صلاحیت دادسرا و دادگاه نظامی تهران درخصوص رسیدگی به جرائم ارتکابی نظامیان در خارج از قلمرو ایران

رأی شعبه دیوان عالی کشور

حسب محتویات اوراق پرونده آقای ت. الف.د.ب. متولد ۱۳۶۸ سرباز وظیفه جمعی مرزبانی استان ایلام از مورخ ۱۳۹۴/۵/۲۲ تا مورخ ۱۳۹۴/۷/۴ مبادرت به فرار کرده و از کشور خارج شده و به گروهک تروریستی... پیوسته است و پس از دستگیری تحت بازجوئی قرار گرفته است و ضمن پذیرش اتهام خود اظهار داشته پس از عضویت در گروهک آموزشی سیاسی و نظامی دیده ام و بعد از آموزش در منطقه خرابه ... که پایگاه‌های گروهک در آنجا است فقط نگهبان بودم ص ۷ و علت پیوستن به گروهک را چنین بیان نموده که زمان خدمت در ستاد فرماندهی مرزبانی استان با یک سرباز به هویت ح. د. آشنا شدم و بعد از ترخیص وی از خدمت در مرداد ماه ۹۴ با هم ارتباط داشتیم ح. د. در خصوص رفتن به خارج از کشور و سلیمانیه عراق با من صحبت کرد و گفت در آنجا حقوق و مزایای زیاد در یک شرکت می دهند من هم وسوسه شدم از خدمت متواری شدم و در تاریخ ۱۳۹۴/۵/۲۲ به همراه آقای ح.د. و یک نفر دیگر به نام ج. سوار شدیم و به شهر سنندج رفتیم و به طرف مرز رفتم و از مسیر کوه ها به فردی به اسم او س. بود رسیدم ما را همراهی کرد و با عبور از مرز تحویل یک نفر به نام د. داد و برگشت و توسط فردی به نام د. پ. به عراق و به خانه خودش رفتم در منزل وی از ما عکس گرفتند و بعد توسط فردی به نام ک. خ. به سلیمانیه رفتیم و بعد به طرف ق... ادامه مسیر دادیم تا به مقر نظامی وارد شدیم در آنجا لباس خاکی رنگ نظامی به ما دادند و در نهایت در منطقه ای که محل آموزش بود ما را بردند در مقر نظامی از من درباره خانواده ام سوالاتی کردند و اینکه چه مدت خدمت کردی فرمانده ات چه کسی بود و از چه نوع سلاحی استفاده می‌کنند در ادامه متهم اظهار داشته به اسم مستعار آ. به مدت ۴۰ روز در داخل گروهک بوده و حدود ۲۰ هزار دینار حقوق دریافت کرده بعد از دوره آموزشی به ک... رفته و نگهبانی می‌داده است و در نهایت متهم چون به دروغ بودن وعده های گروهک پی برده تقاضای بازگشت به کشور داشته ولی به وی اجازه ندادند تا اینکه با پدرش تماس می‌گیرد و اقداماتی جهت بازگشت انجام می‌دهد و خود را به اداره اطلاعات استان معرفی می‌کند . ص ۳۰ شعبه اول بازپرسی دادسرای نظامی ایلام در خصوص فرار از خدمت متهم و عضویت در گروهک تروریستی ... قرار جلب به دادرسی صادر و در خصوص اتهام خروج از مرز قرار عدم صلاحیت به شایستگی صلاحیت دادسرای عمومی و انقلاب بانه اظهار عقیده نموده است با صدور کیفر خواست شماره ۰۰۱۴۶ ــ ۱۳۹۴/۷/۱۳ در مورد فرار از خدمت و عضویت در گروهک معاند نظام پرونده شعبه اول دادگاه نظامی یک ایلام ارجاع شده است و دادگاه مرجوع الیه پس از رسیدگی به شرح صورت‌جلسه مورخ ۱۳۹۴/۸/۲۷ و اخذ آخرین دفاع به شرح آتی مبادرت به صدور رأی نموده است : با توجه به گزارش حفاظت ارشد انتظامی استان ایلام ـ اقاریر صریح متهم در مراحل تحقیق و در جلسه دادگاه دفاعیات غیر موجه مشارالیه و وکیل ایشان و دیگر محتویات پرونده (ص ۲ ـ ۶ ـ ۷ ـ ۲۴ تا ۳۴ ـ ۴۶ تا ۵۲ پ) دادگاه اتهام فرار از خدمت و عضویت متهم در گروهک ضد انقلاب... را محرز تشخیص و لکن با توجه به تعابیری که در ماده ۱۷ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح ذکر شده (مثل برنامه براندازی تغییر و نابودی اساس جمهوری اسلامی ایران طراحی یا بدان اقدام نموده و به این منظور جمعیتی تشکیل دهد یا اداره نماید یا در چنین جمعیتی شرکت یا معاونت موثر داشته محارب محسوب می شود) به اعتقاد دادگاه نظر به اینکه عضویت متهم در گروهک مذکور منطبق نیست دادگاه معتقد است اعمال ارتکاب متهم با ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ ناظر به ماده ۴۹۸ قانون مذکور انطباق دارد لذا دادگاه با عنایت به مراتب مذکور با رد عنوان اتهامی و ماده استنادی کیفرخواست مستنداً به ماده ۴۹۹ ناظر به ماده ۴۹۸ قانون مرقوم و به استناد ماده ۵۹ و بند ب ماده ۶۰ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح با رعایت مواد ۲ ـ ۱۰ ـ ۱۴ (بند ت) ۱۸ ـ ۲۷ ـ ۳۸ (بند ت و ث) ۷۲ و تبصره ۳ و ۴ ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ و رعایت کیفیات مخففه از جمله عدم سابقه کیفری و اظهار پشیمانی متهم ، دادگاه شرایط را برای اعمال تخفیف مهیا دانسته لذا متهم را با احتساب ایام بازداشت قبلی بابت فرار از خدمت منجر به دستگیری به تحمل هفت ماه و نیم و بابت فرار از خدمت با وصف مراجعت به تحمل دو ماه حبس تعزیری و بابت عضویت در گروهک ضد انقلاب پاک به تحمل سی و یک ماه و نیم حبس تعزیری محکوم می نماید و نظر به اینکه مجازات قانونی بابت عضویت در گروه ضدانقلاب اشد از مجازات قانون فرار از خدمت منجر به دستگیری می‌باشد دادگاه مجازات اشد را برای اجراء تعیین می‌نماید و نظر به اینکه در پرونده امر متهم مرتکب مجازات درجه ۵ ـ ۶ و ۷ شده رعایت جمع مجازات ها اقتضاء می‌کند متهم جمعاً سی و سه ماه و نیم حبس تحمل می‌کند ، پس از ابلاغ دادنامه دادستان نظامی ایلام و وکیل محکوم علیه هر یک با تقدیم لایحه ای از رأی صادره فرجام‌خواهی کرده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و حسب الارجاع تحت نظر قرار دارد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای سید احمد طباطبایی; عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای فریبرز لشکری دادیار دادسرای دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی براینکه: صدور رای شایسته وفق موازین قانونی مورد تقاضاست. در خصوص دادنامه شماره ۰۰۲۰۰ ــ ۱۳۹۴/۹/۱۰ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد :

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجام‌خواهی آقای م. م. به وکالت از آقای ت. الف. د. نسبت به دادنامه شماره ۰۰۲۰۰ ــ ۱۳۹۴/۹/۱۰ شعبه اول دادگاه نظامی یک استان ایلام که به موجب آن آقای د. به اتهامات عضویت در گروهک ضد انقلاب (موضوع مواد ۴۹۸ و ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵) و فرار از خدمت منجر به دستگیری و فرار از خدمت با وصف مراجعت به تحمل حبس محکوم گردیده است در قسمت محکومیت به اتهام عضویت در گروهک ضد انقلاب موجه بوده و دادنامه فرجام‌خواسته در این قسمت مواجه با ایراد است زیرا همانطور که محتویات پرونده دلالت دارد آقای ت. الف. د. پس از فرار از محل خدمت خویش به امید و خواسته برخورداری از درآمد هنگفت ماهانه راهی دیار غربت شده و آن گاه که آمال خویش را بر باد رفته دیده خود خواسته با مساعدت پدرش خویشتن را به مامورین اداره اطلاعات ایلام معرفی نموده است بنابراین اولاً مشارالیه در تحقیقاتی که از او به عمل آمده انگیزه‌اش از خروج را بر مدار و محور درآمد مادی دانسته است و مصراً مدعی شده است که از مرام گروهک ضد انقلاب که وی بدان وارد شده مطلع نبوده است و بر همین مبنا آنچه را که دریافته ، مامورین را مطلع نموده است و گزارش مسبوط مورخ ۱۳۹۴/۷/۹ حفاظت اطلاعات انتظامی استان ایلام که در صفحات ۳۰ الی ۳۲ پرونده منعکس گردیده حکایت از همکاری محکوم علیه با آنان در ارائه اطلاعات دارد ثانیاً در پرونده امر دلیلی که او را مامور از جانب گروهک ضد انقلاب در بازگشت معرفی نماید ارائه نشده و گزارش مرجع انتظامی مورد اشاره نیز بر همین امر دلالت دارد که او مامور گروهک ضد انقلاب نمی‌باشد ثالثاً اظهارات او دلالت بر این دارد که به محض اطلاع از مرام و اهداف گروهکی ضد انقلاب با خانواده‌اش تماس گرفته و با همکاری والدینش با جدایی از گروهک ضد انقلاب خود را معرفی کرده است رابعاً در ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ ناظر به ماده ۴۹۸ آن که قید شده : هر کس در یکی از دسته ها یا جمعیت ها یا شعب جمعیت‌های مذکور در ماده (۴۹۸) عضویت یابد به سه ماه تا پنج سال حبس محکوم می‌گردد مگر اینکه ثابت شود از اهداف آن بی‌اطلاع بوده است . و در پرونده امر دلیلی که حکایت از اطلاع محکوم علیه از اهداف گروهک ضدانقلاب موسوم به پاک باشد، مشهود نیست و محتوای گزارش حفاظت اطلاعات موید عدم اطلاع او است. بنابراین به لحاظ عدم تحقق شرط اطلاع مندرج در موضوع ماده ۴۹۹ قانون مورد اشاره ، تعیین مجازات بر اساس ماده مذکور موجه نبوده است لهذا و بنا به جهات مذکور و مستنداً به بند ۴ از قسمت ب ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری دادنامه فرجام‌خواسته در این قسمت نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگری از محاکم هم‌عرض دادگاه محترم صادر کننده رأی منقوض ارجاع می‌گردد . در خصوص فرجام‌خواهی محکوم علیه نسبت به سایر قسمت‌های موضوع محکومیت و همچنین فرجام‌خواهی دادستان محترم نظامی استان ایلام نسبت به دادنامه فرجام‌خواسته از جهت انطباق عمل محکوم علیه با ماده ۱۷ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح ( و رد ماده استنادی دادگاه در تعیین مجازات محکوم‌علیه) و همچنین صلاحیت دادگاه نظر به اینکه دادگاه شرایط قانونی ارتکاب بزه موضوع ماده ۱۷ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح را احراز ننموده است و استدلال دادگاه در رد ماده ۱۷ قانون مورد اشاره که مورد استناد در کیفرخواست واقع شده ، مباینتی با موازین قانونی ندارد و ماده ۵۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری در خصوص صلاحیت دادسرا و دادگاه نظامی تهران که ناظر به ارتکاب جرائم نظامیان در خارج از قلمرو حاکمیت جمهوری اسلامی ایران نسبت به افراد ثالث است ، شامل ارتکاب بزه محارب و مادون آن( موضوع ماده ۱۷ و ۴۹۹ قانون مورد اشاره ) که ملازمه با خروج از کشور و معارضه با نظام اسلامی دارد نمی‌گردد در نتیجه ضمن رد فرجام‌خواهی و مستنداً به بند الف ماده ۴۶۹ قانون آئین دادرسی کیفری ، دادنامه فرجام‌خواسته تایید و ابرام می‌گردد.
رئیس و عضو معاون
سید احمد طباطبائی- سید صالح سجادی