رای شماره ۵۷۵ مورخ ۱۴۰۱/۰۳/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۵۷۵

تاریخ دادنامه: ۱۰؍۳؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۹۹۰۲۱۹۵

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب) ماده ۱۴ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۸ و ماده ۵ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری کهن آباد، ماده ۱۹ تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری کلاته رودبار، تبصره ۲ تعرفه عوارض محلی شهرداری شهمیرزاد در سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، ماده ۱۷ عوارض محلی سال ۱۳۹۸ شهرداری بسطام، ماده ۳ تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری آرادان و ماده ۸ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۸ شهرداری سمنان در خصوص عوارض سالیانه و ماهیانه دکل های مخابراتی

گردش کار: معاون حقوقی، امور مجلس و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت‌نامه شماره ۲۱۱۶۰۶؍۳۰۰- ۶؍۸؍۱۳۹۹ به طور خلاصه اعلام کرده است که:

" مصوبات شورای اسلامی شهرهای استان سمنان در سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ پیرامون عوارض سالیانه دکل ها و تجهیزات مخابراتی از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت که مغایر مواد قانونی ذیل می ‌باشد:

اولاً: به موجب ماده ۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال ۱۳۸۷ عرضه کالا و ارائه خدمات در ایران و همچنین واردات و صادرات آنها از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون از ابتدای سال ۱۳۸۸ مشمول مقررات این قانون قرار گرفته است و در ماده ۳۸ قانون یاد شده نرخ عوارض شهرداری ها و دهیاری ها در رابطه با کالا و خدمات مشمول قانون تعیین شده است و مطابق ماده ۵۰ قانون مذکور برقراری هرگونه عوارض برای انواع کالاهای وارداتی و تولیدی و همچنین ارائه خدمات که در این قانون تکلیف مالیات و عوارض آنها معین شده توسط شورای اسلامی و سایر مراجع ممنوع است. در ماده ۵۲ این قانون نیز برقراری و دریافت هرگونه مالیات غیرمستقیم و عوارض دیگر از تولیدکنندگان و واردکنندگان کالاها و ارائه دهندگان خدمات ممنوع شده است.

ثانیاً: دکل ها و آنتن های مخابراتی و تاسیسات ارتباطی تحت عنوان کلی تاسیسات شهری مورد استفاده شرکت‌های مخابراتی و بانک ها و برخی از دستگاه های اجرایی مانند بنیاد شهید و... جزئی از فرآیند تولید و عرضه خدمت نهایی مراجع مذکور است و در نهایت خدمت ارائه شده مشمول نرخ عوارض مصرح در ماده ۳۸ قانون فوق الذکر خواهد بود لذا ارائه خدمت توسط شرکت های مخابراتی و بانک ها محدود به قلمرو جغرافیایی شهر نیست و شهرداری ها هیچ خدمتی بابت دکل های مخابراتی ارائه نمی نمایند.

ثالثاً: مصوبات مرتبط با اخذ عوارض برای دکل و تجهیزات مخابراتی طی آراء صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره های ۱۷۹۶ الی ۱۸۰۵ و ۱۸۰۸- ۲۹؍۱۰؍۱۳۹۳ مربوط به شورای اسلامی شهرهای شیراز، خرمشهر و غیره، ۱۱۵۳-۱۰؍۱۱؍۱۳۹۶ مربوط به شورای اسلامی شهر ایمان شهر، ۴۷۳-۱۳؍۷؍۱۳۹۵ مربوط به شورای اسلامی شهر سمنان، ۸۸۷-۱۴؍۹؍۱۳۹۶ مربوط به شورای اسلامی شهر تهران، ۵۷۳ و ۵۷۴-۲۵؍۸؍۱۳۹۵ مربوط به شورای اسلامی شهرهای محمدشهر، هشتگرد و ۵۱۲ الی ۵۱۷-۱۱؍۸؍۱۳۹۵ مربوط به شورای اسلامی شهرهای کلاله، شهر قدس، صفادشت، گالیکش، شهریار، هشتگرد و ایلام ابطال گردیده است. "

متن مصوبه های مورد شکایت به شرح زیر است:

تعرفه عوارض محلی شهرداری کهن آباد سال ۱۳۹۸:

" ماده ۱۴: عوارض دکل های مخابراتی

...........

ب- به ازای هر دکل مخابراتی در املاک مورد مالکیت اشخاص حقیقی ماهیانه مبلغ ۰۰۰؍۰۰۰؍۱ ریال دریافت خواهد شد.

تعرفه عوارض محلی شهرداری کهن آباد سال ۱۳۹۹:

" ماده ۵- عوارض دکل های مخابراتی

اخذ عوارض سالیانه بابت دکل های مخابراتی به شرح ذیل محاسبه و دریافت خواهد شد.

۱- بابت دکل های همراه اول- ایرانسل- رایتل و مخابرات به ازای هر دکل سالیانه مبلغ ۰۰۰؍۰۰۰؍۴۰ ریال

۲- بابت دکل های بانکی به ازای هر دکل سالیانه مبلغ ۰۰۰؍۰۰۰؍۱۰ ریال

عوارض فوق شامل کلیه دکل های ایجاد شده در املاک خصوصی و عمومی و اجاره ای می‌باشد."

تعرفه عوارض محلی شهرداری کلاته رودبار سال ۱۳۹۸:

" ماده ۱۹: عوارض دکل های مخابراتی

شرکت هایی که به منظور توسعه شبکه و ارائه خدمات مخابراتی در فضاهای عمومی شامل پارک و... و یا منازل شخصی افراد اقدام به نصب دکل های مخابراتی می نمایند ملزم به پرداخت عوارض سالیانه به مبلغ ۰۰۰؍۰۰۰؍۴۴ ریال می‌باشند. "

تعرفه عوارض محلی شهرداری شهمیرزاد سال ۹۸:

"............

تبصره ۲: عوارض ماهیانه در املاک خصوصی از خود مالک اخذ شود. "

تعرفه عوارض محلی شهرداری شهمیرزاد سال ۹۹:

".........

تبصره۲: عوارض ماهیانه در املاک خصوصی از خود مالک اخذ شود. "

تعرفه عوارض محلی شهرداری بسطام سال ۱۳۹۸:

" ماده ۱۷: عوارض پذیره تاسیسات شهری

تاسیسات و تجهیزات شهری مانند منبع آب، پست، ترانسفورماتور، پست گاز، پست مخابرات و دکل در منطقه مسکونی و غیره (مساحت بنا)PS ۲- عوارض پذیره تاسیسات شهری برای هر مترمربع

تبصره۱- در صورتی که تاسیسات شهری در اراضی خصوصی ایجاد شده باشد عوارض پذیره به شرح ماده فوق‌الذکر فقط برای یک بار دریافت می‌گردد.

تبصره۲- در صورتی که تاسیسات شهری در اراضی و معابر متعلق به شهرداری ایجاد گردد ضمن اخذ مجوز از شهرداری عوارض به صورت سالانه و مطابق رابطه ذیل دریافت می‌گردد:

عوارض سالیانه استقرار تاسیسات شهری به ازای هر مترمربع فضای اشغال شده P۱۰"

تعرفه عوارض محلی شهرداری آرادان سال ۱۳۹۸

" ماده ۳: عوارض دکل های مخابراتی

اخذ عوارض سالیانه بابت دکل های مخابرایت به شرح ذیل محاسبه و دریافت خواهد شد:

۱- بابت دکل های همراه اول- ایرانسل- رایتل به ازای هر دکل، سالیانه مبلغ ۰۰۰؍۰۰۰؍۵۰ ریال

۲- بابت دکل های بانک به ازاء هر دکل سالیانه ۰۰۰؍۰۰۰؍۲۰ ریال

عوارض فوق شامل کلیه دکل های ایجاد شده در املاک خصوصی و عمومی و اجاره ای می‌باشد. "

تعرفه عوارض محلی شهرداری سمنان سال ۱۳۹۸:

" ماده۸: عوارض سالیانه دکل های مخابراتی

کلیه بهره برداران حقیقی و حقوقی املاک واقع در محدوده و حریم شهر سمنان که مبادرت به نصب انواع تجهیزات مخابراتی و ارتباطی اعم از دکل آنتن BTS،... نمایند به منظور کاهش آلودگی های بصری و زیست‌محیطی

در جهت ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان و برای ترغیب به نصب دکل در فضاهای عمومی و به دور از مناطق مسکونی، برای املاک مورد اشاره به شرح ذیل به صورت سالانه و بر اساس رابطه ذیل محاسبه و مالک موظف به پرداخت می‌باشد روش محاسبه عبارت است از:

۱۲ T=ơ×P×[hm+hb]×

T = بهای خدمات بهره برداری موقت سالانه به ریال

ơ = ضریب کاربری

ضریب کاربری ۷؍۳ برای کاربری های مسکونی، آموزشی و بهداشتی

ضریب کاربری ۸؍۲ برای کاربری های اداری، تجاری، صنعتی، فرهنگی، ورزشی، نظامی و انتظامی

ضریب کاربری ۳؍۲ برای کاربری های فضای سبز، معابرها (معابر) و گورستان

hb -ارتفاع ساختمان به متر

hm -ارتفاع دکل به متر

p -آخرین ارزش معاملاتی تعدیل شده اراضی

تبصره: بهره برداران و اپراتورها می‌بایست جهت استفاده از فضای شهری تجهیزات رو سطحی از جمله کافو و غیره در نقاط مختلف شهر به ازای هر مترمربع ۰۰۰؍۲۵۰ ریال به صورت ماهیانه پرداخت نمایند.- استانداری سمنان"

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر کهن آباد به موجب لایحه شماره ۱۶۵-۲۰؍۱۰؍۱۳۹۹ توضیح داده است که:

" ۱- شورای شهر بر اصل کالا که خود فیزیک دکل می‌باشد و بر اصل خدمات که برقراری ارتباطات تلفنی و مخابراتی می‌باشد عوارضی را وضع ننموده است که با ماده ۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷ مغایرت

داشته باشد بلکه این عوارض بر عملکرد دکل در فضای شهری و تاثیرات بصری و نظری و استفاده از فضای محاذی شهر می‌باشد.

۲- دکل ها در فضاهای مسکونی، عمومی، باغات یا مزارع داخل محدوده و یا حریم شهر نصب می‌شوند که عملاً کاربری های فوق را به تجاری (به علت درآمدزایی دکل ها) تبدیل می نمایند که حقوق شهرداری در تغییر کاربری ها باید پرداخت شود که موافقت با این تغییر کاربری از جمله خدمات شهرداری می‌باشد. "

رئیس شورای اسلامی شهر کلاته رودبار نیز به موجب لایحه شماره ۱۲۳۳؍۹۹- ۲۹؍۱۰؍۱۳۹۹ توضیح داده است که:

" در راستای یکپارچگی و یکسان سازی تعرفه عوارض محلی شهرداری ها و همچنین جهت کاهش شکایت های ارجاعی به دیوان عدالت اداری نامه شماره ۴۷۵۳۱- ۲۷؍۹؍۱۳۹۷ توسط سازمان شهرداری ها تنظیم و به همه شهرداری ها ابلاغ گردید که در بند (ب) نامه مذکور به صراحت بیان گردیده، بر اساس آخرین آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری وصول عوارض تحت عنوان دکل های مخابراتی مجاز شناخته شده است. لذا با توجه به استنادهای قانونی فوق الذکر و با عنایت به ماده ۳۰ آیین‌نامه مالی شهرداری ها مصوب ۱۳۴۶ و بند ۱۶ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب ۱۳۷۵ و اصلاحات بعدی آن تصویب عوارض دکل های مخابراتی توسط شورای اسلامی شهر مغایرتی با قانون ندارد. "

پرونده در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری سال ۱۳۹۲ به هیات تخصصی شوراهای اسلامی ارجاع شد و این هیات به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۰۴۰- ۲۲؍۱؍۱۴۰۱ ماده ۶ تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری مهدی شهر، مواد ۴۰ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۷، ۳۷ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۸ و ۳۹ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری گرمسار، تعرفه عوارض محلی شهرداری کلاته خلیج سال ۱۳۹۹، تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری شهمیرزاد (به استثنای تبصره ۲ آن)، ماده ۱ تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری رودیان، ماده ۶ تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری دامغان، تعرفه عوارض محلی شهرداری بیارجمند سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، ماده ۱۶ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری بسطام، ماده ۱۵ تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری ایوانکی، تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری شاهرود، ماده ۶ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری سمنان و ماده ۱۰ تعرفه عوارض سال های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری امیریه را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

رسیدگی به تقاضای ابطال سایر مصوبات شوراهای اسلامی شهرهای استان سمنان پیرامون عوارض سالیانه دکل ها و تجهیزات مخابراتی در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۰؍۳؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

با توجه به اینکه بر اساس آرای متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای شماره ۱۴۳۷-۱۶؍۱۰؍۱۳۹۹ این هیات، اخذ عوارض سالیانه و ماهیانه از دکلها و تاسیسات مخابراتی و ارتباطی، غیرقانونی تشخیص و ابطال شده است، بنابراین با توجه به دلایل مندرج در آرای مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری، بند (ب) ماده ۱۴ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۸ و ماده ۵ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری کهن آباد، ماده ۱۹ تعرفه عوارض محلی سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری کلاته رودبار، تبصره ۲ تعرفه عوارض محلی شهرداری شهمیرزاد در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، تبصره ۲ ماده ۱۷ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۸ و تبصره ۲ ماده ۱۶ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۹ شهرداری بسطام، ماده ۳ تعرفه عوارض محلی سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ شهرداری آرادان و ماده ۸ تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۸ شهرداری سمنان که توسط شوراهای اسلامی این شهرها در خصوص تعیین عوارض سالیانه و ماهیانه دکلهای مخابراتی وضع شده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود./

مهدی دربین

هیات عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری