مسئولیت شخص حقوقی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۴/۰۸/۱۳
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نظنز

موضوع

مسئولیت شخص حقوقی

پرسش

با عنایت به مواد ۲۰ و ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی برای شخصیت حقوقی نیز مسیولیت کیفری مقرر شده است. حال چنان چه قرار باشد شخصیت حقوقی مجازات شود نحوه اقدام و تصمیم دادسرا در تحقیقات قرار نهایی و کیفرخواست و نحوه اقدام و رسیدگی دادگاه در رسیدگی محاکماتی و صدور رای به چه صورت می باشد ؟

نظر هیئت عالی

با توجه به اینکه چنانچه نماینده شخص حقوقی به نام یا در راستای منافع شخص حقوقی مرتکب جرم شود شخص حقوقی هم طبق ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی برحسب مورد دارای مسیولیت کیفری خواهد بود بنابراین دادسرا علاوه بر تعقیب شخص حقیقی که به نام یا در راستای منافع شخص حقوقی مرتکب جرم شده شخص حقوقی را هم مورد تعقیب قرار می دهد و طبق ماده ۶۸۸ آیین دادرسی کیفری اقدام به احضار هر دو می نماید که شخص حقوقی نماینده خود برای پاسخگویی به اتهام را معرفی می کند ؛ اتهام برای وی تبیین می شود و پس از انجام تحقیقات لازم از نماینده معرفی شده و شخص حقیقی و ختم تحقیقات چنانچه موضوع اقتضا صدور قرار جلب به محاکمه را داشته باشد برای هردو قرار جلب به محاکمه و سپس کیفرخواست صادر می گردد. دادگاه با حضور نماینده شخص حقوقی و شخص حقیقی که به نام یا در راستای منافع آن مرتکب جرم شده تشکیل جلسه می دهد و طبق ماده ۲۰ قانون مجازات اسلامی یک یا دو مجازات از موارد احصایی در آن ماده را مورد حکم قرار می دهد و شخص حقیقی هم به موجب نوع اتهام محکوم می شود. بنابراین نظریه اکثریت مورد تایید است.

نظر اکثریت

با عنایت به مواد ۶۸۸ به بعد قانون آیین دادرسی کیفری در وضعیت فعلی متهمی برای تعقیب شخص حقوقی وجود ندارد لیکن مسیولیت شخص حقوقی در صورتی است که نماینده آن در راستای منافع شخص حقوقی یا به نام آن مرتکب جرم شده باشد؛ در این صورت تحقیقات در دادسرا تکمیل شده در قرار جلب به دادرسی و کیفر خواست نیز به موضوع اشاره می شود و دادگاه نیز باید برای هر یک از اشخاص حقیقی و حقوقی مرتبط نیز جداگانه اتخاذ تصمیم نماید ضمنا دادسرا به نماینده شخص حقوقی موضوع اتهام را تفهیم نمی نماید بلکه تبیین می نماید و اظهارات را صورتجلسه می کند ( مستفاد از ماده مذکور و رعایت ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی ).

نظر اقلیت

با عنایت به اینکه اتهام معطوف به فعل یا ترک فعل است و شخص حقوقی بالذات فعل یا ترک فعل نمی کند لذا نمی توان در قرار نهایی ( جلب به دادرسی ) حرفی از اتهام شخص حقوقی بزنیم بلکه وقتی پرونده با جلب به دادرسی شخص حقوقی به دادگاه ارسال شد به تبع شخص حقیقی شخص حقوقی نیز محکوم خواهد شد لذا در نظر گرفتن مجازات برای شخص حقوقی سالبه به انتفاع موضوع است.