رای شماره ۳۳۸ و ۳۳۹ مورخ ۱۳۹۲/۰۵/۱۴ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۳۳۹-۳۳۸
تاریخ دادنامه: ۱۴/ مرداد/۱۳۹۲
کلاسه پرونده: ۹۰/۳۹۹، ۹۲/۳۸۶
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: ۱- مدیرکل دفتر حقوقی، املاک و حمایت قضایی وزارت آموزش و پرورش ۲- مدیرکل آموزش و پرورش استان مازندران
موضوع شکایت و خواسته: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری
گردش کار: مدیرکل دفتر حقوقی، املاک و حمایت قضایی وزارت آموزش و پرورش و مدیرکل آموزش و پرورش استان مازندران به موجب لوایح شماره ۱۴۹۳۹۸/۸۱۰- ۱۳۸۹/۱۲/۰۴ و ۲۰۵/۹۵۵۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۲۲ با متن واحد اعلام کرده اند: در راستای ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری نظر به این که دادنامه های صادره به شماره ۸۹۰۹۹۷۰۹۰۱۰۰۰۱۳۵- ۱۳۸۹/۰۷/۱۱و۲۰۴۴-۱۳۸۹/۰۶/۰۸و ۲۰۳۹-۱۳۸۹/۰۶/۰۸ و ۸۹۰۹۹۷۰۹۰۱۰۰۰۱۸۴ - ۱۳۸۹/۰۷/۱۹ جملگی صادره از شعبه ۱۰ دیوان عدالت اداری با دادنامه صادره به شماره ۵۲۲- ۱۳۸۹/۰۳/۰۹ صادره از شعبه اول دیوان عدالت اداری در خصوص پاداش مناطق محروم متناقض میباشد، خواهشمند است دستور فرمایید موضوع در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و رای مقتضی صادر گردد. ضمناً جهت تبیین مطلب موارد ذیل را به استحضار می رساند. مصوبات مربوط به مناطق محروم بسیار متعدد بوده و در صورتی که این مصوبات به طور جامع بررسی نشود معمولاً در مقام قضاوت با هم ادغام شده و منتهی به تصمیم گیری صحیح نمی شود لذا ضرورت دارد بدواً هر یک از قوانین و مقررات را به طور مفصل و مجزا از دیگر مقررات بررسی و سپس نظر قطعی اعلام شود. الف- « قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی مصوب ۱۳۶۷/۱۲/۰۷ مجلس شورای اسلامی» و آییننامه ها و مصوبات مربوط به آن، این قانون دو تکلیف برای دستگاههای اجرایی ایجاد نموده است که عبارتند از: ۱- پرداخت فوق العاده جذب و نگهداری به کارکنان رسمی و ثابت شاغل در نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی ۲- پرداخت حقوق و فوق العاده یک ماه مرخصی (علاوه بر مرخصی استحقاقی) استفاده نشده در مدت خدمت در مناطق فوق نکته بسیار مهم در قانون مذکور عبارت مذکور در ماده ۴ قانون میباشد که مقرر داشته است: « کسانی که طبق قوانین موضوعه کشور موظف به انجام وظیفه در مناطق محروم، دورافتاده و مناطق جنگی میباشند از شمول این قانون مستثنی هستند.» بنابراین ملاحظه می فرمایید کارکنانی که به موجب قانون موظف به خدمت در این مناطق میباشند با توجه به ماده مذکور نمی توانند از تسهیلات مقرر استفاده نمایند و از آنجا که به استناد ماده ۳ قانون متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش مصوب ۱۳۶۹/۰۳/۰۸ متعهدین خدمت مکلفند پس از فراغت از تحصیل به میزان ۲ برابر مدت تحصیل که حداقل آن کمتر از ۵ سال نخواهد بود در هر محلی که وزارت آموزش و پرورش تعیین مینماید خدمت کنند و نیز این متعهدین علاوه بر نص صریح قانون مبنی بر الزام به ایفای تعهد در محلی که آموزش و پرورش تعیین مینماید به موجب ماده ۱ قانون مذکور سند تعهد رسمی نیز در این راستا سپرده اند، دو الزام قانونی آنان را مکلف مینماید در محل تعیین شده خدمت کنند و حال آن که قضات شعبه اول دیوان عدالت اداری در صدور دادنامه شماره ۵۲۲ برخلاف مفاد قوانین فوق اعلام نمودهاند «... صرف تعهد خدمت در آموزش و پرورش مفهم غیر داوطلبانه بودن خدمت مشارالیه در منطقه محروم نامبرده نیست...» و حال آن که اصطلاحات ذکر شده در قانون چنانچه در قوانین مربوط تعریف نشده باشد میبایست منطبق با عرف تعریف گردد و لفظ داوطلب در قوانین تعریف خاص ندارد لیکن در عرف داوطلب به کسی گفته میشود که با میل و رغبت خود چیزی را انتخاب کند و حال آن که در مانحن فیه متعهد چنین اختیاری را در انتخاب ندارد. از سوی دیگر به استناد بند ۱ماده ۶۸ و ماده ۷۸ و ماده ۱۲۷ قانون مدیریت خدمات کشوری کلیه مبانی پرداخت خارج از ضوابط و مقررات فصل ۱۰ قانون مذکور از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون ملغی شده است و تصویب نامه شماره ۷۶۲۲۹/ت۴۰۹۹۶ه-- ۱۳۸۸/۰۴/۱۰ مذکور در انتهای دادنامه شعبه اول نیز طی نامه شماره ۶۲۱۴۸/۸۲۹ه-/ب- ۱۳۸۸/۱۲/۰۳ ریاست مجلس شورای اسلامی در راستای قانون نحوه اجرای اصل ۸۵ و ۱۳۸ قانون اساسی مغایر قانون تشخیص و ملغی شده است بنابراین استناد به مصوبه مذکور نیز صحیح نمیباشد. ب- موضوع مصوبه شماره ۲۳۳۴۷/ت۲۱۵ه--۱۳۷۳/۰۶/۱۲ هیات وزیران هیات وزیران بنا به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور و فارغ از ارتباط این مصوبه با قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم... مصوب سال ۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی، به منظور جذب و نگهداری نیروی انسانی متخصص و مجرب شاغل در دهستانهای دارای ضرایب فوق العاده جذب ۹-۵ جدول مربوط تسهیلاتی از جمله هزینه مسکن، هزینه سفر پیش بینی و در بند ۳ مصوبه مذکور نیز به استناد ماده ۴۱ قانون استخدام کشوری پاداشی معادل یک ماه مجموع حقوق و فوق العاده شغل برای مستخدمان رسمی و ثابتی که داوطلبانه در دهستانهای موضوع جدول مصوبه خدمت می کنند پیش بینی نموده است. لازم به ذکر است پاداش موضوع ماده ۳ مصوبه مذکور طی بند ۱۶ ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۳۸۶ به شماره ۱۹۴۰۸/ت۳۷۱۳۵ه-- ۱۳۸۶/۰۲/۱۱ و نیز بند ۲ تصویب نامه شماره ۲۱۴۳۱۲/ت۳۹۴۴۴ه-- ۱۳۸۶/۱۲/۲۸ از تاریخ ۱۳۸۶/۰۱/۰۱ ملغی گردیده است. با توجه به مصوبه و آراء وحدت رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره های ۸۳ الی ۸۷ مورخ ۱۳۸۴/۰۲/۲۵، ۷۵۱- ۱۳۸۴/۱۱/۳۰، ۵۴۲-۱۳۸۵/۰۷/۳۰، ۷۲۰-۱۳۸۶/۰۸/۲۲ و شماره ۹۴۰- ۱۳۸۶/۰۹/۰۶ پرداخت پاداش موضوع بند ۳ با داشتن ۳ شرط امکان پذیر است. ۱- مستخدم رسمی و ثابت باشد. ۲- داوطلبانه در دهستانهای موضوع جدول مصوبه خدمت نماید اعم از آن که بومی یا غیر بومی باشد. ۳- حتماً در دهستانهای موضوع مصوبه خدمت نماید. همان گونه که سابقاً نیز بیان گردید متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش اعم از آن که بومی یا غیر بومی محل خدمت باشند شرط داوطلبانه خدمت کردن را دارا نمیباشند و از سوی دیگر سایر مستخدمان نیز که تعهد خدمتی ندارند صرفاً با دارا بودن سه شرط فوق از تاریخ ۱۳۷۳/۰۶/۱۲ تا ۱۳۸۶/۰۱/۰۱ میتوانند از پاداش بند ۳ مصوبه برخوردار شوند و حال آن که در انتهای دادنامه شماره ۵۲۲ شعبه اول دیوان عدالت اداری این پاداش را به سالهای ۱۳۸۸، ۱۳۸۷ و ۱۳۸۶ نیز تسری داده است و مستند آن مصوبه ای است که هیچ ارتباطی به مصوبه شماره ۲۳۳۴۷/ت۲۱۵ه-- ۱۳۷۳/۰۶/۱۲ هیات وزیران نداشته ضمناً مصوبه مورد استناد از سوی رئیس مجلس شورای اسلامی مغایر قانون اعلام و ملغی شده است. با عنایت به مراتب فوق الذکر درخواست اعمال ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری و صدور رای وحدت رویه مبنی بر این که متعهدین خدمت به وزارت آموزش و پرورش با عنایت به ماده ۳ قانون متعهدین و سند تعهد محضری موضوع ماده ۱ قانون مذکور و با توجه به ماده ۴ قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی مصوب ۱۳۶۷/۱۲/۰۷ و نیز بند ۳ تصویب نامه شماره ۲۳۳۴۷/ت۲۱۵ه-- ۱۳۷۳/۰۶/۱۲ هیات وزیران مشمول استفاده از مزایای مذکور درموارد فوق نمیباشند، را دارد. لازم به ذکر است این گونه متعهدین که در مناطق محروم و بد آب و هوا اشتغال داشته اند به استناد بند ب و پ ماده ۳۹ قانون استخدام کشوری (تا لازم الاجرا شدن قانون مدیریت خدمات کشوری) از فوق العاده بدی آب و هوا و نیز فوق العاده محرومیت از تسهیلات زندگی برخوردار بوده و پس از لازم الاجرا شدن قانون مدیریت نیز به استناد تصویب نامه شماره ۷۶۲۹۴/ت۳۶۰۹۵ه-- ۱۳۸۸/۰۴/۱۰ هیات وزیران از فوق العاده مناطق کمتر توسعه یافته بهره مند میشوند. گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است: الف: شعبه دهم دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۱۰/۸۹/۷۷۶ با موضوع دادخواست آقای رضا کبودخانی به طرفیت سازمان آموزش و پرورش زنجان و به خواسته مطالبه پاداش مناطق محروم به موجب دادنامه شماره ۲۰۳۹- ۱۳۸۹/۰۶/۰۸، مفاداً به شرح آینده به صدور رای مبادرت کرده است: با توجه به محتویات پرونده و مدارک ارائه شده از سوی شاکی و اظهارات و مدافعات نماینده اداره خوانده به شرح صورت جلسه مورخ ۱۳۸۹/۰۵/۲۴ از آنجا که شاکی به طور داوطلبانه در منطقه خدابنده (قیدار) مشغول به خدمت نبوده است هر چند منطقه مذکور بر اساس مصوبه شماره ۲۲۴۷/ت/۲۱۵-۱۳۷۶/۰۶/۱۲ جزء مناطق محروم محسوب میشود ولکن دلیلی بر داوطلبانه بودن شاکی برای خدمت وجود ندارد و نماینده سازمان مشتکی عنه نیز اعلام داشته است که شاکی بر اساس الزام و تعهد خود موظف به خدمت در منطقه مذکور است، بنابراین شکایت را وارد نمی داند و حکم به رد شکایت وی صادر میشود. رای دیوان قطعی است. ب: شعبه دهم دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۱۰/۸۹/۸۲۹ با موضوع دادخواست آقای ذوالفقار رضایی به طرفیت سازمان آموزش و پرورش زنجان و به خواسته مطالبه پاداش مناطق محروم به موجب دادنامه شماره ۲۰۴۴- ۱۳۸۹/۰۶/۰۸، مفاداً به شرح آینده به صدور رای مبادرت کرده است: با توجه به محتوای پرونده و مدارک ارائه شده از سوی شاکی و اظهارات و مدافعات نماینده اداره خوانده به شرح صورت جلسه مورخ ۱۳۸۹/۰۵/۲۴ از آنجا که شاکی به طور داوطلبانه در منطقه ایجرود مشغول به خدمت نبوده است هر چند منطقه مذکور بر اساس مصوبه شماره ۲۲۴۷/ت/۲۱۵-۱۳۷۶/۰۶/۱۲ جزء مناطق محروم محسوب میشود ولکن دلیلی بر داوطلبانه بودن شاکی برای خدمت وجود ندارد و نماینده سازمان مشتکی عنه نیز اعلام داشته است که شاکی بر اساس الزام و تعهد خود موظف به خدمت در منطقه مذکور است، بنابراین شکایت را وارد نمی داند و حکم به رد شکایت وی صادر میشود. رای دیوان قطعی است. ج: شعبه دهم دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۸۹۰۹۹۸۰۹۰۰۰۰۴۱۰۴ با موضوع دادخواست آقای محمدعیسی بیگدلو به طرفیت سازمان آموزش و پرورش و به خواسته مطالبه پاداش مناطق محروم به موجب دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۰۹۰۱۰۰۰۱۳۵- ۱۳۸۹/۰۷/۱۱، مفاداً به شرح آینده به صدور رای مبادرت کرده است: با توجه به محتوای پرونده و مدارک ارائه شده از سوی شاکی و اظهارات و مدافعات نماینده اداره خوانده به شرح صورت جلسه مورخ ۱۳۸۹/۰۵/۲۴ از آنجا که شاکی به طور داوطلبانه در منطقه بزینه رود مشغول به خدمت نبوده است هر چند منطقه مذکور بر اساس مصوبه شماره ۲۲۴۷/ت/۲۱۵-۱۳۷۶/۰۶/۱۲ جزء مناطق محروم محسوب میشود ولکن دلیلی بر داوطلبانه بودن شاکی برای خدمت وجود ندارد و نماینده سازمان مشتکی عنه نیز اعلام داشته است که شاکی بر اساس الزام و تعهد خود موظف به خدمت در منطقه مذکور است بنابراین شکایت را وارد نمی داند و حکم به رد شکایت وی صادر میشود. رای دیوان قطعی است. د: شعبه دهم دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۸۹۰۹۹۸۰۹۰۰۰۰۴۶۹۰ با موضوع دادخواست آقای روح اله طاهری به طرفیت سازمان آموزش و پرورش زنجان و به خواسته مطالبه پاداش مناطق محروم به موجب دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۰۹۰۱۰۰۰۱۸۴- ۱۳۸۹/۰۷/۱۹، مفاداً به شرح آینده به صدور رای مبادرت کرده است: با توجه به محتوای پرونده و مدارک ارائه شده از سوی شاکی و اظهارات و مدافعات نماینده اداره خوانده به شرح صورت جلسه مورخ ۱۳۸۹/۰۵/۲۴ از آنجا که شاکی به طور داوطلبانه در منطقه سجاسرود مشغول به خدمت نبوده است هر چند منطقه مذکور بر اساس مصوبه شماره ۲۲۴۷/ت/۲۱۵-۱۳۷۶/۰۶/۱۲ جزء مناطق محروم محسوب میشود ولکن دلیلی بر داوطلبانه بودن شاکی برای خدمت وجود ندارد و نماینده سازمان مشتکی عنه نیز اعلام داشته است که شاکی بر اساس الزام و تعهد خود موظف به خدمت در منطقه مذکور میباشد بنابراین شکایت را واردنمی داند و حکم به رد شکایت وی صادر میشود. رای دیوان قطعی است. ه-: آقای رضا حسن زاده خانقاه طی دادخواستی به طرفیت وزارت آموزش و پرورش ادعا و اعلام می کند که به موجب بخشنامه های شماره ۴۶/۷۱۰-۱۳۸۸/۱۱/۱۹ و ۲۴/۷۱۰-۱۳۸۵/۰۳/۳۱ و ۳۲/۷۱۰-۱۳۸۴/۰۵/۱۲ کسانی که در دهستان صاحب خدمت می کنند به خاطر شهر شدن دهستان مزبور از ابتدای سال ۱۳۸۵ از مزایای مربوط برخوردار نمی شوند و ابطال بخشنامه های یاد شده را خواستار شده است تا پرداخت مطالبات و معوقات از سال ۱۳۸۵ لغایت ۱۳۸۸ (زمان تقدیم دادخواست) به افراد شاغل در صاحب فراهم شود. شعبه اول دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده مذکور که به کلاسه ۱/۸۸/۲۸۵۵ ثبت شده بود، به موجب دادنامه شماره ۵۲۲- ۱۳۸۹/۰۳/۰۹، مفاداً به شرح آینده به صدور رای مبادرت کرده است: با بررسی اوراق و محتویات پرونده و توجه به لایحه طرف شکایت ثبت شده تحت شماره ۵۶۵- ۱۳۸۹/۰۲/۱۵ دفتر این شعبه نظر به این که به موجب ماده ۱ قانون جذب و نگهداری نیروی انسانی در مناطق محروم و جنگی مصوب سال ۱۳۶۷ برای مستخدمان مشمول قانون استخدام کشوری و مقررات استخدامی شرکت دولتی که در نقاط محروم و دورافتاده و جنگی انجام وظیفه می کنند فوق العاده ای تحت عنوان فوق العاده جذب مناطق جنگی و محروم مقرر شده است و همچنین به دلالت ماده ۲ قانون مذکور مستخدمان مزبور به نسبت مدت خدمت در نقاط یاد شده حق استفاده از یک ماه مرخصی علاوه بر مرخصی استحقاقی خود با دریافت حقوق ومزایا را دارند و در صورتی که از این مرخصی استفاده نشود، حقوق و فوق العاده ها در پایان هر سال قابل پرداخت خواهد بود و به موجب رای وحدت رویه شماره ۳۸۲- ۳۸۳ - ۱۳۸۰/۱۲/۲۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بومی بودن مستخدم نافی برخورداری از حق مزبور نخواهد بود و از طرف دیگر هر چند مشتکی عنه سند و مدرکی دال بر تعهد خدمت شاکی در منطقه یاد شده ارائه نکرده است، لیکن صرف تعهد خدمت در آموزش و پرورش به معنای غیر داوطلبانه بودن خدمت مشارالیه در منطقه محروم نامبرده نیست، علی هذا مستنداً به موارد فوق و رای وحدت رویه فوق الذکر و بند ۳ مصوبه شماره ۲۳۳۴۷/ت/۲۱۵ه-- ۱۳۷۳/۰۶/۱۲ هیات وزیران مبنی بر پرداخت پاداش مناطق روستایی برابر یک ماه مجموع حقوق و فوق العاده شغل برای مطلق مستخدمان رسمی و ثابت که در دهستانهای محروم (موضوع جدول مربوطه) خدمت می کنند و با لحاظ مصوبه شماره ۷۶۲۲۹/ت/۴۹۹۶ه- مورخ ۱۳۸۸/۰۴/۱۰ هیات وزیران در راستای تنفیذ پرداخت پاداش مناطق محروم در سالهای ۱۳۸۷ و ۱۳۸۶ خواسته موجه تشخیص و حکم به وارد دانستن شکایت صادر و اعلام میشود. رای دیوان قطعی است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور روسا، مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد. پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح آینده به صدور رای مبادرت میکند.
رای هیات عمومی
نظر به این که خواسته شاکی در پرونده شماره ۸۸/۲۸۵۵ شعبه اول دیوان عدالت اداری ابطال بخشنامه های شماره ۴۶/۷۱۰-۱۳۸۸/۱۱/۱۹ و شماره ۳۲/۷۱۰-۱۳۸۴/۰۵/۱۲ و شماره ۲۴/۷۱۰-۱۳۸۵/۰۳/۳۱ وزارت آموزش و پرورش بوده است، لیکن شعبه مذکور در خصوص استحقاق شاکی در برخورداری از پاداش مناطق محروم اتخاذ تصمیم کرده است و به لحاظ موضوع شکایت و خواسته شکات در پرونده های شعبه دهم دیوان عدالت اداری مطالبه پاداش مناطق محروم بوده است، بنابراین به لحاظ تفاوت خواسته ها موضوع از مصادیق آراء معارض موضوع بند ۱ ماده ۱۹ و ماده ۴۳ قانون دیوان عدالت اداری تشخیص نمی شود.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری- محمدجعفر منتظری