رای شماره ۴۷۳ مورخ ۱۴۰۱/۰۳/۱۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۴۷۳
تاریخ دادنامه: ۱۷؍۳؍۱۴۰۱
شماره پرونده: ۰۰۰۳۳۱۱
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: آقایان علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال اطلاق ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال های ۱۳۹۴ الی ۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر قم
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی واحد ابطال اطلاق ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای ۱۳۹۴ الی ۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر قم را خواستار شده اند و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده اند که:
" هرچند بر اساس بند ۶ رای شماره ۱۸۹۴ الی ۱۸۹۶-۴؍۱۰؍۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، تعیین عوارض برای ارائه خدمات کارشناسی و بازدید در استعلام، مغایر با قانون وخارج از حدود اختیار تشخیص داده نشده و ابطال نشده است، لیکن اخذ پاسخ به استعلام از آثار کارشناسی است و شهرداری در رابطه با پاسخ به استعلامات مطروحه و مشخصاً استعلامات صورت گرفته در خصوص اراضی و املاک موظف به پاسخگویی است و نمی تواند در ازای انجام تکلیف فوق اقدام به اخذ وجه از شهروندان نماید و وضع عوارض به طور عموم برای هر نوع استعلام مثل استعلام ادارات و غیر آن، خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر است و هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره ۲۶۵-۱۶؍۲؍۱۳۹۹ این هیات وضع عوارض را به طور عموم برای هر نوع استعلام خارج ازحدود اختیار تشخیص و ابطال کرده است. لذا با توجه به توضیحات مذکور و بر اساس بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت اداری و به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص، ابطال اطلاق ماده ۱۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال های ۱۳۹۴ الی ۱۴۰۰ شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم نسبت به مواردی که شهرداری در ازای تکلیف به پاسخ گویی به استعلامات صورت گرفته، علاوه بر هزینه کارشناسی و خدمات بازدید در استعلام اقدام به اخذ وجه از شهروندان مینماید را از تاریخ تصویب درخواست می نماییم. "
متن تعرفه های مورد شکایت به شرح زیر است:
الف- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۴ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- حق کارشناسی و فروش نقشه:
- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۶۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۲۰۰ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۲۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۲۰۰ ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰؍۲۰۰ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۵۰۰ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۲۰۰ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰/۳۵۰ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، گزارش کارشناس به مدت یک ماه اعتبار دارد. "
ب- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۵ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- حق کارشناسی و فروش نقشه:
- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۸۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۰۰ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۵۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۰۰ ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰/۲۵۰ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۶۰۰ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۳۰۰ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۴۵۰ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت میباشد. "
ج- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- هزینه کارشناسی جهت بازدید:
- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۸۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۰۰ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۵۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۰۰ ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰؍۲۵۰ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۶۰۰ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۳۰۰ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۴۵۰ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت میباشد."
د- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۷ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- هزینه کارشناسی جهت بازدید:
- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۸۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۰۰ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۵۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۰۰ ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰؍۲۵۰ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۶۰۰ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۳۰۰ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۴۵۰ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت میباشد. "
ه-- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۸ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- هزینه کارشناسی جهت بازدید:
بند ۱- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمان های مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۰۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۶۰ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۸۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۶۰ ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰؍۳۰۰ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۷۲۰ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۳۶۰ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۵۴۰ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت میباشد.
بند ۲- در اجرای تبصره ذیل ماده ۷۴ قانون شهرداری ها، انجام مراحل اداری، رسیدگی، تهیه و ارسال مدارک لازم، هزینه هایی برای شهرداری ایجاد مینماید که به منظور تامین آن، در زمان صدور پاسخ به دفاتر اسناد رسمی، به شرح ذیل بهای خدمات اخذ میگردد:
۱- املاک ویلایی، صنعتی، اداری و سایر کاربری ها (غیر از تجاری) تا ۱۵۰ متر مربع عرصه ۰۰۰؍۵۰۰؍۲ ریال و بالای ۱۵۰ متر مربع ۰۰۰؍۰۰۰؍۴ ریال بهای خدمات.
۲- آپارتمان های مسکونی تا یکصد متر مربع ۰۰۰؍۵۰۰؍۲ ریال و بالای یکصد متر مربع ۰۰۰؍۰۰۰؍۴ ریال بهای خدمات
۳- مجتمع های تجاری به ازای هر واحد ۰۰۰؍۰۰۰؍۵ ریال بهای خدمات.
۴- اراضی تا ۵۰۰ متر مربع ۰۰۰؍۵۰۰؍۱ ریال بهای خدمات
۵- اراضی از ۵۰۱ متر مربع به بالا ۰۰۰؍۰۰۰؍۳ ریال بهای خدمات
تذکر: با توجه به اینکه در برآورد بهای خدمات مندرج در بند ۲، بهای خدمات بند ۱ لحاظ شده است، لذا از مشمولین پرداخت بند ۲، بهای خدمات بند ۱ وصول نمی گردد. "
و- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۹ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- هزینه کارشناسی جهت بازدید:
بند ۱- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمان های مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۰۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۶۰ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۸۰ ریال (حداقل ۰۰۰؍۳۶۰ ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰؍۳۰۰ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۷۲۰ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۳۶۰ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۵۴۰ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت میباشد.
بند ۲- در اجرای تبصره ذیل ماده ۷۴ قانون شهرداری ها، انجام مراحل اداری، رسیدگی، تهیه و ارسال مدارک لازم، هزینه هایی برای شهرداری ایجاد مینماید که به منظور تامین آن، در زمان صدور پاسخ به دفاتر اسناد رسمی، به شرح ذیل بهای خدمات اخذ میگردد:
۱- املاک ویلایی، صنعتی، اداری و سایر کاربری ها (غیر از تجاری) تا ۱۵۰ متر مربع عرصه ۰۰۰؍۵۰۰؍۲ ریال و بالای ۱۵۰ متر مربع ۰۰۰؍۰۰۰؍۴ ریال بهای خدمات. "
ز- ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۴۰۰ شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۲۵- هزینه کارشناسی جهت بازدید:
بند ۱- پاسخ استعلامات و صدور تمدید پروانه ساختمان و املاکی که به صورت زمین باشد و صدور عدم خلاف، پایانکار:
آپارتمانهای مسکونی، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۱۳۵ ریال (حداقل ۰۰۰؍۴۸۶ ریال)
مجتمع های تجاری، به ازای هر واحد ۰۰۰؍۲۴۳ ریال (حداقل ۰۰۰؍۴۸۶ریال)
املاک تجاری تک واحدی ۰۰۰؍۴۰۵ ریال
ادارات دولتی ۰۰۰؍۹۷۲ ریال
املاک ویلایی، صنعتی و... تا ۵۰۰ متر مربع (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۴۸۶ ریال از ۵۰۱ متر مربع به بالا (عرصه یا اعیان) ۰۰۰؍۷۲۹ ریال
- در صورتی که موضوع درخواست، فقط تعیین بَر و کف باشد، مشمول هزینه خدمات فوق حسب مورد میباشد.
- از تاریخ صدور گواهی، تا یک ماه مشمول بهای خدمات کارشناسی نمی گردد؛ پس از آن جهت کارشناسی مجدد قابل دریافت میباشد.
بند ۲- در اجرای تبصره ذیل ماده ۷۴ قانون شهرداری ها، انجام مراحل اداری، رسیدگی، تهیه و ارسال مدارک لازم، هزینه هایی برای شهرداری ایجاد مینماید که به منظور تامین آن، در زمان صدور پاسخ به دفاتر اسناد رسمی، به شرح ذیل بهای خدمات اخذ میگردد:
۱- املاک ویلایی، صنعتی، اداری و سایر کاربری ها (غیر از تجاری) تا ۱۵۰ متر مربع عرصه ۰۰۰؍۳۷۵؍۳ ریال و بالای ۱۵۰ متر مربع ۰۰۰؍۴۰۰؍۵ ریال بهای خدمات.
۲- آپارتمان های مسکونی تا یکصد متر مربع ۰۰۰؍۳۷۵؍۳ ریال و بالای یکصد متر مربع۰۰۰؍۴۰۰؍۵ ریال بهای خدمات.
۳- مجتمع های تجاری به ازای هر واحد ۰۰۰؍۷۵۰؍۶ ریال بهای خدمات.
۴- اراضی تا ۵۰۰ متر مربع ۰۰۰؍۰۲۵؍۲ ریال بهای خدمات
۵- اراضی از ۵۰۱ متر مربع به بالا ۰۰۰؍۰۵۰؍۴ ریال بهای خدمات.
تذکر: با توجه به اینکه در برآورد بهای خدمات مندرج در بند ۲، بهای خدمات بند ۱ لحاظ شده است، لذا از مشمولین پرداخت بند ۲، بهای خدمات بند ۱ وصول نمی گردد. "
علی رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شورای اسلامی شهر قم تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پاسخی از طرف آن شورا واصل نشده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۷؍۳؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس رای شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۲۶۵-۱۶؍۲؍۱۳۹۹ اعلام کرده است که: «وضع عوارض به طور عموم برای هر نوع استعلام مثل استعلام ادارات و غیر آن، خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر است» و با عنایت به اینکه اخذ هرگونه عوارض میبایست در قبال ارائه خدمات باشد و شهرداریها مکلّف به ارائه پاسخ به استعلامات ادارات و ارگانها هستند، بنابراین اطلاق ماده ۲۵ تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ شهرداری قم نسبت به مواردی که شهرداری در ازای تکلیف به پاسخگویی به استعلامات صورت گرفته علاوه بر هزینه کارشناسی و خدمات بازدید در استعلام، به اخذ وجه از شهروندان اقدام میکند، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری