قبول ماترک متوفی و پرداخت دیون وی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۱۰/۰۵
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نائین
موضوع
قبول ماترک متوفی و پرداخت دیون وی
پرسش
در سال ۱۳۹۶ آقای الف فوت میکند وراث نامبرده مبادرت به فروش ملک متعلق به نامبرده در همان سال به مبلغ ۴۸ میلیون تومان نموده و نیمی از مهریه همسر متوفی را که از منزل مسکونی بوده به زوجه پرداخت مینماید، مبلغ باقیمانده در حساب یکی از وراث قرار میگیرد؛ در سال ۱۴۰۰ زوجه به طرفیت وراث دادخواست مطالبه مهریه مندرج در سند نکاحیه (۲۰ عدد سکه بهار آزادی) را داده و نامبردگان محکومبه پرداخت آن به نسبت سهمالارث مینمایند. در اجرای احکام مدنی وراث با استناد به ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی ادعا مینمایند که قبول ترکه ننمودهاند و به استناد قسمت اخیر دیون متوفی زائد بر ترکه میباشد؛ با توجه به ماده ۲۴۲ قانون امور حسبی و با استناد به ماده ۲۴۸ قانون فوقالذکر میزان دیون متوفی در زمان تصرف و قبول اموال توسط وراث باید لحاظ شود یا در زمان مطالبه مهریه توسط زوجه (با توجه به تفاوت فاحش قیمت سکه در زمانهای مختلف)
نظر هیات عالی
اولاً: به استناد ماده ۲۴۲ قانون امور حسبی ادعای ورثه مبنی بر عدم پذیرش ترکه (رد ماترک) قابل پذیرش نیست؛ زیرا با فروش منزل متوفی (مورث) پذیرش ضمنی ترکه محقق شده است. ثانیاً: وفق ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی، دیون متوفی (مهریه زوجه به تعداد ۲۰ سکه) در زمان قبولی ترکه محاسبه و پرداخت میگردد؛ بنابراین قیمت سکههای مانده از مهریه زوجه در زمان قبولی ترکه محاسبه و در حق وی از ماترک پرداخت خواهد شد.
نظر اکثریت
حسب ماده ۲۴۲ قانون امور حسبی و با استناد به ذیل ماده قبول ضمنی صورت گرفته در ماده مذکور بیان شده «قبول ضمنی آن است که عملیاتی در ترکه نمایند که کاشف از قبول ترکه و ادای دیون باشد، از قبیل بیع صلح و هبه و رهن و امثال آن به طوری وضوح کشف از قبول ترکه مینماید» پس با فروش ملک متعلق به متوفی قبول صورت گرفته و در ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی در صورتی که ورثه ترکه را قبول نمایند هریک مسئول ادای تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود، مگر اینکه ثابت کنند دیون متوفی زائد بر ترکه بوده. .. و باقیمانده ترکه برای پرداخت دیون کافی نیست که در این صورت نسبت به زائد بر ترکه مسئول نخواهند بود». در فرض سوال میبایست دیون متوفی در زمان قبولی ترکه لحاظ شود و چنانچه در آن زمان ترکه بیشتر از دیون بوده و آن را پذیرفتهاند مسئول پرداخت کلیه دیون که شامل ۲۰ عدد سکه به قیمت روز ادا خواهند بود (به نسبت سهمالارث هرچند در حال حاضر قیمت سکه بسیار بالا رفته باشد.)
نظر اقلیت
به استناد ماده ۲۴۲ قانون امور حسبی قبول ضمنی ماترک صورت پذیرفته است و نیز دیون و ماترک در زمان پذیرش مال توسط ورثه میباید لحاظ شود ولی با توجه به اینکه زوجه در سال ۱۳۹۰ اقدام قانونی جهت مطالبه مهریه صورت داده، لذا به نحوی اقدام علیه خود محسوب میشود. در فرضی که ماترک بالاتر از دیون است فقط قیمت رد سکه در زمان قبول ماترک باید لحاظ شود.
نظر ابرازی
با استناد به ماده ۲۴۲ قانون امور حسبی قبول ماترک از سوی ورثه محرز است، اما در فرضی که ترکه مازاد بر دیون باشد، عدم مطالبه طلب از سوی دائن نمیتواند نافی مسئولیت ورثه باشد؛ لذا آنان به نسبت سهمالارث مسئول پرداخت دیون به نرخ روز میباشند.