی، مالی و تشکیلاتی ندارند و صرفاً بر اساس آییننامه و مصوبات هیات امناء خود در چهارچوب مقوله فوق الاشاره اداره میشوند. ۲- مطابق مواد ۷۲ و ۷۳ آییننامه اداری، استخدامی کارکنان غیر هیات علمی مصوب ۱۳۹۰، هیات امنای دانشگاه مقرر کرده که اولاً: کارمندان میتوانند به هر میزان ذخیره مرخصی استحقاقی ذخیره شده خود پس از موافقت مسئول مربوطه استفاده کند و بازخرید مرخصی استحقاقی ذخیره شده خود پس از موافقت مسئول مربوطه استفاده کند و بازخرید مرخصی استحقاقی ذخیره شده با درخواست کارمند در طول هر دوره ده ساله خدمتی فقط برای یک بار در هر دوره و در صورت وجود اعتبار و تصویب هیات رئیسه موسسه بلامانع است. در همین راستا هیات رئیسه دانشگاه بخشنامه ای صادر کرده که بر اساس آن بازخرید صرفاً ۱۸۰ روز مرخصی استحقاقی ذخیره شده در زمان بازنشستگی را مورد تایید قرار داده است. ۳- مستفاد از رای شماره ۱۲۳۲-۸/۱۲/۱۳۹۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بر اساس قوانین و مقررات عمومی (قانون مدیریت خدمات کشوری) شرط الزام دستگاه ها به بازخرید مرخصی استحقاقی ذخیره شده (هر سال ۱۵ روز) درخواست مستخدم و عدم موافقت دستگاه با استفاده از مرخصی استحقاقی قبل از بازنشستگی است. ۴- نظریه خروج موضوعی کارکنان دانشگاه ها از قانون مدیریت خدمات کشوری، مفاد نامه شماره ۲۰۳۰/۱۴-۱۶/۳/۱۳۹۴ معاونت وقت توسعه مدیریت و منابع دانشگاه صرفاً ابلاغ مقررات جاری بوده و متضمن وضع قاعده جدید نیست و مادام که مصوبات هیات امنا و هیات رئیسه دانشگاه در مراجع ذی صلاح ابطال نگردیده، نامه معترض عنه قابلیت ابطال ندارد. ۵- به موجب نامه شماره ۵۱۵۹۱/۱۴-۲۹/۷/۱۳۹۴ مفاد نامه معترض عنه اصلاح شده است."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۲/۹/۱۳۹۸ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به اینکه اولاً: به موجب بند (ب) ماده ۲۰ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۸۹ که در ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵ تکرار شده مقرر شده دانشگاه ها و موسسات آموزشی و پژوهشی در امور اداری، استخدامی، مالی و معاملاتی از شمول قوانین و مقررات عمومی خارج و صرفاً بر اساس آییننامه ها و مصوبات هیات امنا عمل می کنند، بنابراین استفاده از مرخصی های ذخیره شده یا بازخرید آن و امور مربوط به بازنشستگی به یقین از امور استخدامی است و دانشگاه ها در اجرای آن امور با توجه به ماده قانونی صدرالذکر الزامی به تبعیت از قوانین استخدام کشوری و مدیریت خدمات کشوری ندارند و تابع مصوبات هیات امنا هستند. ثانیاً: به موجب ماده ۷۱ آییننامه اداری استخدامی و تشکیلاتی کارمندان غیر هیات علمی دانشگاه های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور مصوب اردیبهشت ۱۳۹۱ مقرر شده است: « کارمندان رسمی و پیمانی موسسه سالی سی روز حق مرخصی کاری با استفاده از حقوق و مزایای مربوط را دارند. حداکثر نیمی از مرخصی کارمندان در هر سال قابل ذخیره شدن است.» و ماده ۷۳ آییننامه مذکور نیز مقرر داشته: « بازخرید مرخصی استحقاقی ذخیره شده با درخواست کارمند در طول هر دوره ده ساله خدمتی، فقط برای یک بار در هر دوره و در صورت وجود اعتبار و پس از تصویب در هیات رئیسه موسسه بلامانع میباشد. موسسه موظف است مرخصی بازخریده شده را از مجموع ذخیره مرخصی استحقاقی کارمندان کسر نماید.» نظر به اینکه شورای مدیران دانشگاه علوم پزشکی بیرجند برخلاف آییننامه مصوب هیات امناء به موجب مقرره مورد شکایت اقدام به نادیده گرفتن اختیار کارمندان به بازخرید مرخصی ذخیره شده قبل از بازنشستگی و محدود کردن امکان بازخرید مرخصی ذخیره شده در زمان بازنشستگی به حداکثر ۱۸۰ روز مبادرت کرده است، بنابراین بخشنامه مذکور خارج از حدود اختیارات قانونی و مغایر با قانون به شرح پیش گفته است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
محمدکاظم بهرامی- رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری