رای شماره ۴۲۰ مورخ ۱۳۸۶/۰۶/۱۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: ۷۶۴/۸۵
شاکی:آقای مسعود دلاوری خورهه
موضوع:ابطال بخشنامه شماره ۵۷۹۷۳/۵۰۱۰ مورخ ۱۴/۶/۱۳۸۵ سازمان تامین اجتماعی
تاریخ رای:یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۸۶
شماره دادنامه: ۴۲۰
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشتهاست، اینجانب مدت ۱۸ سال سابقه پرداخت حق بیمه دارم، در سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۱ در نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی مشغول خدمت مقدس سربازی بودم و سپس معاف گردیدم، طبق ماده ۹۵ قانون تامین اجتماعی، مدت خدمت وظیفه مشمولین این قانون پس از پایان خدمت و انتقال مجدد در موسسات مشمول این قانون جزو سابقه پرداخت حق بیمه آنها منظور خواهد شد (مصوبه ۳/۴/۵۴ مجلس شورای ملی) و همچنین با توجه به تبصره ماده ۱۴ قانون کار جمهوری اسلامی که تاکید مینماید، مدت خدمت نظام وظیفه (ضرورت، احتیاط و ذخیره) و همچنین مدت شرکت داوطلبانه کارگران در جبهه جزو سوابق خدمت و کار آنان محسوب میگردد (مصوبه ۱۳۶۹/۰۸/۲۹ مجمع تشخیص مصلحت نظام) کسانی که در کارگاههای مشمول قانون تامین اجتماعی مشغول به کار میشدند و حق بیمه خود را پرداخت مینمودند و مشمول خدمت نظام وظیفه میشدند و پس از انجام خدمت نظام وظیفه به محل کار خود باز میگشتند این مدت به طور اتوماتیک وار جزو سوابق بیمه شدگان قرار میگرفت و بازنشسته میگردیدند، در صورتی که اخیراً سازمان تامین اجتماعی با صدور بخشنامه غیر قانونی به شماره ۵۷۹۷۳/۵۰۱۰ مورخ ۱۴/۶/۸۵ و با استناد به قانون استفساریه به شماره ۷۰۹۴ و صرفاً بر مبنای نظر مجلس که هیچ پایه و اساس قانونی ندارد و جز مصوبات در صحن مجلس نمیباشد، ماده ۹۵ قانون سازمان تامین اجتماعی مصوب مجلس و همچنین ماده ۱۴ قانون کار جمهوری اسلامی مصوب تشخیص مصلحت نظام را بلا اثر تلقی نموده که این خلاف قانون میباشد. با در نظر گرفتن مطالب مذکور تقاضای ابطال بخشنامه شماره ۵۷۹۷۳/۵۰۱۰ مورخ ۱۴/۶/۸۵ سازمان تامین اجتماعی و اجرای ماده ۹۵ قانون سازمان تامین اجتماعی و تبصره ماده ۱۴ قانون کار جمهوری اسلامی را دارم. مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۶۶۹۶/۷۱۰۰ مورخ ۱۳۸۶/۰۲/۳۱ اعلام داشتهاند، ۱- به موجب تبصره یک ماده واحده قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و الحاق یک تبصره به آن مصوب ۳۰/۱/۸۳ مجلس شورای اسلامی، «مدت خدمت نظام وظیفه شاغلین مشمول قانون کار یا شرکت داوطلبانه آنان در جبهه قبل از اشتغال و یا حین اشتغال جزو سوابق خدمتی آنان نزد سازمان تامین اجتماعی محسوب میگردد». ۲- بدلیل ابهام در شمول مقررات ماده واحده بر مشمولین قانون تامین اجتماعی و با توجه به تصریح «شاغلین مشمول قانون کار» در تبصره یک ماده واحده فوق الاشعار این ماده واحده در خصوص مشمولین قانون تامین اجتماعی اعمال نشده و سوابق خدمت زیرپرچم افرادی که تحت پوشش قانون تامین اجتماعی قرار داشتند با ماده ۹۵ قانون تامین اجتماعی انطباق داده میشد. هرچند اعمال این ماده قانون در زمان اجرا با نقصان و ضعفهای عدیده روبرو بوده است. ۳- نهایتاً پس از تصویب قانون استفساریه قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و الحاق یک تبصره به آن مصوب ۱۳۸۳ که در تاریخ ۲۸/۳/۸۵ و در ۷/۴/۸۵ به تایید شورای نگهبان رسیده کلیه مشمولین قانون تامین اجتماعی که حق بیمه به سازمان پرداختهاند نیز مشمول این قانون گردیدهاند. بنابراین با توجه به اینکه به موجب قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و استفساریه مربوط به آن خدمت نظام وظیفه مشمولین قانون تامین اجتماعی در حین اشتغال مشمول مقررات مذکور بوده و ماده ۹۵ قانون تامین اجتماعی نیز مربوط به خدمت نظام وظیفه مشمولین قانون تامین اجتماعی در حین اشتغال است و با وجود حصری بودن دامنه شمول امکان اعمال آن در خصوص افرادی چون شاکی را ندارد. همچنین نظر به اینکه قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و استفساریه مربوطه نسبت به قانون تامین اجتماعی قانون موخر محسوب میشود در نتیجه مقررات موخر التصویب ملاک عمل قرار گرفته و عملاً مفاد ماده ۹۵ قانون تامین اجتماعی بلااثر میگردد. بالنتیجه احتساب سوابق خدمت نظام وظیفه یا حضور در جبهه کلیه مشمولین قانون تامین اجتماعی که حق بیمه به سازمان میپردازند اعم از اینکه خدمت سربازی یا حضور در جبهه آنان قبل از اشتغال انجام یافته باشد تابع قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و الحاق یک تبصره به آن و آییننامه اجرایی مربوط میباشد. همانطور که مشروحاً تبیین گردیده ماده ۹۵ قانون تامین اجتماعی عملاً بلااثر و غیر قابل اجرا گشته است و طبق ماده ۳ آییننامه اجرای قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و الحاق یک تبصره به آن و استفساریه قانون مذکور، صرفاً ماده واحده قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار و... قابلیت اجراء داشته و در صورت طرح تقاضای احتساب سابقه خدمت زیرپرچم به عنوان سابقه پرداخت حق بیمه بعد از تاریخ تصویب استفساریه (مانند پرونده حاضر)ف سازمان موظف به اجرای ماده واحده.... میباشد. بنابراین ملاحظه میفرمایید که جمع بین این دو ماده قانون (ماده ۹۵ قانون تامین اجتماعی و ماده واحده اصلاح تبصره ۱۴۰ قانون کار) در خصوص کلیه متقاضیان و تحت شمول هر قانونی که باشند امکان پذیر نمیباشد. لذا این سازمان در راستای اجرای ماده واحده فوقالذکر و تعمیم آن به مشمولین قانون تامین اجتماعی، بخشنامه شماره ۵۷۹۷۳/۵۰۱۰ مورخ ۱۴/۶/۸۴ را پیرو بخشنامه شماره ۶ مشترک فنی و درآمد در خصوص چگونگی نحوه محاسبه پرداخت حق بیمه ایام خدمت سربازی دقیقاً مطابق با قانون و آییننامه مربوطه، صادر نموده است. بنابراین خواسته شاکی مبنی بر الزام به اجرای ماده واحده قانون اصلاح تبصره ماده ۱۴ قانون کار در حال اجرا است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق باحضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
مطابق تبصره یک اصلاحی ماده ۱۴ قانون کار مصوب ۱۳۸۱ مدت خدمت نظام وظیفه شاغلین قانون کار یا شرکت داوطلبانه آنان در جبهه قبل از اشتغال و یا حین اشتغال جزو سوابق خدمتی آنان نزد سازمان تامین اجتماعی محسوب میگردد. اعتبار مورد نیاز برای اجرای این قانون از محل دریافت میانگین حق بیمه دو سال آخر فرد بیمه شده تامین میگردد و به موجب قانون استفساریه قانون فوقالذکر مصوب ۱۳۸۵، کلیه مشمولین قانون تامین اجتماعی که حق بیمه به آن سازمان میپردازند نیز مشمول تبصره فوق الاشعار میباشند. بنابه جهات فوقالذکر مفاد بخشنامه شماره ۵۷۹۷۳/۵۰۱۰ مورخ ۱۳۸۵/۰۶/۱۴ سازمان تامین اجتماعی که مبین حکم مقنن است، مغایرتی با قانون ندارد و خارج از حدود اختیارات قانونی نیز نمیباشد.