رای شماره ۲۷۱۵ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۲۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۷۱۵

تاریخ دادنامه: ۲۵؍۱۱؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۰۰۳۳۴۵

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای علی اصغر افتخاری

موضوع شکایت و خواسته: ۱- ابطال بند ۲ مصوبه مورخ ۱۹؍۴؍۱۳۹۸ هیات چهار نفره شرکت گاز استان تهران

۲- ابطال نامه های شماره ۳۳۷۴۲؍۹۸؍۱۱۰ مورخ ۸؍۷؍۱۳۹۸ و ۲۳۲۰۳؍۹۹؍۱۱۰ مورخ ۲۹؍۵؍۱۳۹۹ رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بند ۲ مصوبه مورخ ۱۹؍۴؍۱۳۹۸ هیات چهار نفره شرکت گاز استان تهران و ابطال نامه های شماره ۳۳۷۴۲؍۹۸؍۱۱۰ مورخ ۸؍۷؍۱۳۹۸ و ۲۳۲۰۳؍۹۹؍۱۱۰ مورخ ۲۹؍۵؍۱۳۹۹ رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

" کمیته چهارنفره گاز استان تهران در بند ۲ مصوبه مورخ ۱۹؍۴؍۱۳۹۸ راجع به تشکیل پرونده برای اماکن تجاری جهت اخذ انشعاب گاز و ضرورت ارائه جواز کسب در این خصوص، مقرره ای تصویب و به موجب آن برای مالکان املاک تجاری، علاوه بر تکلیف، ضوابط را مقرر کرده است. متعاقب آن، رئیس سازمان نظام مهندسی استان تهران ابتدا به موجب نامه شماره ۳۳۷۴۲؍۹۸؍۱۱۰ مورخ ۸؍۷؍۱۳۹۸ این مصوبه را به روسای دفاتر نمایندگی شهرستان های استان تهران، جهت اجرا ابلاغ می‌نماید و سپس در تاریخ ۲۹؍۵؍۱۳۹۹ نیز به موجب نامه شماره ۳۳۲۰۳؍۹۹؍۱۱۰ در راستای مصوبه کمیته مزبور، تکالیفی را برای مالکان املاک تجاری ابلاغ و مقرر کرده است.

در حالی که مصوبه کمیته مزبور و به تبع آن دو ابلاغیه یاد شده، از آن جهت که تصویب آن در محدوده اختیارات وزارت مسکن و شهرسازی است، محکوم به بطلان است. زیرا: اولاً: مطابق ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان «اصول و قواعد فنی که رعایت آن ها در طراحی، محاسبه، اجرا، بهره برداری و نگهداری ساختمان ها به منظور اطمینان از ایمنی، بهداشت، بهره دهی مناسب و... به وسیله وزارت مسکن و شهرسازی تدوین خواهد شد...» ثانیاً: مطابق بند ۲-۱۱-۳ مبحث دوم از مقررات ملی ساختمان «دستورالعمل های موضوع مواد مقررات ملی ساختمان... به وسیله وزارت مسکن و شهرسازی تهیه و ابلاغ می‌شود و در موارد سکوت یا ابهام در نحوه اجرا یا اعمال مواد مقررات یا دستورالعمل های مربوط، طبق نظر وزارت مسکن و شهرسازی عمل خواهد شد.»

موضوع بند ۲ مصوبه کمیته ۴ نفره شیوه نامه اصلاحی اجرای تفاهم نامه مورخ ۱۳؍۵؍۱۳۸۲ و مباحث قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مبحث دوم و هفدهم مقررات ملی ساختمان طبق ماده ۳۳ قانون صفحه ۳۳ مبحث دوم بند ۲-۲-۲ صفحه ۱ و دو کتاب و ماده ۱۰ شیوه نامه موارد الحاقی به قانون و مقررات ملی ساختمان را منوط به تصویب وزارت مسکن و شهرسازی نموده است و همچنین در گروه بندی ساختمان ها مبحث هفدهم صفحه ۱۹ در خصوص واحدهای تجاری و خدماتی بند ۱۷-۲-۲-۳ مغازه تجاری و مکان خدماتی را در ردیف گروه ساختمان های مسکونی قرار داده است. رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان فقط بند دو را جهت اجرا ابلاغ نموده در صورتی که این مصوبه در یازده بند تنظیم شده و مشخص نگردیده است جایگاه این مصوبه در کدام فصل و بند قانون، مبحث مقررات ملی ساختمان قرار می‌گیرد."

متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:

" الف- مصوبه مورخ ۱۹؍۴؍۱۳۹۸ کمیته چهارنفره شرکت گاز استان تهران

.......

۲- مقرر گردید تشکیل پرونده اماکن تجاری در سازمان نظام مهندسی با پروانه کسب باشد (جواز کسب به فرم یک الحاق گردد) و در صورت عدم وجود جواز کسب تشکیل پرونده با ارائه مستندات لازم که نشان دهنده تشکیل پرونده در اتحادیه مربوطه می‌باشد بلامانع است. در موارد خاص که فاقد جواز کسب باشد لوله کشی روکار انجام شود.

ب: نامه شماره۳۳۷۴۲/۹۸/۱۱۰ مورخ ۸/۷/۱۳۹۸ رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران

معاونت امور دفاتر و نمایندگی

روسای دفاتر نمایندگی شهرستان های استان تهران

موضوع: ابلاغیه شماره دو

بدین وسیله بند ۲ مصوبه کمیته چهار نفره گاز استان تهران (جلسه مورخ ۱۹ تیر ماه ۱۳۹۸) در خصوص تشکیل پرونده اماکن تجاری به شرح زیر جهت اجرا ابلاغ می‌گردد.

مقرر گردید تشکیل پرونده اماکن تجاری در سازمان نظام مهندسی با پروانه کسب صورت پذیرد جواز کسب به فرم یک الحاق گردد و در صورت عدم وجود جواز کسب تشکیل پرونده با ارائه مستندات لازم که نشان دهنده تشکیل پرونده در اتحادیه مربوطه می‌باشد بلامانع است. در موارد خاص که فاقد جواز کسب باشد لوله کشی روکار انجام شود. - رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران

نامه شماره ۲۳۲۰۳/۹۹/۱۱۰ مورخ ۲۹/۵/۱۳۹۹ رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران

جناب آقای مهندس سلمان حریف

سرپرست معاونت محترم امور دفاتر نمایندگی

موضوع: تشکیل پرونده گاز اماکن تجاری با جواز کسب

عطف به بند ۲ ابلاغیه کمیته چهارنفره گاز استان مورخ ۱۹/۴/۱۳۹۸ در خصوص ارائه جواز کسب واحدهای تجاری جهت اخذ انشعاب گاز و به منظور رفع ابهام ناظرین محترم گاز موارد زیر را به اطلاع می رساند.

۱- ارائه جواز کسب جهت اخذ تاییدیه گاز چه به صورت روکار و چه به صورت توکار الزامی است.

۲- در خصوص واحدهای تجاری که در حال ساخت می‌باشند و جواز کسب اخذ ننموده‌اند و لوله کشی گاز به صورت توکار می‌باشد به منظور جلوگیری از وقفه در عملیات ساختمانی، با تعهد مالک مبنی بر اعلام کاربری واحدهای تجاری مربوطه، لوله کشی به صورت توکار و بر اساس کاربری اعلام شده توسط مالک انجام شود.

اخذ تاییدیه نهایی منوط به ارائه جواز کسب می‌باشد.

۳- در صورت تغییر کاربری و جواز کسب واحدهای تجاری که قبلاً بر اساس اعلام مالک به صورت توکار انجام شده است، لوله کشی جدید باید بر اساس جواز کسب مربوطه انجام و تاییدیه صادر گردد.

ضروریست موارد فوق به روسای محترم دفاتر نمایندگی استان ابلاغ گردد. -رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران"

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران به موجب لایحه شماره ۸۵۱۰۸؍۰۰؍۱۱۰ مورخ ۲۵؍۱۲؍۱۴۰۰ توضیح داده است که:

"سازمان نظام مهندسی ساختمان برابر ماده ۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۱۳۷۴ غیرانتفاعی و تابع مقررات عمومی حاکم بر موسسات غیرانتفاعی می‌باشد. فلذا دعوی شاکی قابل طرح در دیوان عدالت اداری نمی‌باشد."

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف دیگر شکایت (سازمان نظام مهندسی ساختمان و شرکت گاز استان تهران) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نشده است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۵؍۱۱؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً تشکیل هیات چهار نفره در راستای اجرای وظایف قانونی مقرر در مواد ۴ و ۳۲ الی ۳۵ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۲۲؍۱۲؍۱۳۷۴ و ماده ۱۳۲ آیین‌نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۱۷؍۱۱؍۱۳۷۵ هیات وزیران بوده که بیان می‌دارد: «دستورالعمل های موضوع مواد این آیین‌نامه ظرف شش ماه به وسیله وزارت مسکن و شهرسازی تهیه و ابلاغ می‌شود و در موارد سکوت یا ابهام در نحوه اجرا یا اعمال مواد آیین‌نامه یا دستورالعمل های مربوط، طبق نظر وزیر مسکن و شهرسازی عمل خواهد شد» و براساس تبصره ماده ۴ تفاهم‌نامه‌ منعقدشده بین وزارت مسکن و شهرسازی و شرکت ملّی گاز ایران که در تاریخ ۱؍۱؍۱۳۸۸ لازم الاجرا شده، این هیات چهار نفره تشکیل شده و تشکیل هیات مذکور، در حوزه اختیارات امضاءکنندگان تفاهم‌نامه یادشده بوده و مقرراتی که توسط این هیات تصویب می‌گردد، دارای اعتبار خواهد بود. ثانیاً با توجه به اینکه میزان و نحوه مصرف گاز در اماکن تجاری و غیرتجاری در فصول مختلف سال با یکدیگر متفاوت بوده و این موضوع نیازمند تعیین ضوابط متفاوتی برای اماکن تجاری است، لذا بند ۲ مصوبه مورخ ۱۹؍۴؍۱۳۹۸ هیات چهار نفره شرکت گاز استان تهران و نامه‌های شماره ۳۳۷۴۲؍۹۸؍۱۱۰ مورخ ۸؍۷؍۱۳۹۸ و شماره ۲۳۲۰۳؍۹۹؍۱۱۰ مورخ ۲۹؍۵؍۱۳۹۹ رئیس سازمان نظام مهندسی استان تهران که بین اماکن تجاری و غیرتجاری تمایز قائل شده‌ است، مصداق اعمال تبعیض ناروا و مغایر با قانون نبوده و ابطال نشد./

حکمتعلی مظفری

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری