رای شماره ۵۲۸ تا ۵۳۰ مورخ ۱۳۹۹/۰۴/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۵۲۸ الی ۵۳۰ تاریخ دادنامه: ۱۰/۴/۱۳۹۹
شماره پرونده: ۹۸۰۱۸۷۶، ۹۸۰۱۸۷۱، ۹۸۰۱۸۷۰
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم پروانه نجمدی و آقای محمد بهلول
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۴ از مصوبات صورتجلسه سیصد و شصت و هشتمین جلسه شورای پژوهش دانشگاه پیام نور مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ و بخشنامه داخلی شماره ۹۸۸/۷/د-۱۳۹۶/۰۱/۲۰ و بند ۱ بخشنامه ۳۰۸۶۲/۷/د-۱۳۹۷/۰۶/۲۶ معاون پژوهش و فناوری دانشگاه پیام نور
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواست های جداگانه ابطال بند ۴ از مصوبات صورتجلسه سیصد و شصت و هشتمین جلسه شورای پژوهش دانشگاه پیام نور مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ و بخشنامه داخلی شماره ۹۸۸/۷/د-۲۰/۱/۱۳۹۶ و بند ۱ بخشنامه ۳۰۸۶۲/۷/د-۲۶/۶/۱۳۹۷ معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه پیام نور را خواستار شده اند و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده اند که:
"۱- مقررات موضوع شکایت برخلاف ماده ۴ قانون مدنی عطف به ما سبق شده اند زیرا با وجود تصویب در سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ نسبت به دانشجویان ورودی قبل از آن سالها اعمال شده اند.
۲- مقررات موضوع شکایت بر خلاف ماده ۱۳ و ۸ آییننامه دوره دکتری سال ۱۳۸۹ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری صادر شده اند زیرا به موجب ماده مذکور چاپ حداقل یک مقاله (در مجلات علمی پژوهشی که دارای نمایه معتبر بین المللی باشند) برای دانشجویان دکتری برای دفاع از رساله دکتری کافی شناخته نشده است در حالی که در مقرره موضوع شکایت این مجلات محدود شده است.
۳- بخشنامه های موضوع شکایت بسیار نامتعارف و غیر علمی است.
۴- بخشنامه مورد شکایت مخالف مواد ۹ و ۱۰ و تبصره ۱۴ ماده ۶ و بند (ب) ماده ۲ و تبصره ماده ۳ قانون اهداف و وظایف و تشکیلات وزارت علوم است. زیرا تصویب چنین مقرره ای در صلاحیت وزارت علوم است.
۵- مقررات موضوع شکایت مخالف قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب ۱۰/۱۱/۱۳۹۵ است و از صلاحیت هیات امنا خارج است."
همچنین خانم پروانه نجمدی به موجب لایحه ای که به شماره ۹۸-۱۸۷۰-۸ مورخ ۲۱/۱۱/۱۳۹۸ ثبت دفتر هیات عمومی و هیاتهای تخصصی شده است اعلام کرده است که:
"۱- با توجه به همکاری نکردن دانشگاه در ارائه مدارک و عدم دسترسی به مصوبات صورتجلسه سیصد و شصت و هشتمین جلسه شورای پژوهشی دانشگاه پیام نور مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ و متاسفانه عدم درج مصوبات در سامانه دانشگاه علیرغم الزام دانشگاه ها به درج مصوبات در سامانه، اینجانب به ناچار در دادخواست خود مجبور به ارائه شماره نامه های ۹۸۸/۷/د-۲۰/۱/۱۳۹۶ و ۳۰۸۶۲/۷/د-۲۶/۶/۱۳۹۷ که بر اساس بند ۴ صورتجلسه مصوبه جلسه مذکور تهیه شده اند، شدم. اما از ابتدا ابطال بند ۴ مصوبات صورتجلسه سیصد و شصت و هشتمین جلسه شورای پژوهشی دانشگاه پیام نور مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ مربوط به نامه های ۹۸۸/۷/د-۲۰/۱/۱۳۹۶ و ۳۰۸۶۲/۷/د-۲۶/۶/۱۳۹۷ مورد نظر اینجانب بوده است. ۲- در حال حاضر با ملاحظه پرونده و ارائه صورتجلسه مذکور از سوی خوانده به عنوان مدرکی در لوایح دفاعیه ایشان و ثبت آن در پرونده که این موضوع خود موید آگاهی و اطلاع کامل خوانده از اصل خواسته اینجانب در ابطال بند ۴ مصوبات صورتجلسه مذکور میباشد، تقاضا دارم خواسته خود را به صورت « ابطال بند ۴ از مصوبات صورتجلسه سیصد و شصت و هشتمین جلسه شورای پژوهشی دانشگاه پیام نور مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ مربوط به نامه های ۹۸۸/۷/د-۲۰/۱/۱۳۹۶ و ۳۰۸۶۲/۷/د-۲۶/۶/۱۳۹۷ تغییر می دهم، لازم به ذکر است که این بند مصوبه مذکور شروطی مغایر با آییننامه دکتری وزارت علوم را برای دانش آموختگان ایجاد کرده که در لوایح قبلی و این لایحه تقدیم گردیده است."
متن مقرره های مورد شکایت به قرار زیر است:
"صورتجلسه سیصد و شصت و هشتمین
تاریخ جلسه: ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ ساعت شروع: ۳۰/۱۳ ساعت خاتمه: ۱۵ مکان جلسه: سالن شورا شماره ۱
الف) سیاستگذاری:
.......
۴- موضوع تصمیم گیری در خصوص نمایه مقاله های چاپ شده در مجلات، جهت اخذ مجوز دفاع از رساله دکتری در شورا مطرح و مقرر شد جهت کیفی سازی مقالات چاپ شده توسط دانشجویان، بر اساس ماده ۱۹ آییننامه آموزشی دوره دکتری تخصصی (ph.D) دانشجو پس از تدوین رساله به شرط چاپ یک مقاله علمیپژوهشی داخلی یا خارجی مستخرج از رساله که شامل (مقالاتی که دارای نمایه ISI که در لیست JCR موجود باشد و مقالات چاپ شده در مجلات علمی - پژوهشی که مورد تایید وزارتین) میباشد، با تایید استاد/استادان راهنما مجاز است در حضور هیات داوران از رساله خود دفاع کند. شایان ذکر است مصوبه مذکور از تاریخ ۱/۷/۱۳۹۶ لازم الاجرا میباشد.
بخشنامه های شماره ۹۸۸/۷/د-۲۰/۱/۱۳۹۶
روسای محترم استان ها، روسای محترم بخش ها، رئیس محترم مرکز تحصیلات تکمیلی
مدیر کل محترم دفتر برنامه ریزی و هماهنگی مراکز بین الملل
با سلام و احترام:
با توجه به تصمیمات اتخاذ شده در سیصد و شصت و هشتمین جلسه شورای پژوهشی مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ جهت کیفی سازی مقالات چاپ شده توسط دانشجویان و همچنین بر اساس ماده ۱۹ آییننامه آموزشی دوره دکتری تخصصی (ph.D)، دانشجو پس از تدوین رساله به شرط چاپ یک مقاله علمی - پژوهشی داخلی یا خارجی مستخرج از رساله که شامل (مقالات چاپ شده در مجلات ISI که در لیست JCR موجود باشد و مقالات چاپ شده در مجلات علمی - پژوهشی که مورد تایید وزارتین) میباشد، با تایید استاد/ استادان راهنما مجاز است در حضور هیات داوران از رساله خود دفاع کند. شایان ذکر است این بخشنامه از تاریخ ۱/۷/۱۳۹۶ لازم الاجرا میباشد.- معاون پژوهش و فناوری
بند ۱ بخشنامه ۳۰۸۶۲/۷/د-۲۶/۶/۱۳۹۷
۱- بر اساس بخشنامه شماره ۹۸۸/۷/د-۲۰/۱/۱۳۹۶ که با توجه به تصمیمات اتخاذ شده در سیصد و هشتمین جلسه شورای پژوهشی مورخ ۲۲/۱۲/۱۳۹۵ جهت کیفی سازی مقالات چاپ شده توسط دانشجویان و همچنین بر اساس ماده ۱۹ آییننامه آموزشی دوره دکتری تخصصی (ph.D) به استان ها ارسال گردیده است، دانشجو جهت اخذ مجوز دفاع از رساله بایستی الف) مقاله ای که در نشریه داخلی به چاپ می رساند علمی - پژوهشی مورد تایید وزراتین باشد.
ب) مقالاتی که در نشریات بین المللی به چاپ می رساند ISI موجود در لیست JCR باشد. "
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر امور حقوقی دانشگاه پیام نور به موجب لایحه شماره ۴۴۱۵/۱۱۰۳/ص-۱۳/۶/۱۳۹۸ توضیح داده است که:
"۱- به استناد ماده یک قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب ۱۰/۱۱/۱۳۹۵ دانشگاه ها و مراکز و موسسات آموزش عالی و... بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی و... فقط در چهارچوب مصوبات و آییننامه های مالی و معاملاتی و اداری و... مصوب هیات امنا که حسب مورد به تایید وزراء مربوطه میرسد عمل می کنند.
۲- مقررات موضوع شکایت از شئونات آموزشی و پژوهشی بوده که به موجب مصوبه شماره ۶۳۰-۱۲/۶/۱۳۸۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی خارج است.
۳- مقررات موضوع شکایت تعیین شاخص های مربوط به رعایت ضوابط و مقررات پژوهشی بوده که به موجب ماده ۵ شیوه نامه اجرایی آییننامه ارتقاء مرتبه اعضای هیات علمی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی که به موجب ابلاغ شماره ۹۷۴۵۵/و-۱۱/۵/۱۳۹۵ وزیر وقت علوم، تحقیقات و فناوری به نام دانشگاه ها ابلاغ شده است صادر گردیده و تخطی از مقررات قانونی و مصوبات بالادستی صورت نگرفته است.
۴- مجله ای که شاکی مقاله خود را در آن چاپ نموده در لیست مجلات JCR (مجلات مورد تایید وزارت علوم) نمیباشد.
طرف شکایت در لایحه تکمیلی شماره ۹۶۸۲/۱۱۰۳/ص-۶/۱۱/۱۳۹۸ علاوه بر تاکید بر نکات فوق اعلام نموده به موجب تبصره ۱۶ ماده ۸ آییننامه دوره دکتری مورخ ۱۷/۹/۱۳۸۹ به شماره ۵۷۲۰۹/۲۱ وزارت علوم، نحوه تشکیل و شرح وظایف هیات داوران، چگونگی دفاع از رساله و احراز کفایت دستاوردهای علمی رساله تابع دستورالعملی است که به تصویب شورای موسسه رسیده باشد و به موجب ماده ۸ آییننامه مذکور، دانشجو پس از تدوین رساله و تایید استاد راهنما و به شرط کفایت دستاوردهای علمی رساله (چاپ مقاله...) موظف است در حضور هیات داوران از رساله خود دفاع کند و مقرره موضوع شکایت در راستای مواد یاد شده از آییننامه وزارتی به تصویب رسیده و سایر دانشگاه ها هم مقررات مشابه ای به تصویب رسانده اند."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۰/۴/۱۳۹۹ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با عنایت به اینکه به موجب بند ۴ قسمت (ب) ماده ۱۲ قانون اهداف وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تعیین ضوابط، معیارها و استانداردهای علمی موسسات آموزش عالی تحقیقاتی و رشته ها و مقاطع تحصیلی از وظایف و اختیارات وزارت علوم شناخته شده و در راستای اجرای ماده مذکور آییننامه دوره دکتری در تاریخ ۱۷/۹/۱۳۸۹ به شماره ۵۷۲۰۹/۲۱ به تصویب وزارت علوم رسیده که به موجب ماده ۸ آییننامه یاد شده مقرر شده « دانشجو پس از تدوین رساله و تایید استاد راهنما و به شرط کفایت دستاوردهای علمی رساله (چاپ حداقل یک مقاله برای دانشجویان در شیوه آموزشی - پژوهشی و دو مقاله برای دانشجویان شیوه پژوهشی در مجلات علمی - پژوهشی دارای نمایه معتبر بین المللی و همچنین در شیوه پژوهشی، باید استاد راهنما، مسئولیت کفایت کار انجام شده دانشجو را برای پاسخگویی به کارفرما یا دستگاه اجرایی بپذیرد)، موظف است در حضور هیات داوران از رساله خود دفاع کند.» و مقررات مندرج در تبصره ۱۶ ماده ۸ آییننامه اخیرالذکر که چگونگی دفاع از رساله و احراز کفایت دستاوردهای علمی رساله را تابع دستورالعملی دانسته که به تصویب شورای موسسه رسیده باشد و شورای پژوهشی دانشگاه نیز در راستای آییننامه مذکور اقدام به تصویب و صدور مقرره موضوع شکایت کرده، مجوز تصویب مقرراتی خلاف اصل ماده نداده بلکه حدود اختیارات دانشگاه را در محدوده اصل ماده تعیین کرده است. بنابراین مقرره های موضوع شکایت از این حیث که دامنه مقالات مجاز جهت چاپ مقاله از رساله دکتری دانشجویان را محدود کرده خارج از اختیارات وضع شده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۸۸ و ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود.
مرتضی علی اشراقی
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری