رای شماره ۲۷۵ مورخ ۱۳۸۷/۰۴/۳۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
تاریخ: ۳۰/۴/۱۳۸۷
شماره دادنامه: ۲۷۵
کلاسه پرونده: ۸۶/۵۲۷
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای حسن حسامی ورجوی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۵۴ بخشنامه شماره ۹ کارهای سخت و زیان آور مورخ ۲۹/۲/۱۳۸۱ سازمان تامین اجتماعی
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، با داشتن ۲۶ سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور به استناد اصلاح تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۴/۷/۱۳۸۰ مجمع تشخیص مصلحت نظام جهت برخورداری از بازنشستگی درخواست خود را به سازمان تامین اجتماعی شعبه ۲ تبریز تقدیم نموده ولی مسئولین اعلام نمودهاند، برطبق بند ۵۴ بخشنامه شماره ۹ کارهای سخت و زیان آور مورخ ۲۹/۸/۱۳۸۱ به علت وجود نام پیمانکاری در سوابق واریزی حق بیمه از سال ۷۷ به بعد امکان بهرهمندی از بازنشستگی سخت و زیان آور میسر نمیباشد. با عنایت به متن لایحه اصلاح تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تصریح شده افرادی که حداقل ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور (مخل سلامت) اشتغال داشته باشند و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند، میتوانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند، و عیناً در ماده ۱۴ آییننامه اجرایی بند ۵ جزء (ب) ماده واحده قانون مذکور اعلام نموده بیمه شدگانی که حداقل ۲۰ سال سابقه کار متوالی یا ۲۵ سال سابقه کار متناوب و پرداخت حق بیمه در کارهای ساخت و زیان آور را دارا باشند، بدون شرط سنی میتوانند درخواست بازنشستگی از سازمان تامین اجتماعی نمایند و همچنین در ماده ۱۶ همان آییننامه، کارفرما را مکلف نموده پس از احراز شرایط بازنشستگی معادل ۴درصد میزان مستمری برقراری به نسبت سنوات اشتغال او در مشاغل سخت و زیان آور او را که سازمان تامین اجتماعی محاسبه و مطالبه میگردد، به طوری که به سازمان مزبور پرداخت نماید. کارفرمایان شرکتهای تولیدی نیز برای اخراج کارگران برخی از قسمتهای کارگاهها از سیاست تغییر نام کارفرما به جهت قراردادی نمودن آنها از طریق تنظیم و انعقاد قراردادهای صوری با اشخاص حقیقی و حقوقی از رسمی به قراردادی موقت تغییر داده تا بتوانند بودن کوچکترین مقاومت نسبت به اخراج کارگران اقدام نمایند و با تغییر نام کارفرما به پیمانکار مبالغی را دریافت مینماید. ه-دف مقنن از تصویب قانون فوق سخت و زیان آور بودن شغل است نه شخصیت کارفرما لذا تقاضای ابطال بند ۵۴ بخشنامه شماره ۹ کارهای سخت و زیان آور را دارد. مدیر کل تامین اجتماعی آذربایجان شرقی در پاسخ طی نامه شماره ۰۰۱۳۷۸ مورخ ۲/۲/۱۳۸۶ اعلام داشته است، با عنایت به بند (ب) تبصره ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ قانون اصلاح مواد ۷۲ و ۷۷ و تبصره ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۵۴ والحاق دو تبصره به ماده ۷۶ مصوب ۱۶/۱۲/۱۳۷۱ مجلس شورای اسلامی و طبق شق پنجم بند (ب) ماده واحده قانون مرقوم مراحل صدور حکم بازنشستگی متقاضیان قانون مذکور برابر مادتین ۷ و ۸ و ۹ و ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ آییننامه اجرایی بند ۵ جزء (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ مصوب ۲۲/۱۲/۱۳۸۰ هیات وزیران از لحاظ تعیین سخت و زیان آور مشاغل، نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال در کارهای سخت و زیان آور و تشخیص شرایط بازنشستگی در کارهای سخت و زیان آور به ترتیب در کمیتههای استانی متشکل از اعضای موضوع ماده ۸ آییننامه قانون موصوف و شورای واحدهای اجرایی سازمان تامین اجتماعی انجام میپذیرد. همچنین با ملاحظه پرونده بیمهای شاکی طبق نظر کمیته استانی مشاغل شاکی از تاریخ ۷/۸/۱۳۷۳ لغایت ۱/۵/۱۳۷۷ از حیث سخت و زیان آور بودن مورد تایید قرار نگرفته و بدان جهت موجبات بهره مندی بازنشستگی در کارهای سخت و زیان آور را احراز نموده است و همچنین پیمان کارفرمای متبوعه شاکی به اتمام رسیده و پیمانکار از تامین اجتماعی شعبه مربوط مفاصا حساب اخذ نموده وصول ۴ درصد (موضوع ماده ۱۶ آییننامه موصوف) مقرر از پیمانکار به لحاظ اتمام پیمان و فقدان هرگونه بدهی فاقد وجاهت قانونی است لذا تقاضای رد شکایت شاکی را دارد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
احکام قانونگذار در خصوص تمایز مشاغل سخت و زیان آور از سایر مشاغل از جمله بند (ب) تبصره ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲الحاقی ماده ۷۶قانون اصلاح مواد۷۲ و ۷۷ و تبصره ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده ۷۶ مصوب ۱۶/۱۲/۱۳۷۱ مجلس شورای اسلامی در باب استحقاق شاغلین کارهای سخت و زیان آور به استفاده از مستمری بازنشستگی با داشتن ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب سابقه خدمت با پرداخت حق بیمه، مصرح در آن است که افراد مذکور عملاً به کارهای سخت و زیان آور (مخل سلامت) اشتغال داشته باشند و مطابق شق ۵ بند (ب) ماده واحده قانون مذکور، تشخیص مشاغل سخت و زیان آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال به موجب آییننامهای خواهد بود که حداکثر ظرف ۴ ماه توسط سازمان تامین اجتماعی و وزارتخانههای کار و امور اجتماعی و بهداشت درمان و آموزش پزشکی تهیه و به تصویب هیات وزیران میرسد. نظر به اینکه مفاد بند ۵۴ بخشنامه شماره ۹ کارهای سخت و زیان آور مورخ ۲۹/۲/۱۳۸۱ سازمان تامین اجتماعی نافی حکم مقنن در باب حقوق خاص افراد شاغل در کارهای سخت و زیان آور نیست و منحصراً متضمن عدم تسری آن به حق بیمه پیمان است بنابراین مصوبه مورد اعتراض به جهت مذکور مغایرتی با قانون ندارد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداریمقدسیفرد