ماهیت حقوقی اذن ولی قهری برای ازدواج باکره

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۷۹/۱۱/۳۰
برگزار شده توسط: استان چهار محال و بختیاری/ شهر شهرکرد

موضوع

ماهیت حقوقی اذن ولی قهری برای ازدواج باکره

پرسش

اجازه ولی (پدری یا جدپدری) برای ازدواج دختر رشید و باکره چگونه است و اگر ازدواجی بدون اجازه و علی رغم میل و اذن وی صورت گیرد صحیح است (باطل است یا غیرنافذ)؟

نظر هیئت عالی

با توجه به منطوق و مفهوم ماده ۱۰۴۳ قانون مـدنی ازدواج دخـتـر رشید و باکره بدون اذن ولی غیرنافذ است و اگر پدر دادخواست ابطال چنین عقد ازدواجی را با دلایل مخالفت خود به دادگاه تقدیم کند دادگاه مکلف به رسیدگی است و در صورت احراز صحت ادعا رای به ابطال آن خواهد داد. در صورت مباشرت زوجین و ابطال نکاح ازدواج دوم بدون اجازه پدر صحیح است. ( رای وحدت رویه ردیف ۶۲/۶۲ ـ ۳۱/۰۲/۱۳۶۳ دیوان عالی کشور). در نتیجه نظر ابرازی نشست قضایی دادگستری شهر کرد تایید می شود. نظر اتفاقی: طبق متن تحریرالوسیله امام خمینی (ره) همکاران به استناد نظر حضرت امام (ره) در تحریر به صحت چنین ازدواجی نظر دادند و اظهار داشتند از آن جا که انسان بالغ و عاقل کبیر و رشید در انجام امور خود آزاد است و می تواند تملک کند و مالکیت داشته باشد در انجام اعمال حقوقی و مالی خود هم هیچ کس بر او ولایت ندارد؛ لذا ازدواج وی بدون اجازه پدر صحیح است و اجازه پدر شرط کمال است که اگر هم نباشد خللی به صحت شرعی عقد ازدواج متصور نمی باشد و شاید به همین دلیل فقها احتیاط را در اذن پدر دانسته اند؛ ولی اکثریت قضات محترم با استفاده از نظریات فقهی فقهای دیگر و همچنین منطوق و مفهوم ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی قایل به غیرنافذ بودن عقد نکاح بدون اذن پدر هستند و استدلال ایشان یک نظر غالب در فقه و از طرفی رویه قضایی نیز می باشد و اگر پدر دادخواست ابطال چنین ازدواجی را به دادگاه تقدیم کند دادگاه موظف به رسیدگی و صدور رای به ابطال خواهد بود.