مسئولیت ضامن ظهر نویس در صورت عدم رعایت شرایط ماده ۲۸۶ قانون تجارت
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۴/۰۵/۰۴
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر ساری
موضوع
مسئولیت ضامن ظهر نویس در صورت عدم رعایت شرایط ماده ۲۸۶ قانون تجارت
پرسش
در بخش پایانی ماده ۲۴۹ قانون تجارت آمده است : ... ضامنی که ضمانت برات دهنده یا محال علیه یا ظهرنویس را کرده فقط با کسی مسیولیت تضامنی دارد که از او ضمانت کرده است با توجه به عبارت قانونی فوق چنان چه کسی از ظهرنویس سفته یی ضمانت کرده باشد لیکن مسیولیت ظهرنویس به لحاظ سهل انگاری دارنده سفته و عدم واخواست سفته دریافتی و کلا عدم اقدام در مواعد معینه در موارد ۲۸۸ و ۲۸۶ قانون مذکور منتفی شده باشد آیا در چنین شرایطی با وصف انتفای مسیولیت ظهرنویس سفته ضامن وی طبق رای وحدت رویه شماره ۵۷۹ ـ ۱۲/۲/۱۲۷۴ دیوان عالی کشور در برابر ذی نفع کماکان مسیول است یا چنین ضامنی به تبع زوال مسیولیت مضمون عنه (ظهر نویس) بری الذمه می شود؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال با توجه به مقررات ماده ۲۴۹ قانون تجارت و رای وحدت رویه شماره ۵۹۷ ـ ۱۲/۲/۱۳۷۴ هیات عمومی دیوان عالی کشور ضامنی که ضمانت ظهرنویس را کرده فقط با ظهرنویس مزبور مسیولیت تضامنی داشته چنان چه دارنده اسنادی از قبیل برات سفته و چک جهت استفاده از حقی که ماده ۲۴۹ قانون تجارت منظور کرده مهلت مقرر در ماده ۲۸۶ همان قانون را در مورد ظهرنویس رعایت نکرده یا اساسا اسناد مزبور را در مهلت مقرر واخواست نکرده باشد ضامن ظهرنویس به تبع ظهرنویس داخل در دامنه شمول مقررات ماده ۲۸۶ قانون تجارت بوده و صرفا با جمع شرایط مقرر در ماده مزبور می تواند علیه ضامن ظهرنویس مطالبه وجه اسناد مزبور را کند. در صورت انتفای امکان طرح دعوا علیه ظهرنویس با توجه به صراحت قسمت اخیر ماده ۲۴۹ قانون تجارت امکان توجه مسیولیت به ضامن نیز زایل شده و منتفی خواهد بود. بدیهی است درباره ضامن متعهد محدودیت مندرج در ماده مزبور وجود ندارد. نظر اتفاقی: به موجب ماده ۲۴۹ قانون تجارت : "برات دهنده و کسی که برات را قبول کرده و ظهرنویس ها در مقابل دارنده برات مسیولیت تضامنی دارند. دارنده برات در صورت عدم تادیه و اعتراض می تواند به هر کدام از آن ها که بخواهد منفردا یا به چند نفر یا به تمام آن ها مجتمعا رجوع کند. همین حق را هر یک از ظهرنویس ها نسبت به برات دهنده و ظهرنویس های ما قبل خود دارد. اقامه دعوا علیه یک یا چند نفر از مسیولین موجب اسقاط حق رجوع به سایر مسیولین برات نیست. اقامه کننده دعوا ملزم نیست ترتیب ظهرنویس را از حیث تاریخ رعایت کند. ضامنی که ضمانت برات دهنده یا محال علیه یا ظهرنویس را کرده فقط با کسی مسیولیت تضامنی دارد که از او ضمانت کرده است".