رای شماره ۹۱۲ مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۰۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه:۹۱۲
تاریخ دادنامه: ۸؍۵؍۱۳۹۸
شماره پرونده: ۹۷؍۲۹۳۶
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم سمیه علی دوست لمر
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده ۵ آییننامه شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی مصوب ۱۳۹۴/۰۲/۳۰
گردش کار: خانم سمیه علی دوست لمر به موجب شکایت نامه ای ابطال ماده ۵ آییننامه شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی مصوب ۳۰؍۲؍۱۳۹۴ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
«ریاست محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم
با احترام، اینجانب سمیه علی دوست لمر متقاضی استفاده از مزایای آییننامه جذب و نگهداری نیروی انسانی نخبه و استعداد برتر موضوع تصویب نامه شماره ۲۴۷۲۸۵؍ت۴۷۰۵۰ه--۱۵؍۱۲؍۱۳۹۰ هیات وزیران به استحضار می رساند: بنیاد ملی نخبگان طی آییننامه داخلی خود و در طی ماده ۵ این آییننامه دانش آموختگان موسسه های علمی داخل کشور را ملزم به معرفی خویش به بنیاد ملی مذکور تا طی ۳ سال پس از تاریخ رسمی دانش آموختگی نموده است تا از مزایای آییننامه جذب و نگهداری نیروی انسانی نخبه و استعداد برتر مصوب هیات وزیران استفاده نمایند که به نظر میرسد این موضوع مغایر با مصوبه هیات دولت بوده و خارج از حدود اختیارات بنیاد ملی نخبگان میباشد. حالیه با توجه به این موضوع که در آییننامه ابلاغی هیات دولت هیچ گونه مهلت زمانی تعیین نگردیده است، چرا بنیاد ملی نخبگان مهلت زمانی ۳ سال را برای افراد مشمول تعیین نموده است؟ لذا امکان بهره برداری از آییننامه مصوب هیات دولت برای افرادی از قبیل بنده که در زمان فارغ التحصیلی و استخدام، مشمول این موضوع بودم سلب گردیده است و در بررسیها و پیگیریهای صورت گرفته از سوی اینجانب برای احقاق حق خویش، صرفاً با این استدلال مواجه گردیدم که از مدت فارغ التحصیلی شما ۳ سال گذشته است!
علی ایحال با توجه به ماده یک آییننامه جذب و نگهداری نیروی انسانی نخبه و استعداد برتر در دستگاه های اجرایی که در طی آن احراز نخبگی و استعداد برتر بودن افراد به بنیاد ملی نخبگان محول گردیده است، خواهشمند است دستور فرمایید نسبت به ابطال ماده ۵ آییننامه شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی مصوب ۳۰؍۲؍۱۳۹۴ که مهلت زمانی را تعیین نموده است، اقدام لازم معمول گردد.»
متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:
«آییننامه شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی
مقدمه:
در اجرای بند ۱ ماده ۳ از اساسنامه بنیاد ملی نخبگان و به منظور اجرای اقدام های ملی ۱-۱-۱، ۲-۱-۲، ۲-۱-۳، ۳-۱-۲ و ۳-۱-۵ از سند راهبردی کشور در امور نخبگان، آییننامه « شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی» به شرح زیر تصویب میشود:
ماده ۵: دانش آموختگان موسسه های علمی داخل کشور حداکثر ظرف مدت سه سال و دانش آموختگان موسسه های علمی خارج از کشور، حداکثر ظرف مدت شش سال از تاریخ رسمی دانش آموختگی مجازند از
مزایای این آییننامه بهره مند شوند.»
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون توسعه و مدیریت منابع بنیاد ملی نخبگان (ریاست جمهوری) به موجب لایحه شماره ۳۰۸۳؍۱۵-۳؍۱۱؍۱۳۹۷ توضیح داده است که:
«ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری
سلام علیکم
احتراماً در خصوص شکایت خانم سمیه علی دوست لمر علیه بنیاد ملی نخبگان به خواسته ابطال ماده ۵ آییننامه «شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی» مصوب ۳۰؍۲؍۱۳۹۴ (به شماره پرونده ۹۷۰۹۹۸۰۹۰۵۸۰۱۹۰۴) به استحضار می رساند، با عنایت به صلاحیت بنیاد ملی نخبگان در تصویب مقررات مورد نیاز نظام نخبگی (من جمله آییننامه فوق الاشعار) هیچ گونه مغایرتی میان آییننامه موصوف با مصوبه هیات وزیران وجود ندارد. دلایل بنیاد ملی نخبگان در رد ادعای خواهان عبارت است از:
۱- مطابق بند ۱ ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی و تشکیلات دیوان عدالت اداری مصوب ۲۲؍۹؍۱۳۹۰ مجلس شورای اسلامی شرط ورود هیات عمومی دیوان اعلام تعارض مقرره دولتی با قانون (یعنی مصوبات مجلس شورای اسلامی) است و از آنجا که در شکایت مطروحه خواهان اعلام مغایرت مصوبه بنیاد ملی نخبگان با مصوبه هیات وزیران را نموده اند، لذا ورود هیات عمومی به علت عدم مغایرت با یک قانون منتفی است.
۲- به موجب ماده ۲ آییننامه «جذب و نگهداری نیروی انسانی نخبه و استعداد برتر در دستگاه های اجرایی» مصوب سال ۱۳۹۰ هیات وزیران کارمندانی که قبل از ابلاغ آییننامه نخبه یا استعداد برتر بوده اند یا در حین خدمت، نخبه و استعداد برتر شناخته میشوند، به شرطی مشمول مزایای مقرر هستند که نخبگی آنها توسط بنیاد ملی نخبگان احراز شود، به موجب نامه های شماره ۱۴۱۱۸۰؍۴۷۰۵۰ و ۴۸۰۳۳؍۴۷۰۵۰-۳۱؍۴؍۱۳۹۲ دبیر هیات دولت در مورد نخبگی آن دسته از کارمندانی که «قبل از ابلاغ این آییننامه نخبه یا استعداد برتر بوده اند»
نیز تشخیص بنیاد ملی نخبگان میبایست لحاظ شود. بنابراین همان طور که مشاهده میشود برخورداری از مزایای مقرر در آییننامه مزبور چه مطابق ماده ۱و چه ماده ۲ در هر حال نیازمند بررسی و تشخیص بنیاد ملی نخبگان است.
۳- بنیاد ملی نخبگان مستند به بند ۱ ماده ۳ اساسنامه خود مصوب پانصد و شصتمین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ ۱۰؍۳؍۱۳۸۴ و نیز اقدام ملی ۱-۱-۱ (بازنگری و بازتعریف ضوابط و مقررات مربوط به فرآیندهای شناسایی، جذب و پشتیبانی از اجتماع نخبگانی در دستگاه های مسئول با تاکید بر رصد فعالیت نخبگانی) و به ویژه اقدام ملی ۱-۲-۴ (تصویب شاخص ها، استانداردها، ضوابط و مقررات لازم برای نظام نخبگانی در سطوح و حوزه های مختلف و نظارت مستمر بر حسن اجرای آن توسط بنیاد ملی نخبگان) از سند راهبردی کشور در امور نخبگان (سند عالی و بالادستی کشور در امور نخبگان به عنوان آخرین اراده واضع) اقدام به تهیه و تدوین و تصویب مقررات مورد نیاز نظام نخبگانی نموده است و در همین راستا بنیاد ملی نخبگان اقدام به تصویب « آییننامه شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی» مصوب ۳۰؍۲؍۱۳۹۴ کرده است.
۴- شایان ذکر است ماده ۲ آییننامه «جذب و نگهداری نیروی انسانی نخبه و استعداد برتر در دستگاه های اجرایی» مصوب ۱۳۹۰ هیات وزیران، به طور کلی تایید مراتب نخبگی را جهت دریافت تسهیلات جذب و فوق العاده نخبگی بر عهده بنیاد ملی نخبگان قرار داده است. اما شرایطی را برای احراز شرایط متقاضیان مقرر نکرده است که بر اساس آن بنیاد، نخبگی متقاضیان را احراز کند و با توجه به سکوت مصوبه هیات وزیران در این زمینه بدیهی است که موضوع به مقررات بنیاد ملی نخبگان به عنوان مرجع رسمی و حاکمیتی امور نخبگان در کشور احاله داده شده است و با عنایت به تکلیف بنیاد ملی نخبگان در تصویب مقررات لازم (اقدام ملی ۱-۲-۴ سند راهبردی کشور در امور نخبگان) بنیاد اقدام به تصویب آییننامه «شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی» نموده است. بنابراین این آییننامه و به تبع، ماده ۵ آن (شرط عدم گذشت سه سال از تاریخ فارغ التحصیلی برای دانش آموختگان موسسه های علمی داخل کشور) هیچگونه تزاحم و مغایرتی با مصوبه موصوف هیات وزیران ندارد.
۵- صلاحیت بنیاد ملی نخبگان در آراء متعدد صادره از شعب دیوان عدالت اداری و نیز رای شماره ۱۰۵ هیات تخصصی دیوان درباره احراز نخبگی برای برخورداری از فوق العاده نخبگی به صراحت مورد تاکید قرار گرفته و جملگی مشعر بر جایگاه انحصاری این بنیاد در تشخیص نخبگی افراد حائز شرایط جهت برخورداری از فوق العاده نخبگی هستند.
با عنایت به اینکه بنیاد ملی نخبگان در تصویب آییننامه «شناسایی و پشتیبانی از دانش آموختگان برتر دانشگاهی» هیچ گونه خروج یا تخلفی از صلاحیت خود نداشته است و این آییننامه با هیچ یک از قوانین و اسناد بالادستی تعارض و مغایرت ندارد، لذا مبرهن است که بنیاد ملی نخبگان در این زمینه کاملاً در چارچوب صلاحیت منصوص خود اقدام نموده است. علی ایحال بنیاد ملی نخبگان بنا به مراتب فوق از آن مرجع تقاضای رد شکایت خواهان را دارد.- معاون توسعه و مدیریت منابع»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۸؍۵؍۱۳۹۸ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با عنایت به این که در مصوبه شماره ۲۴۷۲۸۵؍ت۴۷۰۵۰ه--۱۵؍۱۲؍۱۳۹۰ هیات وزیران و نیز اساسنامه بنیاد ملی نخبگان مصوب جلسه ۵۶۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ ۱۰؍۳؍۱۳۸۴ و آییننامه و ضوابط بنیاد ملی نخبگان مصوب ۱۱؍۷؍۱۳۹۱ شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی، محدویت زمانی برای بهره مندی از مزایای نخبگی لحاظ نشده است و از طرفی با توجه به اینکه بر اثر مصوبات فوق الذکر برای افراد مشمول ایجاد حق شده است که اسقاط آن با قید مرور زمان نیاز به اذن قانونگذار یا مرجع اصلی تصویب دارد، تصویب ماده ۵ آییننامه مورد اعتراض به جهت خارج بودن از حدود اختیار مرجع مصوِّب آن مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود
محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری