رای وحدت رویه شماره ۷۷۳ تا ۷۸۲ مورخ ۱۳۹۹/۰۵/۲۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۷۷۳ الی ۷۸۲ تاریخ دادنامه: ۲۸/۵/۱۳۹۹
شماره پرونده: ۹۸۰۲۷۹۹، ۹۸۰۲۷۳۰، ۹۸۰۲۶۵۶، ۹۸۰۲۶۵۴، ۹۸۰۲۴۷۶، ۹۸۰۲۴۷۵، ۹۸۰۲۲۹۵، ۹۸۰۰۹۹۴
۹۹۰۰۸۴۴، ۹۸۰۲۹۱۳
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
اعلام کننده تعارض: معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری، معاون قضایی امور کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری، آقایان: هادی کرمانی(قاضی دیوان عدالت اداری)، فریدون خبازی، احمد مخاوات، پرویز سایه بند، حسین رازهش، مهرداد محمدی، رمضان معقولی و خانم ها: بنین حق پناه سورکی، گل خانم افضلی
موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری
گردش کار: در خصوص دادخواست اشخاص به طرفیت سازمان تامین اجتماعی و به خواسته اعمال و برقراری مزایای اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور در اثر عطف به ماسبق نمودن قانون تفسیر جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی اصلاحی ۱۳۷۹ مصوب ۱۳۹۰، شعب دیوان عدالت اداری آراء متفاوتی صادر کرده اند و به همین جهت رفع تعارض و صدور رای وحدت رویه در اجرای ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ درخواست شده است.
گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:
الف: شعبه ۱۱ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۹۶۳۴۹ با موضوع دادخواست آقای فیروز تیموریان پیراقوم به طرفیت ۱- اداره کل تامین اجتماعی استان اردبیل ۲- اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اردبیل و به خواسته اعمال به برقراری مزایای اشتغال در کار سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۱۱۰۰۳۸۳-۱۰/۳/۱۳۹۳ به شرح زیر رای صادر کرده است: نظر به اینکه مطابق اظهارات طرفین، شغل شاکی در زمان اشتغال از جمله مشاغل سخت و زیان آور بوده و برابر مفاد استفساریه جزء بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۲۶/۶/۱۳۹۰ مجلس شورای اسلامی هر یک سال اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور به عنوان ۵/۱ سال سابقه پرداخت حق بیمه محسوب میگردد. لذا دیوان شکایت مطروحه را به طرفیت مشتکی عنه ردیف اول وارد و موجه دانسته به استناد ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به الزام اداره کل تامین اجتماعی استان اردبیل به اصطلاح حکم بازنشستگی شاکی و برقراری مستمری بر مبنای مفاد استفساریه مزبور صادر و اعلام مینماید و در خصوص شکایت شاکی به طرفیت اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اردبیل به لحاظ عدم مراجعه شکایت [شاکی] به آن اداره، به استناد بند (ب) ماده ۵۳ قانون اخیرالذکر قرار رد شکایت صادر و اعلام میگردد. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری قابل تجدیدنظر خواهی است.
رای مذکور به موجب رای شماره ۹۵۰۹۹۷۰۹۵۶۶۰۱۶۹۷-۱۶/۱۱/۱۳۹۵ شعبه ۱۶ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است.
ب: شعبه ۱۵ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۶۸۵۶۹ با موضوع دادخواست آقای علی علیزاده قلی درق به طرفیت ۱- شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان (پارس آباد) ۲- سازمان تامین اجتماعی شهرستان پارس آباد و به خواسته پرداخت حقوق و مزایا برابر مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۱۵۰۰۵۸۲-۱۴/۴/۱۳۹۳ به شرح زیر رای صادر کرده است: نظر به محتویات پرونده و اسناد و مدارک ابرازی و اینکه طبق ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ قانون اصلاح مواد ۷۲ و ۷۷ و تبصره ماده ۷۹ قانون تامین اجتماعی مصوب سال ۱۳۵۴ و ۲ تبصره به ماده ۷۶ مصوب سال ۱۳۷۱ و نیز آییننامه اجرایی آن مصوب سال ۱۳۸۵ هیات وزیران شغل بیمه شده در کمیته استانی موضوع ۸۰ آییننامه اجرایی به عنوان سخت و زیان آور تایید گردید و دارای سابقه بیمه پردازی در این مشاغل را بوده لذا بنا به مراتب برخورداری از مزایای ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی را برخوردار بوده حکم به ورود شکایت و الزام اداره طرف شکایت به صدور حکم بازنشستگی پیش از موعد به اعتبار اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور صادر و اعلام می دارد. رای ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری میباشد.
در اثر تجدیدنظر خواهی از رای مذکور، شعبه ۶ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۹۵۵۶۰۲۷۰۹-۱۹/۱۱/۱۳۹۴ با استدلال زیر رای مذکور را نقض می کند: نظر به اینکه تجدیدنظر خوانده در تاریخ ۲۶/۳/۱۳۸۷ بازنشسته شده است و قانون تفسیر جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۲۹/۶/۱۳۹۰ موضوع استفساریه و محاسبه اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور هر سال یک و نیم سال بعد از بازنشستگی وی تصویب گردیده است و مطابق نظریه شماره ۷۶/۲۱/۵۸۳-۱۰/۳/۱۳۷۶ و ۷۹/۲۱/۱۵۴۰-۲۰/۱۰/۱۳۷۹ شورای نگهبان، تفسیر از زمان بیان مراد مقنن لازم الاجرا میباشد و تسری به موارد مختومه که مجریان برداشت دیگری از قانون داشته اند ندارد، بنابراین با موجه بودن اعتراض مستنداً به ماده ۷۱ قانون تشکیلات ضمن نقض رای شعبه بدوی حکم به رد شکایت شاکی صادر میگردد. این رای وفق ماده ۳ قانون قطعی است.
ج: شعبه ۴۷ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۹۲۰۹۹۸۰۹۰۵۰۱۰۲۹۵ با موضوع دادخواست آقای محمدحسین جولا به طرفیت سازمان تامین اجتماعی- اداره کل استان خوزستان و به خواسته الزام به اصلاح حکم بازنشستگی به لحاظ اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۲۵۰۱۱۳۰-۱۹/۹/۱۳۹۳ به شرح زیر رای صادر کرده است: نظر به اینکه به موجب نظریه کمیته تشخیص و بررسی مشاغل سخت و زیان آور استان خوزستان مشاغل شاکی سخت و زیان آور بوده و بر اساس مفاد استفساریه جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۲۹/۶/۱۳۹۰ هر یک سال اشتغال در کارهای سخت و زیان آور به عنوان یک و نیم سال سابقه پرداخت حق بیمه محسوب میگردد، لذا به استناد مواد ۱۰ و ۱۱ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و توجهاً به مجموع سوابق بیمه پردازی شاکی، خواسته و شکایت مطروحه مستمری وی را وارد و موجه دانسته حکم به الزام مشتکی عنه به اجرا و اعمال استفساریه مزبور و اصلاح حکم بازنشستگی شاکی و تعیین میزان مستمری وی تاریخ استحقاق بر این مبنا صادر و اعلام مینماید. رای صادره ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری قابل تجدیدنظر خواهی است.
رای مذکور به موجب رای شماره ۹۵۰۹۹۷۰۹۵۵۵۰۱۰۱۸-۱۶/۳/۱۳۹۵ شعبه ۵ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری تایید شده است.
ولیکن در اجرای اعمال ماده ۷۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از جانب ریاست کل دیوان عدالت اداری، شعبه ۱۹ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۶۸۰۳۳۷۸-۹/۱۱/۱۳۹۷ با استدلال زیر رای شعبه ۵ تجدیدنظر را نقض می کند: در خصوص تقاضای اعمال ماده ۷۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره ۱۰۱۸-۱۶/۳/۱۳۹۵ صادره از سوی شعبه پنجم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با عنایت به محتویات پرونده از جمله مواد ۴ قانون استخدام کشوری و ماده ۱۲۴ قانون مدیریت خدمات کشوری و تبصره ۳ ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان، معلولین و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور و تبصره ۲ ماده ۱ آییننامه اجرای همان قانون و استفساریه تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۲۹/۶/۱۳۹۰ و رای وحدت رویه شماره ۵۱۵-۵/۸/۱۳۸۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری و رای شماره ۹۲۷ الی ۹۲۹-۱۲/۴/۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکم به پذیرش اعمال ماده ۷۹ قانون فوق الذکر سپس نقض رای شعبه پنجم تجدیدنظر و رد شکایت آقای محمدحسین جولا صادر و اعلام میگردد. این رای به استناد ماده مرقوم قطعی است.
ضمناً در خصوص دادخواست های خانم ها بنین حق پناه سورکی، گل خانم افضلی و آقایان احمد مخاوات، پرویز سایه بند، فریدون خبازی، مهرداد محمدی، حسین رازهش، رمضان معقولی به ترتیب در شعب ۱۵، ۶، ۱۹ و ۱۶ تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه های شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۵۶۰۰۲۳۲-۱۹/۱/۱۳۹۷، ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۵۶۰۰۷۱۱- ۱۰/۲/۱۳۹۷، ۹۴۰۹۹۷۰۹۵۵۶۰۲۳۴۶-۵/۱۰/۱۳۹۴، ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۵۶۰۰۳۲۶-۲۶/۱/۱۳۹۷، ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۶۸۰۱۸۴۹-۱۳/۶/۱۳۹۷، ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۶۸۰۳۳۰۸-۱/۱۱/۱۳۹۷، ۹۸۰۹۹۷۰۹۵۶۲۰۰۵۷۰-۲۳/۲/۱۳۹۸، ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۶۲۰۲۸۴۵-۲۰/۸/۱۳۹۷ با این استدلال که حکم قانون تفسیر جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی اصلاحی ۱۳۷۹ مصوب سال ۱۳۹۰ به گذشته قابل تعمیم و تسری نیست رای به رد شکایت صادر شده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۸/۵/۱۳۹۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف: تعارض در آراء محرز است.
ب: مطابق اصل هفتاد و سوم قانون اساسی شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است و مقنن در قانون تفسیر جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۷۹ که در سال ۱۳۹۰ به تصویب رسیده است مقرر کرده سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور به هر میزان، قبل یا بعد از اشتغال در مشاغل عادی به ازاء هر سال سابقه یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. بر مبنای نظریه تفسیری شماره ۵۸۳/۲۱/۷۶-۱۰/۳/۱۳۷۶ شورای نگهبان قانون اساسی مقصود از تفسیر بیان مراد مقنن است و تفسیر از زمان بیان مراد مقنن در کلیه موارد لازم الاجرا است، بنابراین در مواردی که مربوط به گذشته است و مجریان برداشت دیگری از قانون داشته اند و آن را به مرحله اجرا گذاشته اند، تفسیر قانون به موارد مختومه مذکور تسری نمی یابد. با توجه به مراتب مفاد حکم قانون استفساریه قابل تسری به کسانی که به هر جهت و طریق پیش از قانون استفساریه بازنشسته شده اند قابل تسری نیست و آراء صادر شده به غیر وارد دانستن شکایت به شرح مندرج در گردش کار که حکم به عدم عطف به ماسبق شدن مفاد قانون استفساریه نسبت به بازنشستگان پیش از قانون استفساریه صادر کرده اند صحیح و موافق مقررات است. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.
محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری