عسر و حرج زوجه در زندگی مشترک به دلیل کراهت از زوج

رأی شعبه دیوان عالی کشور

خلاصه جریان پرونده
خانم س. ف. فرزند م. دادخواستی بطرفیت آقای ص. ج. فرزند م.ح. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) به جهت عسر و حرج و کراهت از زوج تقدیم کرده و توضیح داده که به موجب سند رسمی به شماره ترتیب ۶۴۵۰ مورخ ۶۸/۸/۱۴ دفتر ثبت ازدواج شماره ۱۴۴ ... به عقد ازدواج دائمی خوانده درآمده است هم اکنون مدت ۵ سال است که از ایشان جدا زندگی می کند و مفارقت جسمانی و عاطفی به طور کامل به وجود آمده و تمایل به ادامه زندگی مشترک ندارد لذا بلحاظ عدم تفاهم و کراهت شدید حاضر به بذل مهریه خود در قبال طلاق و اجرای آن می باشد. شعبه ۲۶ دادگاه عمومی حقوقی شیراز با تعیین وقت رسیدگی و وقت مقرر با حضور طرفین دعوی تشکیل شده است خواهان اظهار داشته خواسته صدور حکم طلاق بلحاظ عسر و حرج است بقیه عرایض طی لایحه تقدیمی می باشد خوانده اظهار داشته بنده حاضر نیستم همسرم را طلاق بدهم بنده مهریه و اجرت المثل همسرم را داده ام قبلاً دادخواست طلاق داده که رد شده است خواهان اظهار داشته حاضربه زندگی با شوهرم نیستم حتی اگر صدسال طول بکشد.دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است داور زوج به شرح صفحه ۴۷ پرونده و داور زوجه بشرح صفحات ۲۹ - الی ۳۲ پرونده (لایحه ۱۶۴۴-۹۴/۶/۲) نظریه خود در مورد عدم توفیق به صلح و سازش زوجین و مصلحت و عدم مصلحت طرفین در طلاق اعلام کرده اند.دادگاه با تعیین وقت رسیدگی طرفین را دعوت کرده است در وقت مقرر زوجین حاضر شده اند خوانده اظهار داشته چون خواهان در پرونده مطالبه وجه بیست میلیون تومان ادعای خلاف واقع کرد حاضر به توافق با وی نمی باشم خواهان اظهار داشته ایشان بهانه می آورند و هر دفعه چیزی می گویند. شعبه ۲۶ دادگاه عمومی حقوقی شیراز به موجب رأی شماره ۹۰۱۰۵۴-۱۳۹۴/۸/۱۸ درخصوص دعوی خواهان بشرح فوق با احراز رابطه زوجیت دائمی طرفین دعوی و نظر به اینکه زوجه جهت اثبات ادعای عسر و حرج خود به کراهت شدید از همسرش استناد نموده و صرف کراهت زن از شوهرش عسر و حرج مورد نظر قانون گذار نمی باشد دعوی ویرا غیروارد دانسته و حکم بر بطلان دعوی خواهان صادرکرده است. خانم س. ف. نسبت به دادنامه فوق الذکر تجدیدنظرخواهی به عمل آورده است که پس از پاسخ فرجام خوانده شعبه ۲۲ دادگاه تجدیدنظر استان فارس با تعیین وقت رسیدگی طرفین را دعوت کرده است در وقت مقرر دادگاه با حضور زوجین تشکیل شده است زوجه اظهار داشته از همسرم کراهت دارم بدم می آید حدود ۵ سال است جدا زندگی می کنم من خودم یک وکیل هستم تشخیص میدهم که ایشان بدرد من نمی خورد زوج اظهار داشته از زمانی که پای من قطع شده ایشان از من کراهت پیدا کرده است راضی به طلاق نمی باشم. زوجه اظهار داشته من ۶۳ میلیون تومان مهریه از ایشان گرفتم حاضرم برگردانم در طول زندگی به من محبت نداشته است همه اش فحش و کتک کاری بوده است اگر محبت بود ایشان را رها نمی کردم من حاضرم نفقه گذشته و حال و عده و حتی اجرت المثل رابذل نمایم و طلاق بگیرم. شعبه ۲۲ دادگاه تجدیدنظر استان فارس به موجب رأی شماره ۸۰۱۸۹۲-۱۳۹۴/۱۲/۱۶ درخصوص تجدیدنظرخواهی خانم س. ف. به طرفیت آقای ص. جلایی و نسبت به دادنامه شماره ۹۰۱۰۵۴-۱۳۹۴/۸/۱۸ صادر شده از شعبه ۲۶ دادگاه خانواده شیراز که حکم به بطلان دعوی خواهان به خواسته طلاق صادر گردیده است را تجدیدنظر خواهی را وارد و موجه دانسته زیرا به حکایت محتویات پرونده مشارالیها کراهت شدید از زوج داشته و حاضر گردیده است که در قبال طلاق - اجرت المثل- جهیزیه و نفقه گذشته و حال خود را بذل نماید و حتی مهریه به مبلغ شصت و سه میلیون تومان که دریافت نموده بازگرداند لذا با عنایت به مفارقت جسمانی چندین ساله زوجین و اینکه تلاش و مساعی دادگاه و داوران جهت اصلاح ذات البین به نتیجه نرسیده است و با توجه اظهارات تجدیدنظر خوانده که من یک دختر ۲۳ ساله دارم و می خواهم تا زمانی که شوهر نکرده این خانم بالای سرش باشد و این خانم از زمانی که من در تصادف پای چپم قطع شده از من نفرت پیدا کرده است بنابه مراتب هیئت دادگاه با احراز زندگی عسر و حرجی تجدیدنظرخواه به استناد ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی و ماده ۳۵۸ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن نقض رأی تجدیدنظر خواسته حکم به طلاق مشارالیها از نوع بائن صادر و اعلام می دارد زوجه ملزم به ارائه گواهی پزشکی ذیصلاح راجع به وجود جنین یا عدم آن است چنانچه زوج از حضور در دفتر رسمی ثبت طلاق امتناع نماید نمایندگی اجرای صیغه شرعی طلاق به سردفتر اعطا می گردد مدت اعتبار حکم طلاق ۶ ماه پس از تاریخ ابلاغ رأی فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی است. آقای ص. ج. نسبت به دادنامه یادشده فرجام خواهی بعمل آورده است که پس از پاسخ فرجام خوانده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضیه به هنگام شور قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای مهدی اسلامی عضوممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره ۸۰۱۸۹۲-۹۴/۱۲/۱۶ شعبه ۲۲ دادگاه تجدیدنظر استان فارس مشاوره نموده چنین رأی میدهد :

رأی شعبه :
اعتراض فرجامخواه با توجه به مندرجات پرونده و رسیدگیهای بعمل آمده وارد نیست و رأی دادگاه بنابه جهات و دلایل منعکس در آن و احراز وقوع زوجه در عسر و حرج توسط دادگاه تجدیدنظر استان بلحاظ بذل تمامی حقوق زوجه منطبق با موازین قانونی و شرعی است لذا ضمن رد اعتراض استناد ماده ۳۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب رأی فرجام خواسته را ابرام و پرونده را اعاده می نماید. بدیهی است قبل از اجرای صیغه طلاق زوجه مهریه دریافتی را به زوج مسترد خواهد نمود.
شعبه پنجم دیوان عالی کشور
رئیس شعبه : مهدی اسلامی
مستشار: جلیلی تقویان