شرایط پرداخت دیه از بیتالمال در اجرای وظایف قانونی ماموران و عدم شمول نسبت به مهدورالدم و مقصر
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۹/۲۰
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر کهگیلویه و بویراحمد
موضوع
ماده ۴۷۳ قانون مجازات اسلامی
پرسش
در ماده ۴۷۳ قانون مجازات اسلامی آمده است هرگاه ماموری در اجرای وظایف قانونی عملی مطابق مقررات انجام دهد و همان عمل موجب فوت یا صدمه بدنی کسی شود دیه بر عهده بیتالمال است؛ بفرمایید آیا پرداخت دیه از بیت المال مطلق است و شامل مقصر و مهدورالدم نیز میشود یا خیر و آیا این ماده بر جرایم و مقررات جاری در دادگاههای نظامی حاکم است یا خیر؟
نظر هیات عالی
مطابق ماده ۳۰۲ قانون مجازات اسلامی پرداخت دیه به ورثه مهدورالدم منتفی است و اگر مقتول مهدورالدم نیست لکن مرتکب جرمی شده که قانوناً ماموران در برخورد با این جرم یا رفتار عمدی (مانند تهاجم با ماموران) حق دفاع یا تیراندازی دارند، در این موارد نیز پرداخت دیه منتفی است (تبصره ۳ ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی)، بنابراین در موارد مهدورالدم بودن مقتول و یا تقصیر مقتول مطابق مواد فوقالذکر و ماده ۱۳ قانون بکارگیری سلاح و مهمات دیه از بیت المال پرداخت نمیشود بدیهی است که این موارد در محاکم نظامی نیز قابلیت اعمال دارد.
نظر اتفاقی
ماده ۴۷۳ قانون مجازات اسلامی ناظر بر مواردی است که مجروح یا اولیای دم مقتول برابر مقررات قانونی مستحق دریافت دیه باشد اما در مواردی که مجروح یا مقتول مقصر یا مهدورالدم باشد مثل مصادیق تبصره ماده قانونی مزبور، تبصره ماده ۴۱ قانون جرایم نیروهای مسلح و ماده ۱۳ قانون به کارگیری سلاح در موارد ضروری موضوع از شمول ماده قانونی مذکور خارج است در غیر مواردی که به صورت خاص در خصوص نحوه پرداخت دیه اشخاص یا مقتول تعیین تکلیف شده است مثل موارد مزبور مقررات ماده ۴۷۳ قانون مجازات اسلامی در مراجع قضایی نظامی نیز قابلیت اعمال و اجرا دارد.