صلاحیت ذاتی یا نسبی محاکم صلح

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۳/۰۷/۲۲
برگزار شده توسط: استان زنجان/ شهر زنجان

موضوع

صلاحیت ذاتی یا نسبی محاکم صلح

پرسش

صلاحیت دادگاه صلح، نسبت به سایر دادگاه‌ها نسبی است یا ذاتی؟

نظر هیات عالی

صلاحیت دادگاه صلح همانند صلاحیت دادگاه نظامی از موارد ذاتی نبوده و در طول سالها و در سایر موارد مشابه این نوع از صلاحیت نسبی تلقی شده است لذا نظر اکثریت مورد تایید است.

نظر اکثریت

صلاحیت نسبی است. الف) در محاکم بخش اجازه رسیدگی به دعاوی در صلاحیت محاکم صلح داده شده است. در حالی ‌که اگر مثل دادگاه انقلاب، صلاحیت ذاتی می‌بود، اجازه رسیدگی داده نمی‌شد.
ب) هر چند قانون صراحت ندارد. اما با بررسی مجموعه نظریات مشورتی و جواب سوالات کمیته پاسخ گویی، می‌توان یافت که نظر مجموعه و رویه قضایی حکایت از نسبی بودن در صلاحیت است.
ج) اصل بر حاکمیت عام محاکم است و حق رسیدگی به تمام دعاوی را دارند غیر از آنچه که استثناء خورده است.
د) فلسفه تاسیس محاکم صلح، از جمله تسریع در رسیدگی به پرونده‌ها، رعایت مصلحت طرفین در فصل خصومت و حل مشکل، اصل نسبی بودن را تقویت می‌نماید.
ه-) در پرونده‌های کیفری با موضوعات درجه ۷ و ۸، که به همراه سایر جرایم درجه ۱ تا ۶ مطرح می‌شوند، دادگاه بالاتر (کیفری دو) به همه آنها رسیدگی خواهد کرد و این حکایت از نسبی بودن دارد.
و) سابقه تقنینی و رویه‌های قضایی در چنین مواردی نسبی بودن را حکایت دارد.

نظر اقلیت

نظر اول: صلاحیت ذاتی است. همان قانون‌گذار در مقام بیان بوده و رسیدگی به برخی از دعاوی را برابر ماده ۱۲ و ۱۴ قانون شوراهای حل اختلاف در صلاحیت محاکم صلح دانسته است.
نظر دوم: رسیدگی به دعاوی غیرمالی ذاتی و رسیدگی به دعاوی مالی تا نصاب مذکور و جرایم کیفری درجه ۷ و ۸ نسبی خواهد بود.